Sống trong sợ hãi
Người dân ở khu dân cư Ngọc Sơn (khu dân cư số 12) đang phải sống trong tâm trạng bất an, khi mà ngày càng có nhiều người chết vì căn bệnh ung thư. Chỉ tính từ năm 2002 đến nay, tại khu dân cư này, với 350 hộ (1.205 khẩu), nhưng đã có 28 người mắc bệnh ung thư; trong đó, có 18 người đã chết (riêng năm 2012 có sáu người chết) và 10 người hiện còn sống; chủ yếu là bị ung thư dạ dày, ung thư phổi, ung thư vòm họng, ung thư gan. Ðáng nói là, có nhiều gia đình sống cạnh nhau có người bị ung thư và chết vì căn bệnh quái ác này. Vì vậy, người dân nơi này đã gọi khu dân cư Ngọc Sơn là "khu phố ung thư".
Do quá bức xúc, lo lắng cho sức khỏe, tính mạng của mình, chiều 14-10-2013, nhiều người dân ở khu dân cư Ngọc Sơn đã đổ đất, đá chắn lối đi, dựng lều bạt, lập bát hương, gây nên tình hình phức tạp về an ninh, trật tự trước cổng Công ty TNHH Thiên Lộc, có trụ sở ở phố Lục Ðầu Giang, phường Phả Lại (Chí Linh). Người dân ở đây cho rằng, mục đích của hành động trên là nhằm gây áp lực, yêu cầu Công ty TNHH Thiên Lộc phải dừng sản xuất tấm lợp phi-brô xi-măng có sử dụng chất a-mi-ăng, gây ô nhiễm môi trường.
Ðể tìm hiểu nguyên nhân gây bệnh ung thư, chiều 13-11-2013, chúng tôi tìm gặp những người bị ung thư hiện còn sống ở khu dân cư này. Ông Nguyễn Xuân Lừng, sinh năm 1950, hiện bị ung thư hạch, cho biết: "Tôi sống ở đây từ năm 1991, tuy môi trường có khói bụi, nhưng không thể biết nguyên nhân nào dẫn đến căn bệnh quái ác này, không biết đổ tội cho ai được cả". Ông Nguyễn Văn Ngọt, sinh năm 1957, mắc bệnh ung thư dạ dày, thì khẳng định: "Về cảm quan, tôi thấy rằng môi trường ở đây quá ô nhiễm từ rất lâu rồi. Còn nguyên nhân gây bệnh ung thư có phải do ô nhiễm môi trường hay không thì chúng tôi mong các cơ quan chức năng sớm làm rõ".
Môi trường sống bị ô nhiễm nghiêm trọng
Làm việc với các cơ quan chức năng của tỉnh Hải Dương, chúng tôi được biết: Ngày 4-11-2013, UBND tỉnh Hải Dương ban hành văn bản số 2054/UBND-VP, chỉ đạo Sở Y tế, Sở Tài Nguyên và Môi trường, Công an tỉnh Hải Dương phối hợp UBND thị xã Chí Linh, UBND phường Phả Lại tiến hành thu thập thông tin, tài liệu điều tra về nguyên nhân gây bệnh ung thư; phát hiện kịp thời những điểm gây ô nhiễm môi trường để có biện pháp xử lý, khắc phục. Ðồng thời, từ ngày 8-11-2013, Tổng cục Môi trường (Bộ Tài nguyên và Môi trường) đã và đang khẩn trương tiến hành các biện pháp nghiên cứu độc lập về môi trường tại khu vực phường Phả Lại để sớm đưa ra những chỉ số chính thức về môi trường liên quan sức khỏe người dân tại khu vực này.
