Theo UBND tỉnh Đác Lắc, từ năm 1976 đến tháng 7-2018 có 59.702 hộ với 290.679 khẩu của 60 tỉnh, thành phố trong cả nước đến Đác Lắc, cư trú trên địa bàn 13 huyện, thị xã và thành phố của tỉnh, trong đó 18.961 hộ với 99.957 khẩu đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS).
Chỉ trong giai đoạn 2005 đến 2018 có 1.748 hộ với 8.669 khẩu ở 39 tỉnh, thành phố di cư tự do (DCTD) đến Đác Lắc, trong đó huyện Ea Súp có nhiều dân DCTD đến nhất với 844 hộ, 4.481 khẩu, chiếm 52% tổng số dân DCTD đến Đác Lắc.
Trong những năm qua, Đác Lắc đã có nhiều nỗ lực trong việc quy hoạch, xây dựng các dự án bố trí, sắp xếp ổn định dân DCTD. Từ năm 2003 đến nay, tỉnh đã quy hoạch 17 dự án bố trí, sắp xếp ổn định dân DCTD, trong đó có 15 dự án đã được phê duyệt với tổng nguồn vốn được duyệt hơn 877,8 tỷ đồng, gồm vốn Trung ương hơn 656,9 tỷ đồng, vốn địa phương và vốn khác hơn 220 tỷ đồng để bố trí, sắp xếp cho 4.982 hộ với 24.910 khẩu dân DCTD. Tuy nhiên, do nguồn vốn còn hạn chế nên tỉnh đã và đang triển khai thực hiện 13 dự án nhưng chưa có dự án nào hoàn thành và đã bố trí sắp xếp ổn định cho 2.986 hộ với 9.697 khẩu dân DCTD, trong đó bố trí tập trung là 776 hộ, với 3.875 khẩu, ổn định tại chỗ cho 2.210 hộ với 5.822 khẩu...
Trong giai đoạn 2013-2017, tỉnh đã đầu tư xây dựng một số cơ sở hạ tầng thiết yếu trong vùng dự án sắp xếp, ổn định dân DCTD như: Xây dựng được 154 km đường giao thông nông thôn; bốn cầu nội vùng dự án; 53 phòng học cơ sở, mẫu giáo; hai công trình thủy lợi nhỏ và 5 km kênh mương; san lấp mặt bằng khu dân cư 23.475 m3; ba hệ thống cấp nước sinh hoạt; bốn trạm biến áp và 10 km đường dây điện sinh hoạt...
Hiện tại, trên địa bàn tỉnh còn 4.111 hộ với 20.102 khẩu dân DCTD chưa được bố trí, sắp xếp ổn định cuộc sống. Theo tính toán của tỉnh, để bố trí, sắp xếp ổn định số dân DCTD này, tỉnh cần nguồn vốn hơn 867 tỷ đồng để đầu tư thực hiện các dự án bố trí, sắp xếp ổn định dân DCTD, trong đó bó trí tập trung là 2.304 hộ, xen ghép 957 hộ và ổn định tại chỗ 850 hộ.
Theo UBND tỉnh Đác Lắc, dân DCTD đến Đác Lắc chủ yếu là đồng bào DTTS của các tỉnh miền núi phía bắc, khi vào Đác Lắc chủ yếu sinh sống ở vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn của tỉnh, đa phần theo từng dòng tộc hoặc nhóm hộ gia đình đơn lẻ. Hầu hết dân DCTD đều có cuộc sống khó khăn, nơi ăn, ở tạm bợ, không ổn định. Một bộ phận không nhỏ dân DCTD vào sinh sống trong rừng, phá rừng lấy đất sản xuất khiến tình trạng phá rừng, mua bán, tranh chấp đất đai gia tăng và diễn biến hết sức phức tạp. Ngoài ra, do dân DCTD tăng đột biến trong thời gian ngắn đã gây ra nhiều hệ lụy tiêu cực khác cho tỉnh như: Phá vỡ quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội, kế hoạch sử dụng đất; gây áp lực lớn đến việc đầu tư cơ sở hạ tầng như đường giao thông, trường học, trạm y tế, nước sinh hoạt; gây khó khăn trong công tác bảo đảm an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, bảo đảm an sinh xã hội trên địa bàn. Dân DCTD chủ yếu là các hộ nghèo đã ảnh hưởng lớn đến chỉ tiêu giảm hộ nghèo của tỉnh...
