Vụ án này nhận được sự quan tâm của dư luận khi rất nhiều bị cáo là lãnh đạo của các bệnh viện, trung tâm y tế trên toàn quốc đã nhận "hoa hồng" hơn 71 tỷ đồng theo các hợp đồng cung cấp thuốc đông y điều trị cho bệnh nhân. Nhiều bị cáo có hơn 30 năm trong nghề y cứu người, có nhiều hoạt động hữu ích trong thời điểm phòng chống dịch Covid-19. Với họ, bản án sẽ tuyên vào ngày 3/2 tới đây không đau đớn, xót xa bằng việc họ mất đi danh dự, uy tín của cả đời hành nghề y cứu người.
Nhận hối lộ số tiền lớn, thời gian dài không thể là "thụ động"
Tại phiên tòa, luật sư đại diện cho các bị cáo nhóm tội “Nhận hối lộ” đều nhất trí với các cáo buộc mà Viện Kiểm sát dành cho các bị cáo, song đều đưa ra các luận điểm đề nghị Hội đồng xét xử xem xét giảm nhẹ hình phạt, cho hưởng mức án tù bằng thời hạn tạm giam hoặc cho hưởng án treo. Theo luật sư, các bị cáo chỉ nghĩ được chia sẻ lợi nhuận của Công ty Sơn Lâm vì “đây là truyền thống tri ân của công ty dành cho khách hàng”. Việc họ nhận tiền là ‘thụ động” còn Công ty Sơn Lâm "chủ động” chi tiền cảm ơn.
Nhiều bị cáo đem số tiền nhận được phục vụ lợi ích công, phòng chống dịch bệnh vì nghĩ chỉ "cầm hộ" cơ quan để chi việc chung. Hai bị cáo Trung tâm y tế huyện Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên là Vũ Thị Ngát, cựu Giám đốc Trung tâm và Nguyễn Thị Thúy Bình, cựu Phó Trưởng phòng tổ chức hành chính tài chính kiêm kế toán trưởng Trung tâm còn chi vượt số tiền đã nhận. Bị cáo Huỳnh Nguyễn Lộc, cựu Viện trưởng Viện y học dân tộc Thành phố Hồ Chí Minh đã chỉ đạo nhân viên chuyển 14 tỷ đồng trong tổng số 40 tỷ đồng cho Hội Đông y Thành phố Hồ Chí Minh để mua sắm trang thiết bị chống dịch.
Trong phần tự bào chữa cho mình, bị cáo Trương Thị Thu Hương, cựu Giám đốc Bệnh viện Y học cổ truyền Thái Nguyên, bị cáo phân trần về sự minh bạch trong động cơ nhận tiền và nghĩ chỉ nhận tiền mặt mới là nhận hối lộ. Đây là bị cáo có mức án đề nghị cao thứ hai trong nhóm tội “Nhận hối lộ” cho hành vi nhận hơn 10 tỷ đồng tiền hoa hồng của Công ty Cổ phần Dược Sơn Lâm, tương đương 18% tổng giá trị thuốc bệnh viện của bà đã mua, 54 tỷ đồng.
Đối đáp về quan điểm của luật sư cho rằng các bị cáo tội “Nhận hối lộ” là “thụ động” nhận quà cảm ơn, đại diện Viện Kiểm sát cho rằng là các bị cáo đã nhận tiền hoa hồng nhiều lần, số tiền lớn trong thời gian dài. Các bị cáo còn chủ động cho số tài khoản của mình, người nhà cho bị cáo Phạm Văn Cách, cựu Chủ tịch Công ty Sơn Lâm nên không thể nói "thụ động".
Theo đại diện Viện Kiểm sát, hành vi phạm tội của các bị cáo là nguy hiểm cho xã hội, xâm phạm hoạt động đúng đắn, uy tín của cơ quan y tế, cá nhân có thẩm quyền trong các tổ chức y tế.
Viện Kiểm sát nhận thấy, trong vụ án này có đặc thù về số tiền đưa, nhận hối lộ được bị cáo Phạm Văn Cách trích từ lợi nhuận của Công ty Sơn Lâm. Bị cáo Cách, Tình và các bị cáo nhận hối lộ không nâng giá thuốc trong hợp đồng, không làm tăng chi phí tiền thuốc cho người bệnh vì giá thuốc là theo giá đấu thầu tập trung của các Sở Y tế.
Bên cạnh đó, xét các bị cáo thành khẩn khai báo, có ý thức khắc phục hậu quả; nhiều bị cáo là lương y, bác sĩ, dược sĩ, có quá trình công tác lâu năm trong ngành Y học cổ truyền, có nhiều cống hiến cho sự nghiệp Y tế; nhiều bị cáo đã nghỉ hưu, không còn giữ chức vụ, tuổi cao sức yếu, không còn khả năng gây nguy hiểm cho xã hội; một số bị cáo là nhân viên, cấp dưới phải chịu sự chỉ đạo, lệ thuộc của cấp trên... nên Viện Kiểm sát đã cân nhắc các tình tiết giảm nhẹ này để giảm một phần hình phạt cho các bị cáo.
