Bảo vệ trẻ em khỏi rủi ro trong môi trường mạng

Theo số liệu được đưa ra tại Hội thảo định hướng truyền thông về bảo vệ trẻ em và bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng vừa qua, Việt Nam là một trong các quốc gia có tỷ lệ sử dụng internet tăng trưởng nhanh nhất ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Điều đáng nói, hơn 1/3 trong số người dùng internet ở Việt Nam lại là người chưa thành niên và thanh niên, trong độ tuổi từ 15-24.

Tính đến cuối năm 2017, Việt Nam có đến 63 triệu người dùng mạng xã hội, trong đó, số tài khoản facebook là 48 triệu. Trẻ em dễ bị xâm hại trên môi trường mạng vì trẻ em và thanh thiếu niên đang dẫn đầu trong việc tiếp thu và sử dụng công nghệ thông tin ở Việt Nam. Tuy nhiên, trẻ em lại có hiểu biết chưa đầy đủ về những nguy cơ tiềm tàng khi sử dụng internet. Phần lớn trẻ em tự học cách dùng internet, chiếm 68%, chỉ có 11% học từ nhà trường nhưng hầu hết các trường học cũng mới chỉ dạy kỹ năng công nghệ thông tin, không dạy về sử dụng mạng an toàn. Trong khi đó, người giám hộ và chăm sóc thì do những hạn chế về kiến thức, kỹ năng gặp nhiều khó khăn để giám sát có hiệu quả các hoạt động của trẻ em trên môi trường mạng.

Mỗi ngày, có hơn 720 nghìn hình ảnh về xâm hại trẻ em được đưa lên mạng. Đối với khu vực Đông Nam Á và Việt Nam, hiện không tìm thấy số liệu chính thức, sẵn có về mức độ phổ biến và quy mô xâm hại trẻ em trên mạng. Đã có nhiều phương thức, cũng như thủ đoạn của tội phạm xâm hại trẻ em qua mạng internet, như: Thành lập, tham gia các diễn đàn chia sẻ phim, ảnh đồi trụy; tổ chức buổi offline thành viên tại nhà riêng, quán game hay lợi dụng các mạng xã hội, phòng chat ảo, game online... để làm quen, tiếp cận với các em, sau đó dụ dỗ, lôi kéo, thậm chí là ép buộc để thực hiện hành vi xâm hại... Đây là thực trạng đáng báo động, cần có sự hỗ trợ từ nhiều bên, đặc biệt là các bậc phụ huynh.

Phần lớn trẻ em tự học cách dùng internet.

Theo ông Đặng Hoa Nam, Cục trưởng Trẻ em (Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội), thế giới công nghệ ngày càng phát triển, môi trường mạng là kho thông tin khổng lồ, là thế giới tri thức không biên giới và đem lại nhiều mặt tích cực trong cuộc sống. Tuy nhiên cũng tiềm ẩn những rủi ro, tác động tiêu cực đến trẻ em. Hay khiến nhiều trẻ mắc phải chứng nghiện mạng, game online, smartphone. Rồi việc trẻ em bị bóc lột, dọa dẫm, xâm hại trong môi trường mạng.

Trẻ em đang phải đối mặt với nhiều nguy cơ xấu trên môi trường mạng. Bên cạnh đó, phần lớn phụ huynh không có thời gian và đủ kiến thức về công nghệ thông tin để giáo dục trẻ em; các chương trình giáo dục của nhà trường mới dừng lại ở việc phổ cập tin học chứ chưa trang bị kiến thức tự bảo vệ cho trẻ. Hệ thống cung cấp dịch vụ bảo vệ trẻ em chưa đáp ứng yêu cầu của công tác bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng. Trước thực trạng đó, theo ông Nguyễn Sơn Tùng, đại diện Cục An toàn thông tin (Bộ Thông tin và Truyền thông), hiện nay, có hai giải pháp đó là: Quản lý Nhà nước và dành cho gia đình.

Ông Tùng chia sẻ: “Từ những hoạt động của trẻ em trên mạng internet như: Giao tiếp qua nhắn tin, gọi điện, email hay chia sẻ dữ liệu về hình ảnh, vị trí; chơi trò chơi trực tuyến, tạo nội dung số trên youtube, livestream; sử dụng mạng xã hội facebook, twitter... có những giải pháp để cha mẹ có thể bảo vệ con em mình, chẳng hạn: Để các thiết bị truy cập internet ở vị trí có thể quản lý được. Thí dụ, chỉ để máy tính, thiết bị thông minh có kết nối internet ở phòng ngủ của cha mẹ để theo dõi hoạt động trên mạng của các con. Kích hoạt chức năng an toàn cho trẻ trên trình duyệt web; thiết lập chức năng tìm kiếm an toàn đối với công cụ tìm kiếm nhằm loại bỏ những kết quả không phù hợp với trẻ; cài đặt một số công cụ nhằm lọc hoặc ngăn chặn những nội dung không phù hợp..."

Chương trình SNET của Viện nghiên cứu quản lý phát triển bền vững sử dụng phương pháp tiếp cận: "Trao quyền cho trẻ em - những công dân số làm chủ công nghệ!".