Cùng chung tay vì một Thủ đô không còn bệnh lao

Sáng 23/3, tại Hà Nội, Sở Y tế Hà Nội phối hợp Bệnh viện Phổi Hà Nội, Chương trình Chống lao quốc gia tổ chức mít-tinh hưởng ứng Ngày thế giới phòng, chống lao (24/3) năm 2026, có chủ đề “Phát hiện lao gắn với khám sức khỏe định kỳ cho mỗi người dân”.

Phát biểu ý kiến tại buổi mít-tinh, Phó Giám đốc Sở Y tế Hà Nội Vũ Cao Cương cho biết: Mặc dù đã đạt được những kết quả tích cực như năm 2025 cả nước đã phát hiện hơn 119.000 ca bệnh lao (tăng 5% so với năm 2024), nhưng gánh nặng bệnh tật vẫn còn rất nặng nề. Hiện nay, Việt Nam xếp thứ 12/30 quốc gia có gánh nặng bệnh lao cao nhất thế giới. Đây là một thực tế đòi hỏi chúng ta không được phép lơ là. Hưởng ứng Ngày thế giới phòng, chống lao (24/3) năm 2026, Việt Nam lấy chủ đề “Phát hiện lao gắn với khám sức khỏe định kỳ cho mỗi người dân” nhằm hiện thực hóa Nghị quyết 72-NQ/TW ngày 9/9/2025 của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân; trong đó, chuyển trọng tâm y tế từ chữa bệnh sang phòng bệnh, lấy y tế cơ sở làm nền tảng và người dân làm trung tâm.

Thực hiện Nghị quyết 72-NQ/TW, thời gian qua, Sở Y tế Hà Nội đã chỉ đạo các đơn vị y tế trên địa bàn triển khai lồng ghép sàng lọc lao vào khám sức khỏe định kỳ. Cụ thể, từ năm 2026, ngành y tế bảo đảm mọi người dân đều được khám sàng lọc miễn phí ít nhất một lần mỗi năm; đặc biệt, khám sức khỏe định kỳ cho cán bộ, viên chức và người lao động bắt buộc phải có nội dung sàng lọc bệnh lao. Trong quá trình sàng lọc, ngành y tế yêu cầu các cơ sở y tế thực hiện nghiêm túc việc chụp X-quang và xét nghiệm GeneXpert cho các trường hợp nghi ngờ; tận dụng tối đa hệ thống X-quang kỹ thuật số và trí tuệ nhân tạo để không bỏ sót ca bệnh.

Mặt khác, ngành y tế Hà Nội cũng thực hiện lập sổ sức khỏe điện tử để theo dõi, quản lý bệnh lao theo vòng đời của mỗi người dân, giúp giảm gánh nặng chi phí và nâng cao hiệu quả điều trị; đào tạo và cập nhật kiến thức về kiểm soát bệnh lao cho đội ngũ bác sĩ tại các trạm y tế xã, phường, bảo đảm y tế cơ sở thực sự là "lá chắn" bảo vệ cộng đồng. Bởi bệnh lao sẽ được chữa khỏi hoàn toàn nếu chúng ta phát hiện sớm và tuân thủ nguyên tắc: “Đúng thuốc-Đúng liều-Đủ thời gian”, ngành y tế Hà Nội kêu gọi mỗi người dân chủ động đi khám sức khỏe định kỳ, xóa bỏ mặc cảm, kỳ thị, cùng chung tay vì một Thủ đô không còn bệnh lao.

Chia sẻ thông tin về hoạt động Chương trình Chống lao thành phố Hà Nội năm 2025, Bác sĩ Trần Bảo Trung đến từ Bệnh viện Phổi Hà Nội (Sở Y tế Hà Nội) cho biết: Thời gian qua, ngành y tế Hà Nội chủ động điều chỉnh, tổ chức lại các hoạt động phòng chống lao phù hợp mô hình chính quyền 2 cấp. Bệnh viện Phổi Hà Nội là đơn vị nòng cốt, trực tiếp triển khai Chương trình Chống lao của thành phố với mạng lưới phòng, chống lao được tổ chức tại 30 tổ chống lao đặt tại các trạm y tế khu vực. Các đơn vị này có nhiệm vụ quản lý, hỗ trợ chuyên môn cho các trạm y tế vệ tinh, từng bước mở rộng, tiến tới bao phủ toàn bộ 126 xã, phường trên địa bàn Thủ đô.