Theo Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Hải Dương, tình trạng ô nhiễm môi trường ở khu dân cư Ngọc Sơn trong những năm qua có thể do sáu nguồn gây ô nhiễm chính, tác động, ảnh hưởng xấu sức khỏe của người dân như: Bụi giao thông; hoạt động sản xuất xi-măng của Công ty TNHH Cường Thạch; hoạt động của Công ty cổ phần Nhiệt điện Phả Lại; hoạt động sản xuất tấm lợp phi-brô xi-măng của Công ty cổ phần Ðầu tư và xây dựng số 18 liên danh với Công ty vật tư và sản xuất Vật liệu xây dựng Ðông Anh (đã ngừng hoạt động từ năm 2011); hoạt động sản xuất tro bay của Công ty Vật tư Vận tải xi-măng và Công ty cổ phần Sông Ðà 12 (hiện đã ngừng hoạt động)...
Theo Phó Giám đốc Sở Y tế tỉnh Hải Dương Nguyễn Hữu Dũng, nguyên nhân dẫn đến tình trạng nhiều người dân ở khu dân cư Ngọc Sơn bị mắc bệnh ung thư và hiện tượng này có phải là vấn đề bất thường hay không thì cần phải có thời gian để các cơ quan chức năng nghiên cứu, so sánh, phân tích một cách khoa học, không thể vội vàng kết luận...
Tuy nhiên, từ tìm hiểu thực tế tại khu dân cư này và làm việc với các cơ quan chức năng của tỉnh Hải Dương, chúng tôi thấy, nguồn nước ngầm và nước sạch phục vụ đời sống của nhân dân ở đây có nhiều vấn đề cần quan tâm. Phần lớn người bị bệnh ung thư ở khu dân cư Ngọc Sơn đều làm việc và cư trú trên địa bàn phường Phả Lại từ những năm 90 của thế kỷ trước. Thời điểm đó, nguồn nước sử dụng để ăn uống, sinh hoạt chủ yếu là từ nước mưa, nước giếng khoan và nước của các ao hồ tại chỗ. Anh Phạm Văn Quế, sống tại khu dân cư này, cho biết: "Nước ngầm từ các giếng khoan ở đây đã bị ô nhiễm từ lâu rồi. Cách đây khoảng 20 năm, nước giếng khoan ở đây, dù đã qua lọc cát vàng và than hoa, vẫn có mùi tanh, để khoảng nửa giờ thì ngả mầu vàng nhạt và có váng. Tuy nhiên, nhiều hộ gia đình và đơn vị sản xuất, kinh doanh vẫn phải sử dụng nguồn nước này để sinh hoạt, rất có thể nhiều người đã nhiễm bệnh do sử dụng nguồn nước này ăn uống".
Anh Bùi Xuân Trường, hiện sống ở khu phố này, cho biết thêm: "Hiện nay, người dân dùng nước máy để ăn, uống, còn các sinh hoạt khác thì lại sử dụng nước giếng khoan. Trong khi đó, nguồn nước giếng khoan thì không thể sử dụng cho bình nước nóng, lạnh và máy giặt được, vì chỉ sử dụng một thời gian thì các thiết bị này bị tắc, hỏng do nước có cặn".
Tìm hiểu về hệ thống cung cấp nước sạch trên địa bàn khu dân cư Ngọc Sơn, chúng tôi được biết: Hiện nay, người dân nơi đây vẫn thiếu nước sạch để phục vụ các sinh hoạt thường ngày, nhất là vào mùa hè. Có thời điểm, một hộ gia đình chỉ có được trung bình khoảng hai m3 nước máy trong một tháng. Chung quanh khu vực khu dân cư này có một số đầu mối kinh doanh, cung cấp nước sạch bán đến tận nhà, hoạt động liên tục, giá bán là 60 nghìn đồng/m3. Chủ tịch UBND phường Phả Lại Nguyễn Văn Sơn cho biết: "UBND phường cùng với nhân dân cũng đã nhiều lần đề nghị Công ty nước sạch Hải Dương đầu tư hệ thống nước sạch cung cấp đến các hộ gia đình, nhưng đến nay vẫn chưa được. Ðường ống cung cấp nước máy trên địa bàn hiện đang sử dụng là của nhân dân đóng góp, lấy nước từ đường ống cung cấp nước cho Công ty cổ phần Nhiệt điện Phả Lại".