Theo hồ sơ vụ án, để Công ty Sơn Lâm cung cấp thuốc được thuận lợi, bị cáo Phạm Văn Cách đã phải chi tiền cho một số cá nhân có thẩm quyền thuộc một số bệnh viện, trung tâm y tế trước, trong hoặc sau khi thực hiện hợp đồng. Bị cáo đã hối lộ tổng cộng 71,1 tỷ đồng tại 13 bệnh viện y dược cổ truyền, trung tâm y tế trên cả nước. Trong đó cựu Viện trưởng Viện y học dân tộc Thành phố Hồ Chí Minh nhận số tiền nhiều nhất, 47 tỷ, "hoa hồng" theo các hợp đồng mua bán thuốc là từ 20-25%. Các bệnh viện, trung tâm y tế khác nhận hơn 10%.
Viện Kiểm sát không quy kết thuốc Bệnh viện LanQ cung cấp kém chất lượng hay thuốc giả
Tự bào chữa tại tòa, cựu Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Y dược LanQ Nguyễn Mạnh Quyền - bị cáo bị Viện Kiểm sát đề nghị tổng 17-19 năm tù cho hai tội “Đưa hối lộ” và “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” cho rằng, mình không hề lừa đảo.
Viện Kiểm sát xác định: Bệnh viện LanQ ở tỉnh Bắc Giang được đấu thầu chọn hãng cung ứng thuốc. Thuốc trong danh mục bảo hiểm y tế chi trả, sau đó sẽ được Bảo hiểm xã hội tỉnh trả tiền cho LanQ. Lợi dụng điều này, ông Quyền thông thầu với Công ty Sơn Lâm, sau đó lại mua thuốc giá thấp hơn của Công ty Cổ phần đông dược Hà Nội (Công ty CQB), dán đè nhãn bán cho bệnh nhân (tổng số tiền đã chi khoảng 22 tỷ đồng) nhằm trục lợi bảo hiểm số tiền 18 tỷ đồng.
Sau khi hợp thức được đầu vào thuốc, thông qua hoạt động khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế, Công ty LanQ đã làm hồ sơ, được thanh toán 40 tỷ đồng từ Bảo hiểm xã hội tỉnh Bắc Giang và của người dân cùng chi trả.
Bào chữa cho bị cáo, luật sư Giang Hồng Thanh cho rằng Bảo hiểm xã hội Bắc Giang không bị thiệt hại 18 tỷ đồng như cáo buộc. Theo luật sư, các bên liên quan đều thừa nhận thuốc là có thật, chỉ sai về nhãn mác nguồn gốc. Do đó, Bảo hiểm xã hội đã chi trả đúng với số thuốc người bệnh sử dụng, thậm chí thấp hơn chi phí thực tế.
"Bị cáo có hành vi gian dối về nhãn mác, nhưng chất lượng thuốc không thay đổi, không có hành vi chiếm đoạt tài sản", luật sư nêu quan điểm.
Luật sư đề nghị trả hồ sơ để trưng cầu giám định nhằm xác định lại thiệt hại thực tế của Bảo hiểm xã hội. Theo luật sư, Bảo hiểm xã hội Bắc Giang " có vấn đề" vì đã không tự mình đưa ra yêu cầu bồi thường của mình mà lại căn cứ vào số liệu cơ quan tố tụng cung cấp và đồng ý. Đến thời điểm này họ không trả số tiền cần tạm ứng cho LanQ mà trừ vào số tiền thiệt hại. Do đó, số tiền Lan Q chiếm đoạt không phải 18 tỷ đồng nữa.
Tự bào chữa cho mình, bị cáo Quyền mong được hưởng mức án công bằng sau khi cho rằng, thực tế đã bỏ 54 tỷ đồng để mua dược liệu đúng theo hợp đồng nhưng Bảo hiểm xã hội kêu giá cao, chỉ đồng ý chi trả 40 tỷ đồng. “Bị cáo mới là bị thiệt hại”, ông Quyền nói. Bị cáo Quyền chỉ thừa nhận hành vi đấu thầu là sai chứ không có thủ đoạn đớn hèn ti tiện, thuốc không phải thuốc giả.
Đối đáp nội dung này, đại diện Viện Kiểm sát khẳng định không quy kết công ty LanQ không chi trả đủ thuốc, không nghi ngờ thuốc của bị cáo cung cấp cho bệnh viện LanQ là thuốc kém chất lượng hay thuốc giả. Còn việc bị cáo cho rằng không hưởng lợi, không chiếm đoạt tiền của Bảo hiểm xã hội tỉnh Bắc Giang là không có căn cứ.
Tại cơ quan điều tra, bị cáo Quyền đã khai, với gói thầu 26 vị thuốc, sau khi trừ đi số tiền chi cho Công ty Sơn Lâm và chi phí mua hàng của Công ty CQB, bị cáo đã xác định sẽ được hưởng lợi khoảng 20 tỷ đồng.
Do đó Viện Kiểm sát vẫn giữ nguyên quan điểm luận tội, đề nghị Hội đồng xét xử tiếp tục xem xét các tình tiết các bị cáo và luật sư trình bày trong quá trình đưa ra hình phạt.
Vụ án chuẩn bị khép lại, nhiều cuộc đời sẽ tiếp tục sau cánh cửa phòng giam, nhiều người không còn cơ hội cống hiến trong ngành y để cứu người hay chăm sóc người thân, mẹ già, con nhỏ... Đó là cái giá mà họ sẽ phải trả cho những hành vi sai lầm của mình.
