Cơ hội cho doanh nghiệp Việt Nam tại thị trường Nga

Những cơ hội ấy đang được nhìn thấy rõ tại Hội chợ quốc tế về thực phẩm, đồ uống WorldFood Moscow 2026, diễn ra từ ngày 15 đến 18/9 tại thủ đô Moskva của Nga, quy tụ khoảng 900 nhà sản xuất và nhà cung cấp đến từ 30 quốc gia.

Điểm đến tiềm năng

Ông Phạm Văn Trình, Chủ tịch Công ty cổ phần Tín Thành Đạt chuyên xuất khẩu cà-phê, thành lập năm 2014 cho biết, thị trường xuất khẩu của doanh nghiệp trải rộng, trong đó chủ yếu là châu Âu và Mỹ.

Nga hiện được doanh nghiệp xác định là một trong những thị trường mới cần mở rộng. Tín Thành Đạt đã có một số đối tác tại Nga và duy trì xuất khẩu sang thị trường này, nhưng sản lượng mới ở mức vài trăm tấn mỗi năm, còn khá khiêm tốn so với quy mô xuất khẩu chung của doanh nghiệp.

Vì vậy, việc tham dự WorldFood Moscow được xem là cơ hội để doanh nghiệp tìm kiếm thêm khách hàng, mở rộng quan hệ với các nhà nhập khẩu và quảng bá cà-phê Việt Nam tại Nga.

Theo ông Phạm Văn Trình, Nga là một trong những thị trường nhập khẩu cà-phê lớn trên thế giới. Đây là cơ sở để doanh nghiệp Việt Nam tìm kiếm chỗ đứng và xem Nga như một hướng đi bên cạnh những thị trường xuất khẩu truyền thống tại châu Âu, Mỹ và một số nước châu Á.

Điều đáng chú ý là với những doanh nghiệp đã có kinh nghiệm xuất khẩu, bài toán tại Nga hiện không còn nằm ở việc vận chuyển hàng hóa. Tín Thành Đạt vẫn xuất khẩu cà-phê sang Nga bằng đường biển và theo đánh giá của doanh nghiệp, hoạt động logistics nhìn chung diễn ra bình thường.

Theo ông, khó khăn lớn hơn nằm ở việc tìm kiếm khách hàng và mở rộng quy mô giao dịch.

“Theo kinh nghiệm của tôi, đối với thị trường Nga, mình phải chủ động đi tìm khách hàng”, ông Phạm Văn Trình chia sẻ. Ông nhìn nhận, khác với một số thị trường châu Âu, nơi các doanh nghiệp đa quốc gia thường chủ động tìm kiếm nhà sản xuất và nhà xuất khẩu, các doanh nghiệp Nga ít chủ động hơn trong việc tìm đến các nhà cung cấp cà-phê nước ngoài. Do đó, doanh nghiệp Việt Nam muốn mở rộng thị trường phải tăng cường hiện diện, trực tiếp tìm kiếm và xây dựng quan hệ với các nhà nhập khẩu.

Theo ông, việc tổ chức các chương trình xúc tiến thương mại; doanh nghiệp Việt Nam tham dự hội chợ là rất cần thiết. Với những ngành hàng đặc thù như cà-phê, hoạt động xúc tiến sẽ hiệu quả hơn nếu đi sâu vào nhu cầu cụ thể của từng nhà nhập khẩu, giúp doanh nghiệp nhanh chóng tiếp cận đúng đối tác và tăng sản lượng xuất khẩu.

Hàng Việt hiện diện ngày càng rõ

Từ góc độ xúc tiến thương mại, Tham tán Thương mại Việt Nam tại Nga Dương Hoàng Minh cho rằng, sự hiện diện ngày càng tích cực của doanh nghiệp Việt Nam tại các triển lãm lớn ở Nga đang tạo ra những chuyển biến rõ rệt, mang sản phẩm của Việt Nam đến gần hơn với người tiêu dùng Nga.

Nếu như cách đây khoảng 5-7 năm, người tiêu dùng tại Nga còn hiếm gặp các sản phẩm mang thương hiệu Việt Nam trong những chuỗi bán lẻ lớn, thì hiện nay nhiều sản phẩm Việt Nam đã xuất hiện trên các kệ hàng, từ nước trái cây, trái cây sấy, thực phẩm ăn liền đến nước chấm.

Tại WorldFood Moscow 2026, hơn 30 doanh nghiệp Việt Nam tham dự, bên cạnh một số doanh nghiệp lớn như Trung Nguyên, TH và Nam Việt. Đáng chú ý, những hệ thống bán lẻ lớn của Nga như X5, Magnit, Lenta cũng hiện diện tại triển lãm, tạo điều kiện để doanh nghiệp Việt Nam tiếp xúc trực tiếp với các đối tác phân phối.

Theo ông Dương Hoàng Minh, xuất khẩu nông, lâm, thủy sản của Việt Nam sang Nga năm 2025 đạt 922 triệu USD, tăng hơn 20% so mức năm 2024 và gấp 2,2 lần so mức năm 2020. Trong 6 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu tiếp tục tăng 7% so với cùng kỳ năm trước.

Những kết quả này là tổng hòa của nhiều yếu tố. Quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam-Liên bang Nga ngày càng phát triển, tạo nền tảng thuận lợi cho hoạt động kinh tế, trong khi những khó khăn trước đây về logistics và thanh toán từng bước được tháo gỡ.

