Chiều 9/10, Diễn đàn Chuyển đổi số quốc gia năm 2026 đã diễn ra tại Trung tâm Triển lãm quốc gia Việt Nam (Hà Nội). Diễn đàn thuộc chuỗi hoạt động hưởng ứng Ngày Chuyển đổi số quốc gia năm 2026 do Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức, hướng tới tạo kết quả thực chất trong quản trị, phát triển kinh tế-xã hội và phục vụ người dân, doanh nghiệp.
Hoàn thiện thể chế, phát triển dịch vụ công chủ động
Phát biểu khai mạc, Cục trưởng Cục Chuyển đổi số quốc gia (Bộ Khoa học và Công nghệ) Trần Duy Ninh cho rằng, để tạo thay đổi thực chất trong hoạt động của cơ quan nhà nước và đời sống người dân, doanh nghiệp cần đi thẳng vào những bài toán còn mở của chuyển đổi số.
Trước hết là bài toán dữ liệu. Một khối lượng lớn dữ liệu đã được hình thành qua các cơ sở dữ liệu quốc gia, trọng yếu và chuyên ngành. Điều người dân cần được hưởng là nguyên tắc khai báo một lần, dữ liệu được sử dụng lại và dịch vụ công được cung cấp chủ động.
Cùng với đó, cần nâng cao hiệu quả đầu tư, quản lý chất lượng và đo lường hiệu quả hệ thống số, tránh đầu tư phân tán, trùng lặp, đồng thời bảo đảm thống nhất trong quản trị quốc gia và dành không gian cho địa phương chủ động, sáng tạo.
Đối với trí tuệ nhân tạo (AI), ông Trần Duy Ninh nhấn mạnh yêu cầu khuyến khích ứng dụng trong quản trị và dịch vụ công thế hệ mới, gắn với tiêu chuẩn an toàn, cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, trách nhiệm rõ ràng và bảo đảm an toàn dữ liệu cá nhân.
Trình bày báo cáo trung tâm về hành lang pháp lý cho chuyển đổi số, Phó Cục trưởng Cục Chuyển đổi số quốc gia Lê Anh Tuấn giới thiệu những điểm mới của Nghị định số 224/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Chuyển đổi số.
Trong bối cảnh chiến lược, chương trình, kế hoạch của các cấp, ngành còn thiếu liên kết, mục tiêu chưa thống nhất, các quy định mới cụ thể hóa cách tổ chức triển khai, từ chiến lược chuyển đổi số đến các chương trình về Chính phủ số, kinh tế số và xã hội số.
Một nội dung trọng tâm là cung cấp thông tin một lần. Cơ quan nhà nước khai thác, tái sử dụng dữ liệu đã có, điền sẵn biểu mẫu, giảm giấy tờ và kê khai lặp lại. Thông tin được cung cấp tập trung qua Cổng thông tin điện tử và VneID, dịch vụ công được thực hiện trực tuyến toàn trình, trường hợp thực hiện một phần phải công khai lý do.
Dịch vụ công trực tuyến chủ động gồm bốn mức: nhắc đúng lúc, chuẩn bị hồ sơ, gợi ý cách làm và tự động giải quyết. Việc liên thông quy trình, tận dụng dữ liệu sẵn có hướng tới giảm số lần kê khai và thời gian xử lý thủ tục.
Khai thác dữ liệu dùng chung, nâng cao hiệu quả ứng dụng
Về ứng dụng công nghệ trong thực tiễn, ông Phạm Đắc Bảo, Giám đốc VNPT UAV Lab, giới thiệu việc kết hợp thiết bị bay không người lái (UAV), dữ liệu và AI trong quản lý tài nguyên, môi trường, nông nghiệp và hạ tầng.
Theo ông Bảo, kinh tế tầm thấp là hệ sinh thái gồm phương tiện bay, hạ tầng kết nối, dữ liệu, nền tảng AI và dịch vụ ứng dụng.
Một chuyến bay có thể tạo nhiều lớp dữ liệu phục vụ phát hiện sớm cháy, mất rừng, giám sát biến động tài nguyên, theo dõi mùa vụ, hạ tầng giao thông và tài sản công. Cách tiếp cận này hướng tới nền tảng, cơ sở dữ liệu dùng chung, cho phép tái sử dụng dữ liệu ở nhiều lĩnh vực, nâng cao hiệu quả đầu tư và hạn chế trùng lặp.
Sau các báo cáo, diễn đàn tiếp tục với hai phiên tọa đàm về Chính phủ số, dịch vụ công thế hệ mới và về kinh tế số, xã hội số, năng lực số quốc gia.
Tham gia trao đổi tại phiên tọa đàm, ông Vũ Tiến Dũng, Trung tâm Dữ liệu quốc gia (Bộ Công an) đề cập tình trạng người dân phải cung cấp thông tin nhiều lần ở các lĩnh vực khác nhau. Các hệ thống được xây dựng độc lập, thiếu kết nối giữa các địa phương dẫn đến trùng lặp, dữ liệu thiếu thống nhất và khó chia sẻ…
Các ý kiến tại tọa đàm nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung”, người dân cung cấp thông tin một lần, các cơ quan khai thác, sử dụng lại để liên thông và tự động hóa dịch vụ. Cách tiếp cận này hướng tới giảm gánh nặng hành chính, chuyển sang phục vụ chủ động, lấy người dân làm trung tâm. Việc chia sẻ, khai thác dữ liệu cần gắn với bảo vệ dữ liệu cá nhân, tính minh bạch và trách nhiệm của các bên.
Phiên tọa đàm về kinh tế số, xã hội số và năng lực số quốc gia thảo luận việc chuyển đổi số doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh, phát triển nền tảng, kỹ năng số và xã hội số bao trùm. Các đại biểu trao đổi về khả năng tham gia, hưởng lợi của các nhóm người dân trên môi trường số.
Kết thúc diễn đàn, Phó Cục trưởng Cục Chuyển đổi số quốc gia Hoàng Hữu Hạnh cho biết, các ý kiến sẽ được tiếp tục tổng hợp, nghiên cứu, đưa vào quá trình hướng dẫn, triển khai và hoàn thiện chính sách. Những vấn đề cần thúc đẩy gồm khai thác, liên thông và tái sử dụng dữ liệu, ứng dụng AI có kiểm soát, tháo gỡ vướng mắc về thể chế và đầu tư, phát huy tính chủ động của địa phương và nâng cao năng lực số của đội ngũ thực thi.
