Tại hội thảo, nhiều chuyên gia pháp luật cho rằng, quốc tịch là vấn đề phức tạp, nhạy cảm, liên quan cộng đồng người Việt sinh sống tại nhiều quốc gia khác nhau.
Thực tế câu chuyện quốc tịch phát sinh nhiều tình huống, thí dụ có trường hợp một người sử dụng quốc tịch Việt Nam để được thuận lợi trong thủ tục nhập cảnh, đầu tư, kinh doanh tại Việt Nam nhưng khi có hành vi vi phạm lại dùng quốc tịch nước ngoài để tìm cách lách luật, để hưởng bảo hộ ngoại giao, bảo hộ lãnh sự. Cụ thể hơn, có những trường hợp công dân Việt Nam định cư ở một số nước mà ở đó khi nhập quốc tịch nước sở tại không bắt buộc phải thôi quốc tịch Việt Nam. Ðiều này dẫn đến số lượng khá đông người Việt Nam định cư ở nước ngoài có hai quốc tịch. Theo một số chuyên gia pháp luật, xu hướng hai và đa quốc tịch đang được nhiều nước thực hiện. Từ thực tế của nước ta và xu hướng quốc tế, cần thảo luận đưa ra chính sách pháp luật nào phù hợp nhất, tiếp tục nguyên tắc "mềm dẻo" hay nới rộng hơn nữa.
Một số ý kiến khác lập luận, với quy định hiện hành của Luật Quốc tịch năm 2008 (được Quốc hội thông qua ngày 13-11-2008) thể hiện nguyên tắc một quốc tịch "mềm dẻo": Cho phép người Việt Nam định cư ở nước ngoài mà chưa mất quốc tịch Việt Nam được đăng ký giữ quốc tịch Việt Nam. Ðiều đó dẫn đến tình trạng hai quốc tịch của một bộ phận công dân. Về lâu dài, nếu tiếp tục duy trì tình trạng này, áp dụng pháp luật trong cuộc sống gây lúng túng khi xử lý một số sự việc, sự vụ cụ thể. Do vậy, một số ý kiến cho rằng cần nghiên cứu kỹ nguyên tắc quốc tịch một quốc tịch có xem xét trường hợp ngoại lệ liệu đã phù hợp chưa. Một số chuyên gia cho rằng, nguyên tắc quốc tịch tới đây sẽ được sửa đổi thành đa quốc tịch, không chỉ đáp ứng yêu cầu của tiến trình hội nhập mà còn không tạo ra "khoảng mờ" trong lĩnh vực này.
Về những nội dung nêu trên, một số chuyên gia nghiên cứu cho rằng, việc thay đổi nguyên tắc quốc tịch phải xuất phát từ năng lực của bộ máy nhà nước và việc thay đổi này sẽ ảnh hưởng không ít các quy định khác có liên quan từ cư trú, dân sự, hình sự. Vì vậy, đề nghị giữ nguyên tắc hiện nay và có quy định hướng dẫn cụ thể để tăng cường hiệu quả thực hiện. Hơn nữa, trên thế giới đều tồn tại hai trường phái một quốc tịch và hai hoặc đa quốc tịch, không phải nước nào cũng chuyển sang hai và đa quốc tịch.
Hiện nay, khá nhiều quốc gia trên thế giới cho phép công dân của mình có hai quốc tịch trở lên. Ðiều này phù hợp bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập, phù hợp xu thế đối với lớp công dân toàn cầu. Các quốc gia với luật pháp cho phép công dân nước mình mang nhiều quốc tịch sẽ có lợi ích quốc gia qua chính sách thuế, cho tới các lợi thế về "quyền lực mềm" (chuyển giao tri thức, công nghệ, nguồn nhân lực linh hoạt, thu hút đầu tư...). Ðiều đáng chú ý là trong số các quốc gia thừa nhận đa quốc tịch, nhiều nước thuộc nhóm đang phát triển tương tự nước ta.
Được biết, tài liệu tham khảo từ hội thảo này sẽ hỗ trợ cơ quan chuyên môn của Bộ Tư pháp trong việc chủ trì, tham mưu sửa đổi, bổ sung các quy định về pháp luật quốc tịch. Ðồng chí Nguyễn Công Khanh, Cục trưởng Hộ tịch, quốc tịch, chứng thực nêu quan điểm, việc xác định quốc tịch có ý nghĩa rất quan trọng, do vậy cần tăng cường công tác quản lý. Thời gian tới, nếu tiếp tục ghi nhận nguyên tắc "mềm dẻo" như vừa qua, cần quy định rõ quyền, nghĩa vụ của người đồng thời có hai quốc tịch, và nên chăng có thể quy định một số ngành nghề được hay không được hai quốc tịch.