Phát biểu ý kiến chỉ đạo tại buổi làm việc, Phó Thủ tướng Trương Hòa Bình ghi nhận những nỗ lực của tỉnh Đác Lắc trong việc sắp xếp, bố trí ổn định dân DCTD trên địa bàn thời gian qua. Phó Thủ tướng yêu cầu lãnh đạo tỉnh Đác Lắc cần làm tốt công tác quản lý nhà nước, trong đó tập trung giải pháp sắp xếp và bố trí nơi ở, nơi sản xuất hợp lý cho người dân DCTD; sớm giải quyết những tồn tại do việc di dân tự do như: phá rừng, mua bán, tranh chấp đất đai, mất an ninh trật tự…, nhưng phải kiểm soát, bảo đảm không phá vỡ quy hoạch sử dụng đất đai, bảo vệ được rừng, nhất là rừng đầu nguồn, rừng phòng hộ, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật trong các lĩnh vực này…
Phó Thủ tướng đề nghị các bộ, ngành liên quan cần phối hợp chặt chẽ, đồng bộ trong việc ban hành chính sách, chỉ đạo, tổ chức thực hiện thống nhất từ Trung ương đến địa phương, đồng thời gắn việc thực hiện các dự án phục vụ di dân tự do với các chương trình, dự án trên địa bàn. Trước mắt, tỉnh cần tập trung rà soát lại tất cả các dự án sắp xếp, ổn định dân DCTD đang đầu tư xây dựng trên địa bàn, trên cơ sở đó bổ sung, điều chỉnh cho phù hợp và phối hợp với các bộ, ngành Trung ương tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc để thực hiện hoàn thành các dự án, trong đó ưu tiên tập trung đầu tư các dự án ở các điểm nóng, phức tạp. Tỉnh cần đẩy nhanh việc sắp xếp lại các công ty nông-lâm nghiệp trên địa bàn, đối với các công ty hoạt động không hiệu quả thì kiên quyết thu hồi giao đất về cho địa phương quản lý, giao đất cho nhân dân sử dụng; nghiêm cấm việc chuyển nhượng quyền sử dụng đất đối với đất cấp cho đồng bào nghèo, DTTS...
Phó Thủ tướng Trương Hòa Bình lưu ý, Đác Lắc cần nâng cao năng lực của hệ thống chính trị cơ sở, tiếp tục rà soát, điều chỉnh, bổ sung quy hoạch, bố trí ổn định dân cư phù hợp gắn với vùng biên giới Tây Nguyên; kiên quyết không để xảy ra tình trạng du canh du cư... Bên cạnh đó, tỉnh cần rà soát, dành quỹ đất để cấp đất ở và đất sản xuất cho các hộ đồng bào DTTS nghèo. Lồng ghép các chích sách, chương trình các dự án sắp xếp ổn định dân DCTD với chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, tổ chức sản xuất và chuyển giao khoa học kỹ thuật cho người dân trong vùng dự án để phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo, nâng cao đời sống. Ngăn chặn hiệu quả và xử lý nghiêm, dứt điểm các vụ phá rừng, tranh chấp đất đai trên địa bàn. Khẩn trương xác minh, hoàn thiện hồ sơ để nhập hộ khẩu, cấp căn cước công dân, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân DCTD ổn định cuộc sống.
Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Trương Hòa Bình trao tặng học bổng cho các cháu học sinh nghèo vượt khó của tỉnh Đác Lắc.
Dịp này, Phó Thủ tướng đã tặng 200 suất học bổng từ Quỹ khuyến học Báo Công an nhân dân cho 200 cháu học sinh nghèo vượt khó của tỉnh Đác Lắc, mỗi suất một triệu đồng, giúp các cháu vượt qua khó khăn vươn lên trong học tập.
