Ngày 23-11-2012, tại Kỳ họp thứ tư Quốc hội nước CHXHCN Việt Nam khóa XIII đã chính thức thông qua Nghị quyết tổ chức lấy ý kiến nhân dân về Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992. Ngày 3-12-2012, Chủ tịch nước Trương Tấn Sang ký Lệnh số 32/2012/L-CTN công bố Nghị quyết quan trọng này. Một trong những nội dung cơ bản của Nghị quyết là yêu cầu bảo đảm việc lấy ý kiến nhân dân "phải được tiến hành rộng rãi, dân chủ, khoa học, công khai,... Ý kiến đóng góp phải được tập hợp, tổng hợp đầy đủ, chính xác và nghiên cứu tiếp thu, giải trình nghiêm túc". Sau gần ba tháng triển khai Nghị quyết, toàn bộ hệ thống chính trị của nước ta đã vào cuộc, nhân dân cả nước nỗ lực đóng góp trí tuệ với tinh thần trách nhiệm cao và rất đáng trân trọng. Tuy nhiên, các thế lực thù địch, một số cá nhân thiếu thiện chí lại coi đây là thời cơ để đưa ra ý kiến xuyên tạc, đồng thời quảng bá một số quan điểm không phù hợp với định hướng và quá trình phát triển đất nước. Ði đầu trong các việc làm này phải kể đến website của một số cơ quan truyền thông nước ngoài, là các địa chỉ liên tục đăng tải loại bài, tổng hợp tin tức, trả lời phỏng vấn bẻ cong sự thật, đưa ra đòi hỏi phi lý, vô trách nhiệm. Như một bài đăng trên website của RFA, trong đó người viết viện ra mọi lý do để nhận xét bừa rằng: "việc lấy ý kiến nhân dân về Dự thảo sửa đổi Hiến pháp không thực chất, chỉ là hình thức". Lố bịch hơn, người viết còn có nhận xét rất khôi hài khi cho rằng việc lấy ý kiến đúng vào dịp Tết Nguyên đán là để nhân dân không có thời gian theo dõi, tham gia đóng góp (?!). Cuối cùng, người ta cũng chẳng đưa ra được ý kiến nào khả dĩ hơn, ngoài việc lặp lại điều RFA vẫn ra rả là... "bỏ Ðiều 4 ra khỏi Hiến pháp"!
Tương tự như vậy, trên website của BBC, VOA, RFI,... đã công bố các loại ý kiến phi lịch sử, phớt lờ những khó khăn, thách thức mà Ðảng, Nhà nước và nhân dân Việt Nam đã vượt qua để lập nên những thành tựu không thể phủ nhận trong hơn nửa thế kỷ qua. Ai cũng thấy rất rõ rằng, Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992 có 124 Ðiều, trong đó lại bao gồm rất nhiều nội dung liên quan tới "những vấn đề cơ bản, quan trọng và quyết định của đời sống xã hội, như hình thức tổ chức nhà nước, cơ cấu và thẩm quyền của bộ máy nhà nước, trình tự hình thành các cơ quan nhà nước, chính sách đối nội và đối ngoại của nhà nước; quyền, nghĩa vụ cơ bản của công dân; những nguyên tắc chung nhất thể hiện mục đích, xu hướng vận động của xã hội" (Từ điển Bách khoa Việt Nam - Mục từ Hiến pháp, tập 2, NXB Từ điển Bách khoa, H.2002, tr.272), nhưng họ chỉ chú mục vào Ðiều 4 khẳng định vai trò "lãnh đạo Nhà nước và xã hội" của Ðảng Cộng sản Việt Nam, và Ðiều 70 khẳng định "Lực lượng vũ trang nhân dân phải tuyệt đối trung thành với Ðảng Cộng sản Việt Nam, Tổ quốc và nhân dân". Nói cách khác, họ không đếm xỉa tới các nội dung liên quan tới quan niệm về quá trình phát triển đất nước, phát triển nhân quyền, phát triển xã hội và con người, phát triển mọi lĩnh vực đời sống xã hội... Họ hành xử như vậy vì trong bản chất, họ không coi đất nước và nhân dân làm mục đích mà chỉ là cái cớ để thực hiện mưu đồ, tham vọng cá nhân ích kỷ. Họ xưng xưng nhân danh nhân dân để lừa mị dư luận, thực hiện âm mưu thay đổi đường hướng chính trị và chế độ chính trị - xã hội ở Việt Nam!