Các doanh nghiệp hai nước có thêm lựa chọn trong thanh toán bằng đồng nội tệ. Các tuyến vận tải biển kết nối Việt Nam với Nga cũng được duy trì và mở rộng. Cùng với đó, Việt Nam có tiềm năng trở thành điểm trung chuyển hàng hóa từ các nước Đông Nam Á vào thị trường Nga. Việc nối lại đường bay giữa hai nước cũng thúc đẩy quan hệ song phương.

Những điều kiện này đang làm thay đổi cách doanh nghiệp nhìn nhận thị trường Nga. Nếu trước đây nhiều doanh nghiệp còn coi đây là một thị trường khó tiếp cận, thì nay việc trực tiếp sang Nga, tham gia hội chợ và gặp gỡ nhà nhập khẩu đang giúp doanh nghiệp có cái nhìn cụ thể hơn về nhu cầu và khả năng tiêu thụ sản phẩm.

Cánh cửa không chỉ dành cho hàng xuất khẩu

Một trong những nền tảng quan trọng đối với doanh nghiệp Việt Nam là Hiệp định Thương mại tự do giữa Việt Nam và Liên minh Kinh tế Á-Âu (EAEU). Theo ông Dương Hoàng Minh, khoảng 90% dòng thuế đối với hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam sang Nga đã về 0% hoặc ở mức thấp. Đây là điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp mở rộng xuất khẩu.

Tuy nhiên, theo ông Dương Hoàng Minh, từ góc độ xúc tiến thương mại, điều đáng quan tâm hơn là khả năng chuyển từ xuất khẩu hàng hóa đơn thuần sang đầu tư, sản xuất ngay tại thị trường Nga.

Mô hình của Tập đoàn TH là một thí dụ. Ông Ngô Thanh Hoàn, Tổng Giám đốc Nhà máy TH tại Nga cho biết, Nhà máy TH tại Nga được thiết kế với công suất 1.000 tấn sữa mỗi ngày. Trong giai đoạn đầu, doanh nghiệp dự kiến sản xuất khoảng 500 tấn/ngày, với nhiều nhóm sản phẩm sữa uống, sữa chua và các sản phẩm đóng gói khác. Tập đoàn đang phấn đấu đầu năm 2027 tung gói sản phẩm sữa TH ra thị trường Nga.

Ông Ngô Thanh Hoàn cũng cho rằng, kinh nghiệm tích lũy trong quá trình phát triển ngành sữa tại Việt Nam giúp doanh nghiệp tự tin triển khai mô hình sản xuất hiện đại tại Nga. Từ chăn nuôi bò sữa, sản xuất thức ăn đến chế biến, TH áp dụng những tiêu chuẩn đã được xây dựng trong quá trình phát triển tại Việt Nam.

Theo ông, việc đầu tư nhà máy tại Nga giúp doanh nghiệp chủ động hơn về sản xuất, điều chỉnh sản phẩm theo thị trường và phát triển thương hiệu ngay tại nơi tiêu thụ. Đây cũng là hướng đi có thể tạo ra giá trị gia tăng cao hơn so với việc chỉ xuất khẩu nguyên liệu hoặc sản phẩm thô.

Từ thực tế đó, ông Ngô Thanh Hoàn cho rằng những doanh nghiệp Việt Nam có đủ năng lực có thể cân nhắc bước vào thị trường Nga bằng những dự án đầu tư bài bản hơn, bao gồm xây dựng nhà máy, chuyển giao công nghệ và phát triển thương hiệu tại chỗ.

Biến cơ hội thành thị phần

Cơ hội đang mở ra nhiều hơn, song theo các chuyên gia và chủ doanh nghiệp, điều này không đồng nghĩa với việc thị trường Nga dễ dàng. Để biến tiềm năng thành thị phần thực tế, doanh nghiệp Việt Nam phải giải quyết bài toán về chất lượng, thương hiệu, năng lực tài chính và đội ngũ nhân sự.

Đây cũng là kinh nghiệm được ông Vũ Thái Sơn, Tổng giám đốc Công ty cổ phần Long Sơn, doanh nghiệp chuyên về điều, nhấn mạnh khi nói về hoạt động kinh doanh tại Nga.

Theo ông, người tiêu dùng và đối tác Nga coi trọng chất lượng ổn định. Doanh nghiệp muốn xây dựng thương hiệu lâu dài phải giữ được chất lượng ngay cả khi giá nguyên liệu và giá bán biến động.

Đối với những doanh nghiệp mới thâm nhập thị trường, đây là yêu cầu không dễ dàng. Biến động giá nguyên liệu có thể tạo sức ép khiến doanh nghiệp tìm cách giảm chi phí, nhưng nếu chất lượng sản phẩm không được kiểm soát, uy tín thương hiệu sẽ bị ảnh hưởng. Do đó, theo ông Vũ Thái Sơn, việc xây dựng được tên tuổi, vị trí tại thị trường là rất quan trọng.

Về vấn đề này, ông Ngô Thanh Hoàn cho rằng, khi bước ra thị trường quốc tế, doanh nghiệp cần chuẩn bị kỹ hơn về tài chính, nhân sự và chuyên môn. Một dự án đầu tư muốn triển khai hiệu quả phải được xây dựng trên những tính toán cụ thể về thị trường, nguồn lực, sản xuất và khả năng tiêu thụ.

Cũng theo ông Ngô Thanh Hoàn, cơ hội tại Nga đang mở ra trong bối cảnh thị trường có nhiều biến động. Việc một số tập đoàn quốc tế rút khỏi Nga tạo ra những “khoảng trống” nhất định, có thể là cơ hội cho nhiều doanh nghiệp nếu biết nắm bắt. TH sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm với các doanh nghiệp trong nước về đầu tư và vận hành dự án.