Bất thường phi công Vietnam Airlines nghỉ việc hàng loạt

Tăng lương, phi công vẫn "bay đi"

Tổng Giám đốc VNA Phạm Ngọc Minh cho biết: Trọng tâm trong nhiều năm của các thế hệ lãnh đạo VNA là cải cách tiền lương, thu nhập người lao động, đặc biệt là đội ngũ lao động kỹ thuật cao (phi công). Bắt đầu từ năm 2008, VNA đã xây dựng lộ trình cải cách tiền lương trong nội bộ (đã được Thủ tướng Chính phủ chấp thuận), phấn đấu từ năm đến bảy năm, lương và thu nhập của lao động kỹ thuật cao sẽ bằng khoảng 75 đến 80% thu nhập của phi công nước ngoài mà VNA đang thuê với chức danh tương đương. Năm 2008, thu nhập của đội ngũ phi công đã tăng gấp hai lần: cơ trưởng B777 lương 83 triệu đồng/tháng, cơ phó lương 51 triệu đồng/tháng; cơ trưởng A320 và A321, thu nhập 73 triệu đồng/tháng; cơ phó 42 triệu đồng/tháng... Theo ông Minh, "thu nhập ở đây được hiểu là thu nhập trước thuế, với phi công nước ngoài là mức trả cho công ty quản lý phi công, đơn vị đứng ra ký hợp đồng với VNA, phi công phải thực hiện nghĩa vụ thuế với Nhà nước. Ðến nửa cuối năm 2015, theo đánh giá của VNA, mặt bằng thu nhập của phi công sẽ đạt 80% so với mặt bằng khu vực. Cụ thể, từ tháng 1 đến tháng 6-2015, với loại máy bay B777-A330, cơ trưởng có mức thu nhập 163 triệu đồng/tháng, cơ trưởng giáo viên 203 triệu đồng/tháng; loại A321, cơ trưởng thu nhập 143,8 triệu đồng/tháng, cơ trưởng giáo viên 183 triệu đồng/tháng. Từ tháng 7-2015, loại máy bay B777-A330, cơ trưởng tăng lên 177 triệu đồng/tháng, cơ trưởng giáo viên 217 triệu đồng/tháng; loại A321, cơ trưởng 158,8 triệu đồng/tháng, cơ trưởng giáo viên 198 triệu đồng/tháng.

Theo VNA, từ đầu năm 2014, trước hiện tượng một số kỹ sư, thợ máy nộp đơn xin nghỉ việc, lãnh đạo Tổng công ty đã động viên tư tưởng, thuyết phục, vận động, tuy nhiên vẫn còn một số trường hợp nộp đơn xin nghỉ việc. Ðến nửa cuối năm 2014, vẫn tiếp tục xảy ra tình trạng một số phi công xin nghỉ việc. Lúc cao điểm, dịp Tết Dương lịch (từ ngày 30-12-2014 đến ngày 4-1-2015), đã có 117 lượt phi công báo ốm (trong đó chỉ 10 trường hợp có chứng nhận của cơ quan y tế), hơn 90% rơi vào số phi công của đội bay Airbus, gấp hơn hai lần cùng kỳ 2013 - 2014, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của VNA. Việc phi công xin nghỉ ốm hàng loạt, cộng thêm hiện tượng hơn 30 phi công ở đội bay Airbus nộp đơn xin thôi việc, được xác định là hiện tượng bất thường, ảnh hưởng nghiêm trọng đến kế hoạch sản xuất, kinh doanh của VNA, có nguy cơ gây xáo trộn lịch bay cũng như tư tưởng tâm lý của cán bộ, công nhân viên, đội ngũ phi công VNA và đe dọa đến an ninh kinh tế của đất nước cũng như hoạt động của VNA.

Khắc phục cách nào?

Ngay trong sáng 5-1, ngày đi làm đầu tiên của năm mới, lãnh đạo VNA tổ chức họp khẩn cấp, tiến hành một số giải pháp ngăn chặn nguy cơ phi công tiếp tục xin nghỉ việc. Lãnh đạo VNA đã có văn bản chính thức gửi Bộ trưởng GTVT, báo cáo cụ thể hiện tượng đã tác động trực tiếp đến việc thực hiện chiến lược, kế hoạch sản xuất, kinh doanh, ảnh hưởng việc thực hiện nhiệm vụ chính trị, phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm lực lượng dự bị cho quốc phòng, an ninh, cũng như uy hiếp an toàn bay. Bộ trưởng GTVT Ðinh La Thăng coi đây là "tình hình cấp bách", yêu cầu Cục Hàng không Việt Nam tạm thời chưa xem xét chấp thuận việc chuyển đổi nhà khai thác đối với lao động kỹ thuật cao của VNA. Bộ trưởng yêu cầu tăng cường công tác kiểm tra các hãng hàng không Việt Nam, rà soát, kiến nghị sửa đổi bổ sung các văn bản quy phạm pháp luật về hàng không dân dụng, bảo đảm môi trường cạnh tranh lành mạnh.

