Cây "chuối hột" còn có tên là "chuối chát", tên khoa học là Musa balbisiana Colla, thuộc họ chuối. Cây mọc hoang ở nơi đất thấp và được trồng để lấy quả ăn, bi chuối (còn gọi là "bắp chuối", thực chất là cụm hoa) thường dùng để ăn gỏi, lá gói bánh tét tốt hơn các loại lá chuối khác. Tất cả các bộ phận của cây chuối hột đều có thể sử dụng làm thuốc.
Theo Đông y:
Quả chuối có tác dụng nhuận phế, hạt có tác dụng thông kinh mạch. Lá có tác dụng thanh nhiệt, lợi niệu, giải độc; thường dùng chữa các chứng nhiệt, trúng nắng, cước khí,... Hoa (bi, bắp) có tác dụng hóa đàm (tan đờm), mát gan, thông kinh; dùng chữa ngực bụng trướng đau, ợ chua, thổ ra đờm dãi, mắt hoa đầu choáng, đau thắt tim, trống ngực...
Nước thân cây (ba tiêu trấp) có tác dụng thanh nhiệt, chỉ khát, giải độc; dùng chữa các bệnh nhiệt, phiền khát, kinh phong, đau đầu do cao huyết áp, ung nhọt... Củ chuối (thực chất là thân rễ) có tác dụng thanh nhiệt, chỉ khát (giải khát), lợi niệu, giải độc, dùng chữa sốt dịch trong mùa hè, đái tháo đường, huyết lâm (tiểu tiện lẫn máu), băng huyết, đinh nhọt sưng đau...
Một số tác dụng và cách dùng cụ thể:
- Chữa đái tháo đường:
Kinh nghiệm dân gian Việt Nam: Chọn cây chuối hột mới ra hoa (bắp), chặt ngang gốc ở chỗ cách mặt đất chừng 10-15cm, lấy dao khoét một lỗ bằng cái bát canh, để qua một đêm, sáng hôm sau lấy chén múc nước uống.
Kinh nghiệm Trung Quốc: Đào củ chuối, rửa sạch, giã nát vắt lấy nước cốt, ngày uống 3-4 lần, mỗi lần 1 chén con (theo sách Thánh huệ phương ).
- Chữa đau đầu do cao huyết áp : Dùng nước ép củ chuối hầm với thịt lợn nạc ăn.
- Chữa sỏi đường tiết niệu : Dùng quả chuối hột, thái lát, sao vàng, hạ thổ. Hàng ngày dùng khoảng 20-30g, sắc nước uống thay trà vào sau các bữa ăn. Với những người bị đau dạ dày; không nên uống nước sắc quá đặc, cần pha loãng bớt và uống làm nhiều lần trong ngày.
- Chữa đau thắt ngực : Dùng hoa chuối hột 200-300g, tim lợn 1 quả; hầm chín ăn. Hoặc dùng hoa chuối thiêu tồn tính, nghiền mịn, uống với nước muối nhạt, mỗi lần 8g.
- Chữa trẻ nhỏ kinh phong co giật: Dùng nước từ thân cây chuối, bạc hà giã vắt lấy nước, hai thứ bằng nhau, trộn đều bôi lên đỉnh đầu (trừ chỗ thóp) và chân tay (trừ gan bàn chân, bàn tay).
- Chữa viêm tai giữa: Dùng một ống tre, xiên vào thân cây chuối, hứng lấy nước chảy ra, nhỏ vào tai, ngày 3-4 lần, mỗi lần vài giọt.
- Chữa ung nhọt mới phát: Dùng lá chuối hột nghiền thành bột mịn, hòa với nước gừng bôi lên.