Đáng chú ý, bên cạnh hệ thống y tế công lập, sự tham gia của khu vực y tế tư nhân cũng ngày càng rõ nét, với nhiều bệnh viện đa khoa, chuyên khoa cùng đồng hành trong công tác phát hiện, điều trị và quản lý bệnh lao. Việc kiện toàn mạng lưới theo hướng đồng bộ, linh hoạt không chỉ nâng cao hiệu quả phòng chống lao, mà còn góp phần đáp ứng tốt hơn nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người dân trong tình hình mới.

Đặc biệt, ngành y tế Hà Nội cũng đã triển khai nhiều hoạt động tích cực trong phòng chống bệnh lao, đạt được một số kết quả tích cực. Trong đó, thành phố tăng cường phát hiện và điều trị bệnh nhân lao, mở rộng xét nghiệm nhanh, sàng lọc, chẩn đoán và điều trị tại các cơ sở y tế công lập và tư nhân. Toàn thành phố đã có hơn 7.000 ca được sàng lọc để phát hiện lao tiềm ẩn (đạt 136,3% chỉ tiêu); phối hợp các tổ chức quốc tế, các chương trình quốc gia để huy động nguồn lực; tăng cường giám sát, quản lý điều trị, cung ứng thuốc và đào tạo, nâng cao năng lực cho các cán bộ y tế tại tuyến cơ sở.

Đánh giá về công tác phòng, chống bệnh lao của thành phố Hà Nội, Phó Giám đốc Bệnh viện Phổi Trung ương (Bộ Y tế), Phó trưởng Ban điều hành Chương trình Chống lao quốc gia, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Bình Hòa cho biết: Năm 2025, Hà Nội đã phát hiện và đưa vào điều trị 3.597 bệnh nhân lao (giảm so với năm 2023 và năm 2024), trong đó có 325 bệnh nhân lao kháng thuốc, tăng gấp 1,5 lần so với năm 2024 (vượt chỉ tiêu phát hiện của Chương trình Chống lao quốc gia). Những con số này cho thấy, hệ thống y tế của Hà Nội đã nỗ lực rất lớn trong phát hiện và quản lý điều trị người bệnh với tỷ lệ điều trị thành công ở mức cao 96% đối với bệnh nhân lao nhạy cảm; 75,3% bệnh nhân lao kháng thuốc.

Tuy nhiên, gánh nặng bệnh lao, đặc biệt là lao kháng thuốc vẫn còn rất đáng lo ngại. Trước thực trạng nêu trên, Nghị quyết 72-NQ/TW ngày 9/9/2025 của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân. Từ năm 2026, mỗi người dân sẽ được khám sức khỏe định kỳ hoặc sàng lọc miễn phí ít nhất một lần mỗi năm, Chương trình Chống lao quốc gia đã đề xuất trong đó có nội dung sàng lọc bệnh lao. Điều này đặc biệt quan trọng bởi gần 40% người bệnh lao không có triệu chứng, nếu không chủ động sàng lọc sẽ không thể phát hiện được bệnh.

Vì vậy, Chương trình Chống lao quốc gia đề nghị các cơ sở y tế trên địa bàn thành phố trong thời gian tới chủ động lồng ghép sàng lọc lao vào khám sức khỏe định kỳ hằng năm cho người dân; lồng ghép sàng lọc lao với các bệnh hô hấp khác (bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, hen phế quản, ung thư phổi...) trong các đợt khám định kỳ cho người dân tại địa phương mình quản lý kịp thời, hiệu quả.