Chuyển giao các mô hình, hoạt động can thiệp hiệu quả trong phòng, chống đuối nước cho trẻ em tại Việt Nam

Theo thống kê của Bộ Y tế, hằng năm, đuối nước cướp đi mạng sống của 1.800 trẻ em Việt Nam, đây là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu do tai nạn thương tích ở trẻ em dưới 16 tuổi. Thiệt hại về kinh tế do đuối nước gây ra cũng rất lớn, ước tính lên tới 617 triệu USD mỗi năm, bao gồm chi phí y tế trực tiếp và các tác động xã hội lâu dài.

Đầu tư dài hạn cho tương lai trẻ em...

Phát biểu ý kiến tại hội nghị, Thứ trưởng Y tế Nguyễn Trí Thức cho biết: “Phòng, chống đuối nước trẻ em không chỉ là nhiệm vụ của riêng ngành y tế mà là trách nhiệm chung của toàn xã hội nhằm bảo đảm quyền sống, quyền được phát triển an toàn của mọi trẻ em Việt Nam. Những kết quả đạt được thời gian qua cho thấy các can thiệp dựa trên bằng chứng khoa học, đặc biệt là dạy bơi an toàn và kỹ năng an toàn trong môi trường nước, có hiệu quả rõ rệt và cần được duy trì, mở rộng bền vững”.

Hiện, Bộ Y tế đang phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành, địa phương và đối tác quốc tế để từng bước đưa dạy bơi an toàn trở thành hoạt động thường xuyên trong trường học và cộng đồng... “Việc huy động mạnh mẽ nguồn lực từ địa phương cùng sự đồng hành của các tổ chức quốc tế đã giúp Việt Nam chuyển đổi thành công từ mô hình dự án sang chương trình quốc gia bền vững. Đây là nền tảng quan trọng để chúng ta hướng tới mục tiêu giảm sâu tử vong do đuối nước trẻ em trong giai đoạn tới”, Thứ trưởng Nguyễn Trí Thức nhấn mạnh.

Trong những năm qua, Chương trình phòng, chống đuối nước trẻ em tại Việt Nam đã đạt được kết quả đáng ghi nhận, góp phần giảm 16% tỷ suất tử vong do đuối nước tại các địa phương triển khai.

Từ năm 2018 đến tháng 3 năm 2026, hơn 400.000 trẻ em đã được học bơi an toàn, trong đó hơn 75.000 trẻ được hỗ trợ trực tiếp từ Quỹ từ thiện Bloomberg và hơn 334.000 trẻ được hỗ trợ từ nguồn vốn đối ứng của chính quyền địa phương. Ngoài ra, hơn 52.000 trẻ được tham dự các lớp dạy kỹ năng an toàn trong môi trường nước.

Được Chính phủ Việt Nam và Quỹ từ thiện Bloomberg phối hợp khởi động năm 2018, đây là chương trình dạy bơi an toàn và kỹ năng an toàn trong môi trường nước lớn nhất từng được triển khai tại Việt Nam, trở thành mô hình điển hình cho việc giải quyết một vấn đề y tế công cộng cấp bách dựa trên bằng chứng khoa học.

Với sự hỗ trợ từ Quỹ từ thiện Bloomberg, Tổ chức Campaign for Tobacco-Free Kids (CTFK) và Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) chương trình bắt đầu triển khai tại 8 tỉnh có tỉ lệ đuối nước ở trẻ em cao, sau đó đã mở rộng triển khai tại 17 tỉnh trên cả nước.

Chương trình đã đào tạo hơn 1.500 huấn luyện viên bơi được cấp chứng nhận; tập huấn 2.250 cán bộ cộng đồng về kỹ năng an toàn trong môi trường nước; lắp đặt 14 bể bơi di động mới tại vùng khó khăn và huy động hơn 150 bể bơi địa phương phục vụ dạy bơi .

Trong số hơn 72.000 trẻ em tham gia các lớp bơi an toàn, 93,7% đã đạt chuẩn biết bơi an toàn, bơi tối thiểu 25 mét và nổi ít nhất 90 giây. Đáng chú ý, các địa phương đã huy động khoảng 7,1 triệu USD vốn đối ứng, giúp hơn 334.000 trẻ em được học bơi và xây dựng cơ sở hạ tầng bền vững. Tỷ lệ trẻ em biết bơi tại các tỉnh can thiệp đã tăng gấp ba lần từ 14,7% lên 46,4%.

