Xử nghiêm những sai phạm trong sử dụng tiền, hàng cứu trợ khắc phục hậu quả lũ quét ở Hương Sơn

Thực hiện ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng Chính phủ Trương Vĩnh Trọng, cơ quan điều tra Bộ Công an cùng các cơ quan chức năng tỉnh Hà Tĩnh đang tiếp tục làm rõ mức độ sai phạm của tập thể, cá nhân trong vụ việc này, để xử lý.

Trận lũ quét kinh hoàng xảy ra tháng 9-2002 gây nhiều thiệt hại về người và tài sản cho một số địa phương của tỉnh Hà Tĩnh, đặc biệt là huyện Hương Sơn. Chia sẻ với những đau thương, mất mát của nhân dân vùng lũ tỉnh Hà Tĩnh, bằng nguồn cứu trợ từ ngân sách nhà nước và tấm lòng của các đơn vị, cá nhân trong và ngoài nước đã kịp thời ủng hộ không chỉ bằng tinh thần, mà cả vật chất để giúp nhân dân vùng lũ vơi bớt nỗi đau, sớm ổn định cuộc sống.

Thời gian đó, tỉnh đã tiếp nhận 87 tỷ 547 triệu đồng từ ngân sách nhà nước và các tổ chức, đơn vị, cá nhân ủng hộ. Trong đó, tỉnh tiếp nhận 84 tỷ 659 triệu đồng, các huyện trực tiếp nhận 2 tỷ 888 triệu đồng. Cùng với nguồn tiền, tỉnh còn nhận được hơn 2.472 tấn gạo cứu trợ. Cùng với nguồn ủng hộ trên, UBND tỉnh còn trích 7 tỷ 208 triệu đồng từ quỹ dự phòng cứu trợ việc khắc phục hậu quả lũ quét. Như vậy, số tiền cứu trợ từ nhiều nguồn cho trận lũ quét năm 2002 tổng cộng là 94 tỷ 755 triệu đồng và 2.472 tấn gạo.

Từ nguồn kinh phí trên, UBND tỉnh đã quyết định phân bổ bằng nhiều đợt.

Riêng huyện Hương Sơn, bị thiệt hại nặng nề nhất được phân bổ nhận trực tiếp là 24 tỷ 439 triệu 230 nghìn đồng và hơn 1.300 tấn gạo (bao gồm 130 tấn do trích từ ngân sách huyện mua).

Ngay sau lũ quét, lãnh đạo các cấp, ngành trên địa bàn huyện Hương Sơn đã nỗ lực cùng nhân dân nhanh chóng khắc phục hậu quả do thiên tai gây ra và sớm tổ chức sản xuất, ổn định đời sống. Song trong công tác quản lý, sử dụng, phân chia nguồn tiền, hàng cứu trợ đã để xảy ra một số sai phạm nghiêm trọng.

Qua kiểm tra cho thấy, tại các văn bản phân bổ nguồn kinh phí của UBND huyện, có 1 tỷ đồng kinh phí khắc phục lũ lụt được phân bổ cho Ban giải phóng mặt bằng (GPMB) đường công vụ nối đường Hồ Chí Minh, nhưng thực chi đền bù là 130 triệu đồng. Mặc dù số kinh phí đền bù đã được Bộ Giao thông vận tải cấp, nhưng UBND huyện Hương Sơn vẫn không ra quyết định thu lại số tiền đã cấp.

Khi cơ quan chức năng kiểm tra phát hiện, đến ngày 28-11-2003, số tiền 870 triệu đồng mới được thu hồi từ tài khoản Ban GPMB về ngân sách huyện.

Nguồn chi chính sách xã hội sau lũ do Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội (LÐ-TB và XH) huyện tiếp nhận với số tiền 5 tỷ 367 triệu đồng, theo số liệu của cơ quan điều tra, số tiền thực chi đúng mục đích chỉ là 1 tỷ 566 triệu đồng, số tiền còn lại các xã đều sử dụng vào các mục đích khác như: sửa chữa, khắc phục thiệt hại sau lũ về cầu cống, đường sá, trường học; đầu tư xây dựng các công trình; trợ cấp ngân sách xã và chi phục vụ hành chính.

Ðiển hình như xã Sơn Trung chỉ có gần 72 triệu/251 triệu đồng chi đúng nguồn, tiếp đó là xã Sơn Châu gần 23 triệu đồng/103 triệu đồng; Sơn Bằng 65 triệu đồng/161 triệu đồng; thị trấn Phố Châu 35,8 triệu đồng/173 triệu đồng thực chi đúng mục đích. Trong số tiền chi sai còn lại ở bốn xã, thị trấn có đến hơn 200 triệu đồng chi trả nợ phát sinh trước lũ; riêng thị trấn Phố Châu, sau lũ quét gần một năm vẫn còn tồn quỹ đến hơn 75 triệu đồng. Kiểm tra trong tổng nguồn kinh phí 5 tỷ 367 triệu đồng do Phòng LÐ-TB và XH tiếp nhận phân chia, phát hiện chi sai hơn 3,8 tỷ đồng.

Huyện lý giải vấn đề này: Ðây là số tiền dư ra sau khi đã cấp đủ theo quy định về thiệt hại của từng hộ dân trên địa bàn, như: chết người, trợ cấp 3 triệu đồng; trôi nhà, 6 triệu đồng; hư hỏng thiệt hại khác, tùy theo mức độ có mức hỗ trợ hợp lý...