Bộ trưởng GTVT đã yêu cầu VNA rà soát, thực hiện chế độ tiền lương để tăng thu nhập cho lực lượng lao động kỹ thuật cao, cùng các chế độ đãi ngộ khác, hoàn thành trong quý I này; đồng thời có các giải pháp cấp bách về chính trị, tư tưởng, tuyên truyền, giáo dục để ổn định tình hình. Hãng phải rà soát, bổ sung kế hoạch đào tạo, tuyển dụng, sử dụng nguồn nhân lực kỹ thuật cao đáp ứng yêu cầu phát triển sản xuất, kinh doanh. Hiện, VNA đã hoàn tất việc xây dựng phương án theo chỉ đạo, tiếp tục triển khai công việc, bảo đảm hoàn thành nhiệm vụ, không chỉ hoạt động bay bình thường mà còn bảo đảm nhiệm vụ chính trị của Ðảng, Nhà nước giao phó.

Tổng Giám đốc VNA Phạm Ngọc Minh cho biết, tình cảnh "chảy máu nguồn nhân lực" như VNA đang vấp phải đã từng có tiền lệ. Một số hãng như Cathay Pacific (Hồng Công, Trung Quốc), Qantas (Ô-xtrây-li-a)... cũng đã xảy ra hiện tượng tương tự. Với hầu hết các trường hợp này, Chính phủ các nước đều "ra tay" can thiệp. Năm 1998, Chính phủ Trung Quốc đã yêu cầu hãng Cathay không đàm phán với Nghiệp đoàn phi công, nếu phi công nào nghỉ việc thì cho nghỉ việc luôn và Chính phủ Trung Quốc sẽ cung cấp phi công bù vào. Còn ở Xin-ga-po, xảy ra tình trạng này, đích thân Thủ tướng Lý Quang Diệu đứng ra giải quyết. Vì vậy, theo ông Minh, VNA phải có trách nhiệm báo cáo với cơ quan quản lý nhà nước nhằm mục tiêu ổn định nhiệm vụ chính yếu của VNA đã được xác định là lực lượng giao thông hàng không chủ lực quốc gia. Trên cơ sở đó, các cơ quan quản lý sẽ có chỉ đạo để can thiệp giải quyết ngay hiện tượng bất thường này. Sau đó, sẽ xây dựng văn bản dưới luật để giải quyết triệt để vấn đề, trong đó có việc định rõ những chi phí đào tạo cơ bản, chi phí nâng cấp chuyển loại để bắt buộc phi công phải bồi hoàn nếu muốn thay đổi đơn vị khai thác, bổ sung những điều khoản cụ thể, ràng buộc chặt chẽ hơn trong hợp đồng lao động.

Ông Minh khẳng định, vụ việc sẽ không gây ảnh hưởng lớn đến kế hoạch bay dịp cao điểm Tết Nguyên đán. Tết Dương lịch vừa qua, khi số lượng phi công báo ốm tăng cao, hãng vẫn bảo đảm nhân lực và máy bay dự phòng để duy trì kế hoạch bay, bảo đảm tuân thủ nghiêm ngặt quy tắc an toàn, an ninh, tiêu chuẩn kỹ thuật theo tiêu chuẩn quốc tế. Bên cạnh đó, số phi công nộp đơn xin nghỉ việc không phải quá lớn và hiện có một số phi công rút lại đơn. Ông cũng khẳng định: Trong thị trường cạnh tranh, VNA chủ trương không chạy theo giá của các hãng khác, mà điều chỉnh lương, thu nhập tiến hành theo lộ trình, kế hoạch đã được xây dựng trước đó. Việc điều chỉnh lương của VNA thể hiện sự quan tâm đến đội bay với 600 phi công của hãng, quan tâm đến toàn bộ đội ngũ 9.500 cán bộ, người lao động đang làm việc, cống hiến cho thương hiệu hàng không quốc gia chứ "không phải chạy theo đòi hỏi của một vài người xin đi".