Khi giao hưởng xuống phố
“Giao hưởng non sông” được tổ chức trong bối cảnh hướng tới kỷ niệm 51 năm Ngày Giải phóng miền nam, thống nhất đất nước (30/4/1975-30/4/2026). Chương trình do Đại tá, nhạc sĩ Hồ Trọng Tuấn chỉ đạo nghệ thuật; Trung tá, nhạc sĩ Đỗ Bảo làm đạo diễn âm nhạc; nhạc trưởng Lê Phi Phi chỉ huy dàn nhạc; Thượng tá, nghệ sĩ Vũ Đức Tân chịu trách nhiệm điều hành sản xuất âm nhạc… Với sự đồng hành của đội ngũ ê-kíp dày dạn kinh nghiệm, đây được đánh giá là sự kiện âm nhạc chất lượng trong dịp lễ tới.
Chương trình có sự đồng hành từ Ngân hàng Thương mại cổ phần Công Thương Việt Nam (VietinBank) và Tổ chức thẻ quốc tế JCB.
Việc lựa chọn không gian Phố đi bộ Trần Nhân Tông, một địa điểm sinh hoạt văn hóa cộng đồng quen thuộc của Thủ đô thay vì nhà hát truyền thống đã tạo nên bước đột phá trong tư duy tổ chức. Đây là lần đầu một chương trình giao hưởng quy mô lớn của quân đội được trình diễn ngoài trời, hướng tới phục vụ trực tiếp hàng chục nghìn khán giả. Không chỉ giúp mở rộng quy mô tiếp cận, việc tổ chức buổi diễn giao hưởng trong không gian mở còn có thể làm thay đổi cách cảm thụ âm nhạc của công chúng, để giao hưởng trở thành một trải nghiệm âm nhạc gần gũi, sống động.
Đại tá, Nghệ sĩ Nhân dân, Tiến sĩ Nguyễn Xuân Bắc, Phó Hiệu trưởng Trường đại học Văn hóa nghệ thuật Quân đội cho rằng, chương trình có thể góp phần “xóa bỏ khoảng cách giữa nghệ thuật hàn lâm với đời sống, tạo điều kiện để công chúng, đặc biệt là giới trẻ, tiếp cận gần hơn với tinh hoa nghệ thuật”. Theo ông, đây cũng là cách lan tỏa hình ảnh “Bộ đội Cụ Hồ” trong thời bình, không chỉ là lực lượng bảo vệ Tổ quốc mà còn là những người kiến tạo và lan tỏa các giá trị văn hóa.
Nghệ sĩ Ưu tú, Trung tá Vũ Thắng Lợi, Phó Giám đốc Dàn nhạc giao hưởng Quân đội cũng chia sẻ: “Việc biểu diễn cùng dàn nhạc giao hưởng trong không gian mở sẽ mang đến cho các nghệ sĩ, nhất là các nghệ sĩ trẻ một tâm thế hoàn toàn mới, khác với khi hát cùng nhạc điện tử hay trong phòng thu. Sự kỷ luật và chiều sâu của dàn nhạc cũng sẽ giúp nghệ sĩ trẻ có cơ hội khám phá và thể hiện bản thân ở một góc độ khác”.
Để hiện thực hóa ý tưởng “giao hưởng xuống phố”, các vấn đề kỹ thuật đặt ra bài toán phức tạp cho các nhà sản xuất. Theo Thượng tá, nghệ sĩ Vũ Đức Tân, khi biểu diễn trước hàng chục nghìn khán giả trong không gian mở, hệ thống âm thanh, micro, thiết kế sân khấu và khả năng kiểm soát môi trường… đều phải được tính toán kỹ lưỡng. “Mục tiêu cuối cùng vẫn là làm sao để mỗi thanh âm khi vang lên có thể chạm tới cảm xúc của người nghe”, nghệ sĩ Vũ Đức Tân nhấn mạnh.
Cột mốc giao thoa giao hưởng và nhạc đương đại
Không chỉ đổi mới về không gian biểu diễn, “Giao hưởng non sông” còn gây chú ý bởi cấu trúc nội dung được xây dựng thành cấu trúc chặt chẽ gồm 5 chương. Theo Trung tá, nhạc sĩ Đỗ Bảo, đây là “một tiến trình phát triển về bản thể, tâm hồn và tư tưởng của con người gắn liền với dòng chảy lịch sử và thời đại”. Cụ thể, chương I với chủ đề “Nhắc nhớ và tự hào” mở đầu bằng âm nhạc hàn lâm. Trong chương này, nhiều ca khúc quen thuộc như "Trên đỉnh Trường Sơn ta hát", "Bước chân trên dải Trường Sơn"… được chuyển soạn sang ngôn ngữ giao hưởng. Qua những bản overture hay tổ khúc quy mô lớn ở phần này những ký ức lịch sử hào hùng sẽ được tái hiện một cách trang trọng, giàu cảm xúc.
Chương II “Tình yêu & quê hương” mang màu sắc trữ tình, lắng đọng hơn với các ca khúc như “Mẹ yêu con”, “Bến Xuân”, “Đàn chim Việt”, “Đưa cơm cho mẹ đi cày”… Những giai điệu quen thuộc được làm mới qua các bản phối khí tinh tế, giúp khơi gợi ký ức và tình cảm sâu sắc về gia đình, quê hương, đất nước.
Trong khi đó, ở chương III “Chúng ta” và Chương IV “Tôi”, ngôn ngữ âm nhạc chuyển sang phong cách hiện đại với sự giao thoa giữa giao hưởng và các thể loại Pop, Rap. Sự xuất hiện của những nghệ sĩ trẻ như ca sĩ Hoàng Hải, Hương Tràm… tạo nên một không gian âm nhạc đa sắc, gần gũi với đời sống giới trẻ.
Chương V “Việt Nam vươn mình” quay trở lại với không khí giao hưởng. Nội dung chương này gửi trọn thông điệp về sự lạc quan, niềm tin vào một tương lai tươi sáng, gói trọn vẹn tất cả những tình cảm từ niềm tự hào dân tộc, tình yêu quê hương đến khát vọng của cá nhân và cộng đồng.
Chia sẻ với những băn khoăn việc kết hợp giữa giao hưởng, dòng nhạc vốn được xem là hàn lâm, chuẩn mực với những thể loại nhạc mang phong cách trẻ trung, phóng khoáng, nhạc sĩ Đỗ Bảo cho rằng, đây lại là xu hướng tất yếu khi các dàn nhạc giao hưởng muốn tìm cách kết nối với công chúng rộng rãi hơn. Giao hưởng không còn đứng tách biệt mà đang dần hòa nhập vào đời sống văn hóa hiện đại. Việc kết hợp với rap hay các thể loại như pop, rock… không làm mất đi giá trị cốt lõi của giao hưởng, bởi các yếu tố nền tảng như hòa âm, phối khí, cấu trúc và ngôn ngữ âm nhạc vẫn được giữ vững theo chuẩn mực.
Ngược lại, sự kết hợp này còn mở ra những khả năng sáng tạo mới, giúp giao hưởng tiếp cận gần hơn với khán giả, đặc biệt là giới trẻ. “Quan trọng hơn, đó cũng là một cách để khẳng định bản lĩnh và năng lực của dàn nhạc trong việc chinh phục những không gian và hình thức biểu diễn mới, bên cạnh việc gìn giữ các giá trị hàn lâm truyền thống”, nhạc sĩ Đỗ Bảo nhấn mạnh.