Mô hình điển hình cho các nước có thu nhập thấp và trung bình

Với khoảng 300.000 ca tử vong do đuối nước mỗi năm trên toàn cầu, hơn 90% xảy ra tại các nước có thu nhập thấp và trung bình, kinh nghiệm của Việt Nam hiện đang trở thành bài học tham khảo quan trọng.

Tiến sĩ Angela Pratt, Trưởng Đại diện WHO tại Việt Nam cho biết: “Mỗi ca tử vong do đuối nước là một mất mát không thể chấp nhận. Bất kỳ ai cũng có thể bị đuối nước - nhưng không nên để ai phải thiệt mạng vì một nguyên nhân có thể ngăn chặn.

Trên thế giới đã có nhiều bằng chứng rõ ràng về những can thiệp hiệu quả trong phòng, chống đuối nước và Việt Nam đã thành công trong việc áp dụng các can thiệp phù hợp với bối cảnh trong nước.

Thông qua sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan ở cấp trung ương và địa phương, cùng với hỗ trợ đến từ các đối tác quốc tế cũng như sự tham gia tích cực của cộng đồng, công tác phòng, chống đuối nước đang từng bước được lồng ghép vào các hệ thống y tế, giáo dục và thể thao, tạo nên một mạng lưới an toàn toàn diện và bền vững cho trẻ em, giúp bảo vệ và cứu sống các em hôm nay và trong tương lai. Đây cũng là một kinh nghiệm mà Việt Nam có thể chia sẻ với các quốc gia khác”.

Bà Yolonda Richardson, Chủ tịch và Giám đốc Điều hành của tổ chức Campaign for Tobacco-Free Kids khẳng định: Mỗi đồng vốn đầu tư cho việc dạy bơi đem lại lợi ích gấp 20 lần, đây là một trong những quyết sách đầu tư thông minh nhất.

Thế nhưng, thước đo thực sự cho giá trị của chương trình này không nằm ở con số lợi nhuận, mà ở những cuộc đời được cứu sống. Chỉ với 30 đô-la, chúng ta có thể trao cho một đứa trẻ kỹ năng để tự cứu mình. Đây không chỉ là câu chuyện giảm thiểu gánh nặng kinh tế từ những bi kịch; mà quan trọng hơn, đó là sự cam kết để bảo đảm rằng không một bậc cha mẹ nào phải gánh chịu nỗi đau khi mất con nơi sông nước. "Với hiệu quả đã được chứng minh, sự làm chủ mạnh mẽ từ chính phủ và cơ chế tài chính bền vững, Việt Nam đang từng bước tiến tới mục tiêu không còn trẻ em tử vong do đuối nước", bà Yolonda nhấn mạnh.

Hiện nay, Chương trình đã chuyển đổi thành công từ dự án thí điểm sang chương trình ưu tiên về sức khỏe cộng đồng cấp quốc gia. Nội dung dạy bơi an toàn được lồng ghép trong các Quyết định của Thủ tướng Chính phủ về Phòng chống tai nạn thương tích trẻ em giai đoạn 2021-2030 và Chương trình Tăng cường giáo dục kiến thức, kỹ năng phòng, chống đuối nước cho học sinh giai đoạn 2025-2035, đưa bơi an toàn và kỹ năng an toàn trong môi trường nước vào chương trình học tại trường.

Để thúc đẩy các giải pháp hiệu quả nhằm bảo vệ an toàn cho trẻ em Việt Nam trước nguy cơ đuối nước giai đoạn 2026-2030, công tác phòng, chống đuối nước cho trẻ em cần phải quyết liệt thực hiện từ trung ương đến địa phương.

Thứ trưởng Y tế Nguyễn Trí Thức nhấn mạnh: Bộ Y tế tin sẽ hợp tác chặt chẽ các tổ chức quốc tế, cùng với sự tham gia tích cực của các địa phương và cộng đồng, Việt Nam hoàn toàn có thể giảm mạnh tỷ lệ tử vong do đuối nước ở trẻ em trong những năm tới.