Trong tổng số 4,2 tỷ đồng phân về Ban quản lý các dự án huyện (Ban A) có 1 tỷ đồng phân bổ khắc phục hư hỏng đường Trung tâm thương mại Phố Châu và cầu Bà Toàn, nhưng Ban A đã chuyển 400 triệu đồng  thanh toán sai mục đích cho công trình đường mương thị trấn và đường huyện đội. Ðến thời điểm kiểm tra vẫn còn 600 triệu đồng nằm trong tài khoản của Ban A, sau khi có kiến nghị của cơ quan điều tra mới được thu hồi trả về ngân sách huyện.

Trong số 2/54 công trình khắc phục lũ quét do cấp xã làm chủ đầu tư bước đầu cũng đã phát hiện những sai phạm đáng kể. Theo tài liệu của Ủy ban Kiểm tra Tỉnh ủy Hà Tĩnh, giá trị xây lắp công trình trạm bơm điện I và II xã Sơn Thịnh, do UBND xã Sơn Thịnh làm chủ đầu tư và Xí nghiệp Quản lý khai thác thủy lợi Hương Sơn thi công được quyết toán, vượt hơn 45 triệu đồng bằng các thủ đoạn lập khống chứng từ, nâng khối lượng để rút tiền cứu trợ.

Tương tự như vậy, việc nâng cấp Trường tiểu học Sơn Ninh do UBND xã Sơn Ninh làm chủ đầu tư và Công ty TNHH Ðồng Tâm (Nghệ An) thi công cũng kê khống chứng từ để chiếm dụng số tiền hơn 56 triệu đồng. Mặc dù đã bị phát hiện, nhưng số tiền hơn 102 triệu đồng thất thoát từ hai công trình nêu trên, sau gần hai năm mới được thu hồi về ngân sách huyện.

Trong tổng số hơn 1.300 tấn gạo do các tổ chức khác cứu trợ, nhưng qua kiểm tra, số lượng gạo sử dụng đúng mục đích cứu trợ đến với người dân chỉ chiếm khoảng 60%. Số còn lại các địa phương sử dụng vào mục đích khác như: thanh toán ngày công dọn vệ sinh, làm giao thông, thủy lợi; thậm chí có địa phương bán để trả nợ công trình xây dựng... Như xã Sơn Hà, được cấp 70,6 tấn gạo, nhưng xã chỉ hỗ trợ người dân 34,4 tấn, số gạo còn lại bán ra ngoài để chi tiêu sai mục đích; thị trấn Phố Châu được cấp hơn 62 tấn, đã bán ra thị trường 16 tấn...

Cũng theo báo cáo kết quả kiểm tra việc thực hiện Nghị quyết 10 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy Hà Tĩnh về khắc phục hậu quả trận lũ quét ngày 15-11-2003 kết luận rõ: "Việc sử dụng số tiền hỗ trợ..., phần sử dụng để cứu trợ bảo đảm xã hội cấp trực tiếp cho nhân dân còn chiếm tỷ lệ thấp (9%) và chi khắc phục sửa chữa (6%).

Trong khi đó, kinh phí sử dụng vào các lĩnh vực khác chiếm tỷ lệ cao, như đã sử dụng vào xây dựng cơ bản (61%), chi khác (18%)... Tiến độ thực hiện khắc phục lũ lụt theo nguồn vốn được phân bổ còn chậm. Ðến thời điểm đoàn kiểm tra (30-10-2003) tính chung cả tỉnh còn tồn hơn 7 tỷ đồng. Huyện Hương Sơn còn có bốn công trình với tổng số vốn được phân bổ 1.830.423.800 đồng chưa triển khai việc khắc phục, sửa chữa, và các huyện đều đang có tồn quỹ khoản tiền hỗ trợ".

Tuy nhiên, những sai phạm trong  việc phân bổ, sử dụng nguồn kinh phí khắc phục hậu quả lũ quét ở huyện Hương Sơn đã được các cơ quan chức năng của tỉnh điều tra làm rõ và kết luận là: Ðể xảy ra sai phạm, trách nhiệm trước hết thuộc về cấp ủy, chính quyền địa phương và một số ngành liên quan.

Các cơ quan chức năng cấp huyện thể hiện sự buông lỏng trong quản lý và kiểm tra, đôn đốc. Ðặc biệt, sau khi có kiến nghị của các đoàn thanh tra kiểm tra, nhưng lãnh đạo các cấp chưa kiên quyết xử lý mà còn có dấu hiệu "ém" vụ việc, bao che, dung túng cho việc cố ý làm trái quy định về quản lý, sử dụng nguồn tiền, hàng cứu trợ của một số cá nhân, gây dư luận bất bình trong cán bộ, nhân dân.

Thực hiện nghiêm túc ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng Trương Vĩnh Trọng, hiện nay, Ðoàn thanh tra liên ngành của tỉnh Hà Tĩnh đang khẩn trương kiểm tra lại toàn bộ những hoạt động của huyện Hương Sơn trên lĩnh vực quản lý, sử dụng nguồn tiền, hàng cứu trợ lũ quét năm 2002. Quan điểm của Thường trực Tỉnh ủy Hà Tĩnh là kiên quyết xử lý nghiêm khắc đối với bất kỳ tập thể, cá nhân nào có sai phạm.