Thực tế sau gần ba tháng thực hiện kế hoạch lấy ý kiến nhân dân vào Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992 đã nói lên nhiều điều. Các cấp chính quyền từ trung ương đến cơ sở đều nghiêm túc triển khai, việc lấy ý kiến được tổ chức đến từng người dân, từng khu dân cư, phum, sóc, bản, làng, đơn vị lực lượng vũ trang. Tất cả các cơ quan có thẩm quyền, mạng lưới truyền thông, các cơ sở thông tin trên cả nước đều tạo mọi điều kiện để nhân dân đóng góp ý kiến. Không chỉ có truyền hình, truyền thanh, báo in vào cuộc mà qua cả internet, nhân dân ở trong nước và nước ngoài đã có rất nhiều ý kiến đóng góp chân thành, thiện chí, mang ý nghĩa tích cực. Nhiều địa phương đã sáng tạo ra các hình thức phong phú, như tổ chức tập huấn nghiệp vụ cho người làm công tác tổng hợp, lấy ý kiến; phân loại ý kiến góp ý thành các đối tượng khác nhau, phát hành VCD, làm phóng sự, chuẩn bị nội dung cho báo cáo viên, in bảng so sánh giữa Hiến pháp năm 1992 với Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992 phát hành xuống từng tổ dân phố, hộ gia đình,... Việc lấy ý kiến nhân dân được triển khai đến từng hộ gia đình được một blogger mô tả như sau: "Tập tài liệu lấy ý kiến nhân dân góp ý Dự thảo sửa đổi Hiến pháp (viết tắt Dự thảo) gửi đến từng hộ gia đình, được làm khá cẩn thận, chu đáo. Một thư mời của UBND phường với những chỉ dẫn rõ ràng, lời lẽ khiêm cung Ðề nghị ông (bà) quan tâm hỗ trợ 4 điều: Dành thời gian đọc, nghiên cứu nội dung Dự thảo; Góp ý cho từng chương, điều; Không có ý kiến thì ghi không có ý kiến; Tổ dân phố sẽ thu lại vào ngày... Một phiếu lấy ý kiến với hai nội dung: Ðồng ý toàn văn và có đề nghị sửa đổi bổ sung. Phiếu ghi đầy đủ tên, địa chỉ người góp ý, tức không để khuyết danh. Một báo cáo thuyết minh về Dự thảo và cuối cùng là tập tài liệu, so sánh chi tiết Hiến pháp 92 và Dự thảo. Cách trình bày của bản so sánh này khá dễ theo dõi, không cần biết sâu về nhóm từ chuyên biệt hay học vấn cao cũng có thể hiểu được. Kẹp chung tập tài liệu là thư ngỏ ngắn của Ban chỉ đạo lấy ý kiến nhân dân. Cũng với lời lẽ khiêm cung như thư mời của phường, không có bất cứ câu chữ nào bày tỏ sự áp đặt hay bắt buộc". Ðiều này cho thấy tính chất dân chủ của việc lấy ý kiến, giúp nhân dân phát huy ý thức công dân tham gia vào việc lấy ý kiến đóng góp, nhằm "bảo đảm đổi mới đồng bộ cả về kinh tế và chính trị, xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam XHCN của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân, hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN, bảo đảm tốt hơn quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân; xây dựng và bảo vệ đất nước; tích cực và chủ động hội nhập quốc tế" (Báo cáo Thuyết minh về Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992).
Ý nghĩa của việc sửa đổi Hiến pháp lần này thể hiện khát vọng, niềm tin, tầm nhìn của cả dân tộc, hướng tới mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh. Không chỉ các cơ quan của Nhà nước tổ chức lấy ý kiến nhân dân, mà các tổ chức chính trị - xã hội như Hội Phụ nữ, Ðoàn Thanh niên, Hội Nông dân, Công đoàn... cũng tổ chức lấy ý kiến của các thành viên từ cơ sở. 17 tổ chức xã hội, các đoàn thể cũng đã tổ chức lấy ý kiến đóng góp với Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992 của bảy nhóm xã hội yếu thế là người khuyết tật, người có HIV, lao động di cư, phụ nữ, thanh niên, người dân tộc thiểu số, người đồng tính - song tính - chuyển giới. Sau một thời gian, các tổ chức xã hội đã tổ chức 42 cuộc tham vấn với sự tham gia của hàng nghìn người ở 13 tỉnh, thành. Bản Kiến nghị với Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992 của bảy nhóm xã hội Việt Nam đã được chuyển tới cơ quan có trách nhiệm. Là người trực tiếp tham gia hoạt động lấy ý kiến bảy nhóm xã hội yếu thế, chuyên gia về quyền con người Nghiêm Kim Hoa nói: "Mặc dù người yếu thế và thiểu số là những người thường phải chịu thiệt thòi nhiều nhất trong xã hội, nhưng họ vẫn giữ được niềm tin rất lớn vào luật pháp và các cơ quan công quyền, và đặt rất nhiều hy vọng vào bản Hiến pháp sửa đổi" (theo website của Bộ Tư pháp).
"Tạo điều kiện thuận lợi để mọi người dân tham gia đóng góp ý kiến, bày tỏ quan điểm của mình về Dự thảo sửa đổi Hiến pháp" là tư tưởng chỉ đạo xây dựng trên cơ sở "phải đầy đủ, trung thực, khách quan cả ý kiến tán thành, ý kiến không tán thành, ý kiến khác". Theo Ủy ban Dự thảo sửa đổi Hiến pháp, tới đây, việc lấy ý kiến sẽ mở rộng quy mô, thành phần tham dự các hội nghị, hội thảo, tọa đàm của cán bộ, công chức, viên chức, người lao động. Ủy ban yêu cầu "gửi Phiếu xin ý kiến để từng đại biểu tham dự thể hiện chính kiến của mình. Phiếu xin ý kiến nêu rõ: (1) ý kiến chung về Dự thảo sửa đổi Hiến pháp, (2) những nội dung cụ thể của các chương, điều, khoản của Dự thảo để đại biểu thể hiện chính kiến tán thành, đề nghị sửa đổi, bổ sung và ý kiến khác". Những việc làm thể hiện tinh thần dân chủ, cầu thị, nghiêm túc đó đã trực tiếp tăng cường, củng cố niềm tin của nhân dân đối với Ðảng và Nhà nước, từ đó cùng phát huy tinh thần trách nhiệm để tham gia xây dựng Hiến pháp. Do đó, những luận điệu sai trái, với mục đích, động cơ đen tối, dù được tiếp tay từ bên ngoài cũng trở nên lạc lõng. Kế hoạch lấy ý kiến nhân dân vào Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992 là một thực hành dân chủ hết sức quan trọng, và sự tham gia tích cực của mọi người Việt Nam chính là hành động thiết thực để xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
