Trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra những phương thức mới cho ngành thời trang Việt Nam, giúp rút ngắn thời gian thử nghiệm, xử lý dữ liệu quy mô lớn và đẩy nhanh quá trình hiện thực hóa ý tưởng thiết kế thành sản phẩm. Công nghệ này còn tạo điều kiện để nghiên cứu, khai thác và chuyển hóa các giá trị truyền thống như mỹ thuật, hoa văn, nghề thủ công vào ngôn ngữ thiết kế đương đại.
Một ý tưởng thời trang có thể bắt nguồn từ nhiều chất liệu khác nhau: Một tấm vải cũ, hoa văn trên hiện vật bảo tàng, ký ức về trang phục xưa, chuyến đi điền dã hay chỉ từ vài dòng mô tả nhập vào công cụ trí tuệ nhân tạo (AI).
Trong thời gian ngắn, nhà thiết kế có thể nhận được nhiều phương án về phom dáng, màu sắc, họa tiết để tham khảo, điều chỉnh và phát triển ý tưởng. AI vì thế trở thành một “trợ thủ” trong sáng tạo, mở rộng khả năng thử nghiệm trước khi nhà thiết kế đưa ra lựa chọn cuối cùng.
Nhà thiết kế thế hệ 9X Tom Trandt (Trần Minh Đạo) cho rằng, công cụ này giúp tăng tốc độ làm việc, giảm nhu cầu nhân lực ở một số công đoạn, dành thêm thời gian cho hoạt động sáng tạo.
Trong khi đó, nhà thiết kế Đỗ Trịnh Hoài Nam cho rằng AI có thể hỗ trợ phân tích môi trường sống, nhu cầu và thói quen của khách hàng, đồng thời kết hợp các yếu tố văn hóa để gợi mở ý tưởng và truyền cảm hứng sáng tạo.
Tại Việt Nam, các công cụ chuyên biệt phục vụ ngành thời trang cũng bắt đầu xuất hiện. Tháng 6/2026, Faslink giới thiệu POP AI Design, nền tảng được phát triển riêng cho lĩnh vực thời trang với hơn 25 tính năng, như tạo thiết kế từ mô tả văn bản, kết hợp họa tiết, xây dựng bảng màu, chỉnh sửa hình ảnh, tạo mẫu và thử trang phục trên hình ảnh.
Theo phân tích của B&Company (Nhật Bản), AI đang tác động đến ngành thời trang Việt Nam trên 3 phương diện chính: Thiết kế, sản xuất và bán lẻ.
Trong thiết kế, dữ liệu được sử dụng để phân tích xu hướng, gợi ý màu sắc, họa tiết, phát triển ý tưởng và mô phỏng sản phẩm trước khi tạo mẫu thực tế.
Ở khâu bán lẻ, AI hỗ trợ tư vấn, phân tích hành vi khách hàng, cá nhân hóa sản phẩm và thử đồ trực tuyến.
Nhiều giải pháp công nghệ “Make in Vietnam” đã được đưa vào ứng dụng, như Modeli.ai, FitRoom. Gần đây, dự án Elsun do nhóm sinh viên Trường đại học FPT phát triển cũng ứng dụng AI để hỗ trợ người mua trực tuyến lựa chọn kiểu dáng và kích cỡ trang phục phù hợp.
Xuất phát từ nhu cầu thực tế của thương mại điện tử, những giải pháp này mở ra hướng tiếp cận mới trong trải nghiệm mua sắm thời trang, đồng thời cho thấy tiềm năng sáng tạo và ứng dụng AI từ chính nhu cầu của người dùng và ý tưởng của thế hệ trẻ.
Nghiên cứu của Trường đại học Mở Hà Nội năm 2025, khảo sát các thiết kế từ thư viện số hóa Ethnicity Vietnam và sáng tác của một số nhà thiết kế đương đại như Thủy Nguyễn, Vũ Việt Hà… cho thấy tiềm năng của công nghệ số, AI và quét 3D trong việc lưu giữ, khai thác và quảng bá các giá trị hoa văn truyền thống.
Theo nhà thiết kế Hoàng Xuân Sơn, giảng viên Trường đại học Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh (HUTECH), AI có thể hỗ trợ khai thác nguồn tư liệu phong phú từ mỹ thuật truyền thống và các nghề thủ công, góp phần tạo chiều sâu văn hóa và bản sắc cho thời trang Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu hóa.
Từ ý tưởng hoặc cảm hứng ban đầu, nhà thiết kế có thể sử dụng AI để tìm kiếm, mở rộng, phân tích và biến tấu các yếu tố sáng tạo. Tuy nhiên, quá trình này cần gắn với nghiên cứu và chắt lọc để bảo đảm giá trị và tính phù hợp của sản phẩm.
Cùng quan điểm đề cao chiều sâu văn hóa, kiến trúc sư Bùi Tiến ví hoa văn Việt như một ngôn ngữ chứa đựng những lớp trầm tích lịch sử, tín ngưỡng và thẩm mỹ. Theo ông, để đưa hoa văn truyền thống vào sáng tạo đương đại, trước hết cần tìm hiểu nguồn gốc, cấu trúc, bối cảnh và ý nghĩa biểu tượng, từ đó mới có thể chuyển hóa thành ngôn ngữ thiết kế mới.
AI giúp các nhà thiết kế thời trang mở rộng khả năng sáng tạo, liên tục thử nghiệm những phương án mới mà trước đây khó thực hiện do hạn chế về thời gian và nguồn lực.
Tuy nhiên, theo nhiều chuyên gia, việc lạm dụng công nghệ có thể khiến những giá trị tinh tế của di sản bị giản lược thành các họa tiết trang trí rập khuôn, thiếu dấu ấn cá nhân. Điều này cũng đặt ra những vấn đề về bản quyền, nguồn dữ liệu và nguy cơ diễn giải sai lệch các yếu tố văn hóa.
Vì vậy, nhà thiết kế cần hiểu đúng giá trị văn hóa, kiểm chứng nguồn tư liệu và có trách nhiệm trong quá trình khai thác, chuyển hóa di sản vào sản phẩm. Kết hợp AI với nghiên cứu chuyên sâu và khai thác có trách nhiệm các giá trị văn hóa sẽ góp phần tạo nên những thiết kế thời trang Việt Nam giàu bản sắc, nâng cao sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế.
