Trong cộng đồng các dân tộc Việt Nam, dân tộc Khmer hiện có hơn 1,3 triệu người, cư trú tập trung chủ yếu tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long.
Đây là cộng đồng dân cư có lịch sử cư trú lâu đời, tạo dựng nên một không gian văn hóa đặc sắc, giàu bản sắc, đóng vai trò quan trọng trong nền văn hóa Việt Nam thống nhất trong đa dạng.
Hiện nay, khu vực Tây Nam Bộ có hơn 450 chùa Phật giáo Nam tông Khmer. Thời gian qua, công tác bảo tồn, phát huy gia trị văn hóa dân tộc Khmer đạt được nhiều kết quả tích cực.
Công tác kiểm kê, sưu tầm, nghiên cứu và lập hồ sơ khoa học đối với các loại hình di sản văn hóa dân tộc Khmer được các địa phương quan tâm triển khai. Nhiều loại hình nghệ thuật truyền thống, lễ hội dân gian, tri thức dân gian và nghề thủ công truyền thống được phục dựng, bảo tồn và đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Các địa phương có đông dân tộc Khmer sinh sống tiếp tục duy trì hoạt động của các đội văn nghệ quần chúng Khmer, câu lạc bộ nhạc Ngũ âm, lớp truyền dạy múa dân gian, nghệ thuật Dù kê, Rô băm và tiếng nói, chữ viết Khmer. Một số địa phương triển khai hiệu quả mô hình truyền dạy văn hóa trong cộng đồng gắn với hệ thống chùa Phật giáo Nam tông Khmer.
Tuy nhiên, văn hóa dân tộc Khmer Nam Bộ đang chịu tác động mạnh mẽ của quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa, hội nhập quốc tế và chuyển đổi số. Không gian văn hóa truyền thống có xu hướng thu hẹp; nhiều giá trị văn hóa đứng trước nguy cơ mai một; môi trường thực hành văn hóa cộng đồng thay đổi nhanh chóng, đặc biệt tại các khu vực đô thị hóa mạnh và địa bàn có tình trạng di cư lao động lớn.
Tại hội nghị, các đại biểu trình bày nhiều tham luận tập trung vào việc bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa dân tộc Khmer. Trong đó, các địa phương có đông đồng bào Khmer sinh sống cần xây dựng chiến lược bảo tồn văn hóa dân tộc Khmer Nam Bộ trong bối cảnh đô thị hóa, chuyển đổi số và dịch chuyển lao động; ưu tiên bảo tồn môi trường thực hành văn hóa cộng đồng, không gian văn hóa phum, sóc và vai trò của hệ thống chùa Phật giáo Nam tông Khmer.
Các bộ, ngành, địa phương tăng cường ứng dụng công nghệ số trong lưu trữ, số hóa và quảng bá di sản văn hóa Khmer; có cơ chế đặc thù hỗ trợ chủ thể văn hóa, nghệ nhân, người có uy tín, chức sắc tôn giáo, đội ngũ truyền dạy nghệ thuật dân gian Khmer; quan tâm đào tạo lực lượng kế cận đối với các loại hình nghệ thuật truyền thống như: Dù kê, Rô băm, nhạc Ngũ âm, múa dân gian Khmer; phát huy vai trò của các cơ sở đào tạo, đặc biệt là Trường đại học Trà Vinh và các cơ sở đào tạo văn hóa nghệ thuật khu vực Nam Bộ trong đào tạo nguồn nhân lực phục vụ công tác bảo tồn văn hóa Khmer…
