Chuyện những người giữ rừng, giữ bình yên cho muôn loài

Tiếng chim giữa rừng sâu

Những ngày đầu tháng 10, theo chân lực lượng bảo vệ rừng Vườn quốc gia Núi Chúa, tỉnh Khánh Hòa, chúng tôi mới cảm nhận rõ hơn những nhọc nhằn phía sau công việc tưởng như lặng thầm ấy.

Gần một giờ vượt qua những đoạn đường đá gập ghềnh, luồn qua các bụi gai, đoàn tuần tra dừng lại bên những tảng đá lớn giữa khu rừng xanh mướt. Không gian gần như vắng bóng con người. Chỉ có tiếng gió lướt qua tán lá và tiếng chim ríu rít vọng giữa những triền núi.

Bất chợt, một tiếng chim trong và thanh vang lên từ khu rừng phía trước.

Anh Đạt Đông Đoàn Trẻ, Phụ trách Trạm Kiểm lâm Thái An, mỉm cười giải thích đó là tiếng chim khướu đầu bạc (Garrulax leucolophus), loài thuộc nhóm IIB trong danh mục động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm. Khi phát hiện tiếng động lạ hoặc sự xuất hiện của con người, loài chim này thường phát tiếng kêu cảnh báo cho những cá thể khác.

Với người đi rừng lần đầu, đó chỉ là một âm thanh giữa đại ngàn. Nhưng với những người đã có hàng chục năm bám rừng như anh Trẻ, tiếng chim ấy lại là một tín hiệu đáng mừng: khu rừng vẫn đang sống.

Hơn 17 năm gắn bó với Núi Chúa, anh Trẻ đã quen từng lối mòn, vạt rừng và cả những âm thanh đặc trưng của núi rừng. Với anh, từ lâu, rừng đã trở thành “ngôi nhà thứ hai”.

“Vào rừng được nghe tiếng chim hót ríu rít, nhiều lúc bắt gặp động vật chạy nhảy tự nhiên, chúng tôi rất phấn khởi. Bởi mình biết đã góp phần bảo vệ từng cánh rừng, anh Trẻ chia sẻ.

Nhưng phía sau những thanh âm bình yên ấy là không ít hiểm nguy. Trong những chuyến tuần tra, lực lượng kiểm lâm đã phát hiện, tháo gỡ 27 bẫy dây được đặt để săn bắt động vật hoang dã. Mỗi chiếc bẫy được tháo xuống cũng đồng nghĩa thêm một cơ hội sống được trả lại cho những con vật có thể vô tình mắc phải.

Giữ sinh cảnh là giữ sự sống

Bảo vệ động vật hoang dã, không thể chỉ bắt đầu từ việc tháo một chiếc bẫy. Muốn muôn loài có nơi sinh sống, trước hết phải giữ được rừng, nơi chúng kiếm ăn, trú ẩn, sinh sản và duy trì sự sống. Đó cũng là lý do những chuyến tuần tra của lực lượng kiểm lâm, nhân viên bảo vệ rừng và các tổ cộng đồng nhận khoán chưa bao giờ dừng lại.

Anh Cao Văn Giác, nhân viên Tổ bảo vệ rừng Ban Quản lý Vườn quốc gia Núi Chúa-Phước Bình, từng là trưởng thôn Đá Hang, cho biết mình hiểu rõ những thay đổi trong đời sống người dân và những thách thức đặt ra đối với công tác giữ rừng.

Trước đây, một số người còn vào rừng săn bắt động vật, phát cây làm rẫy. Nhưng qua nhiều năm tuyên truyền, vận động, nhận thức của người dân từng bước thay đổi. Việc đặt bẫy, săn bắt động vật hoang dã đã hạn chế.

“Hơn 5 năm tham gia bảo vệ rừng, tôi cảm nhận được rừng quan trọng như thế nào đối với cuộc sống. Tôi vui vì mình cũng góp một phần bảo vệ rừng, bảo vệ động vật hoang dã và sự đa dạng sinh học”, anh Giác nói.

Theo ông Ngô Tiến Phát, Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm rừng đặc dụng Núi Chúa, đơn vị đang quản lý, bảo vệ khoảng 23.843ha rừng trên địa bàn các xã Vĩnh Hải, Ninh Hải, Thuận Bắc và Công Hải. Cùng với tuần tra, kiểm soát, phòng cháy, chữa cháy rừng, công tác tuyên truyền, vận động người dân vùng ven được xác định là giải pháp quan trọng để phòng ngừa vi phạm từ sớm.

Bởi khi sinh cảnh bị thu hẹp, chia cắt hoặc xâm hại, các loài động vật sẽ chịu tác động trực tiếp. Vì vậy, bảo vệ một loài quý hiếm không chỉ là ngăn chặn hành vi săn bắt, mà còn là giữ nguyên vẹn không gian sống của chúng.

“Làm tốt công tác tuyên truyền để phòng ngừa từ sớm, kết hợp tuần tra, kiểm tra thường xuyên để kịp thời phát hiện, ngăn chặn vi phạm là những giải pháp quan trọng để giữ rừng, bảo vệ sinh cảnh và tạo môi trường sống an toàn cho động vật hoang dã”, ông Phát cho biết.

Để tiếng chim vang mãi giữa đại ngàn

Vườn quốc gia Núi Chúa hiện ghi nhận hệ sinh thái đa dạng với 1.971 loài thực vật, 83 loài thú, 233 loài chim, 84 loài lưỡng cư và bò sát cùng nhiều nhóm sinh vật khác. Trong đó, 43 loài động vật được ghi nhận bị đe dọa theo Sách đỏ Việt Nam và Danh lục Đỏ thế giới.

Theo ông Trương Thanh Truyền, Phó Trưởng phòng Bảo tồn tài nguyên rừng và biển, thời gian qua, Vườn quốc gia phối hợp Hạt Kiểm lâm rừng đặc dụng Núi Chúa và các tổ nhận khoán bảo vệ rừng thường xuyên tuần tra, bám địa bàn, tháo gỡ bẫy tự chế; đồng thời tuyên truyền, vận động người dân nâng cao nhận thức, không săn bắt động vật hoang dã, không khai thác khoáng sản trái phép, không xâm hại rừng.

Chiều xuống, đoàn tuần tra rời rừng. Con đường trở về vẫn là những triền đá, bụi gai và những lối mòn quanh co. Phía sau họ, rừng lại trở về với sự tĩnh lặng vốn có.

Ngày mai, những bước chân ấy sẽ lại tiếp tục trên một cung đường khác. Có thể là một chiếc bẫy cần tháo, một dấu vết bất thường cần kiểm tra, hay đơn giản là một lần đi sâu vào rừng để chắc rằng màu xanh vẫn còn nguyên vẹn.

Giữ rừng, với những người ấy, không phải công việc của một ngày hay một mùa. Đó là hành trình bền bỉ, lặng thầm. Để giữa đại ngàn, tiếng chim vẫn ngân lên sau những vòm cây; để những con thú vẫn có nơi kiếm ăn, trú ngụ và sinh sản.