Như vậy, bên cạnh sáu nguồn ô nhiễm môi trường chính mà Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Hải Dương đã xác định thì vấn đề nguồn nước ngầm tại khu dân cư Ngọc Sơn, phường Phả Lại rất cần được các cơ quan chuyên môn quan tâm, nghiên cứu, đánh giá.
Sớm giải quyết những hệ lụy
Liên quan vụ việc phức tạp về an ninh, trật tự tại Công ty TNHH Thiên Lộc, Chủ tịch UBND phường Phả Lại Nguyễn Văn Sơn đã thẳng thắn thừa nhận những thiếu sót của UBND phường trong việc tiếp nhận đơn và xử lý đơn, thư kiến nghị của nhân dân về vấn đề bảo vệ môi trường và đồng ý để công ty này vận hành thử mà không báo cáo cơ quan cấp trên và cơ quan chuyên môn về môi trường và y tế. Ðồng chí Sơn cũng cho biết, UBND phường đang tích cực tuyên truyền, giải thích với nhân dân để ổn định tình hình an ninh, trật tự trên địa bàn.
Về việc một số người dân gây nên tình hình phức tạp về an ninh, trật tự tại Công ty TNHH Thiên Lộc ngày 14-10-2013, như đã nêu trên là vượt quá mức pháp luật cho phép. Công ty TNHH Thiên Lộc đã có đơn đề nghị và cung cấp những thông tin cụ thể về người và xe vi phạm ngày 14-10-2013; đề nghị Công an phường Phả Lại và Công an huyện Chí Linh tiếp tục làm rõ và có biện pháp phòng ngừa tình trạng trên tái diễn, xử lý sai phạm (nếu có) theo quy định của pháp luật.
Sau khi nhận chuyển nhượng tài sản, Công ty TNHH Thiên Lộc đầu tư, nâng cấp, mở rộng dây chuyền sản xuất tấm lợp phi-brô xi-măng; đã được Sở Tài nguyên và Môi trường đề nghị và UBND tỉnh Hải Dương chấp thuận, cho phép sử dụng lại báo cáo đánh giá tác động môi trường cũ, từ năm 1997. Ðến nay, Công ty TNHH Thiên Lộc vẫn chưa có được văn bản nghiệm thu, xác nhận của các cơ quan có thẩm quyền tỉnh Hải Dương về việc hoàn thiện các biện pháp bảo vệ môi trường. Việc đưa dây chuyền sản xuất vào vận hành thử là không đúng với các quy định của pháp luật. Ðề nghị các cơ quan chức năng tỉnh Hải Dương rà soát, kiểm tra, đánh giá lại về các biện pháp bảo vệ môi trường của Công ty TNHH Thiên Lộc theo các quy định, tiêu chí bảo vệ môi trường ở thời điểm hiện tại; hướng dẫn Công ty TNHH Thiên Lộc thực hiện đúng các quy định về vận hành thử, nếu đủ điều kiện thì mới cho phép đi vào hoạt động.
Còn nhiều vấn đề và dư luận khác nhau chung quanh "khu phố ung thư" ở Hải Dương đang được các cơ quan chức năng có thẩm quyền làm rõ và kết luận. Trong khi chờ kết luận chính thức về vấn đề môi trường, về nguyên nhân gây bệnh ung thư và một số vấn đề khác liên quan "khu phố ung thư", đề nghị các cơ quan có thẩm quyền quan tâm, giúp đỡ nhân dân khu dân cư này có đủ nước sạch để sinh hoạt; sớm tiến hành điều tra, khảo sát về tình trạng sức khỏe của người dân; đồng thời có các giải pháp khống chế tình trạng ung thư có chiều hướng ngày càng phức tạp; kiên quyết xử lý đối với các doanh nghiệp sản xuất gây ô nhiễm môi trường.
