Giải bài toán về thuốc điều trị HIV/AIDS

Tiến sĩ Nguyễn Hoàng Long, Cục trưởng Phòng, chống HIV/AIDS (Bộ Y tế) cho biết, thuốc ARV trong điều trị HIV/AIDS không chỉ giúp cho người nhiễm HIV sống khỏe mạnh, giảm nguy cơ mắc các bệnh nhiễm trùng cơ hội mà còn giúp giảm lây truyền HIV sang người khác. Hiện tại, Việt Nam có hơn 130 nghìn người nhiễm HIV/AIDS đang được điều trị bằng thuốc ARV, tuy nhiên việc điều trị ARV phải liên tục, lâu dài và gần như là suốt tuổi thọ của người nhiễm. Cho nên, kinh phí chi trả cho một người nhiễm HIV khi dùng thuốc rất lớn.

Theo Cục Phòng, chống HIV/AIDS, giai đoạn từ năm 2015 trở về trước, nguồn thuốc ARV cấp cho người bệnh HIV/AIDS phần lớn là nguồn thuốc viện trợ từ các tổ chức quốc tế, bao gồm các nguồn của Chương trình viện trợ khẩn cấp của Tổng thống Hoa Kỳ (PEPFAR), Quỹ Toàn cầu phòng, chống AIDS, lao và sốt rét và một phần từ Quỹ Bill Clinton. Các nhà tài trợ này cùng hỗ trợ thuốc ARV cho nhiều quốc gia trên thế giới với số lượng lớn, do đó để giảm giá thành và bảo đảm chất lượng thuốc giống nhau, các dự án thường mua sắm tập trung cho toàn cầu, sau đó chuyển thuốc đến cho quốc gia thụ hưởng dự án, tức là viện trợ trực tiếp bằng cấp thuốc ARV cho các nước được nhận viện trợ. Việc mua sắm thuốc tập trung cho các nước được viện trợ sẽ làm giảm giá, khi đó sẽ có thuốc rẻ hơn và sẽ có nhiều người bệnh được tiếp cận với thuốc ARV viện trợ hơn.

Từ năm 2015 khi nguồn thuốc viện trợ bị cắt giảm dần, để bảo đảm nguồn thuốc ARV tiếp tục cấp cho người bệnh AIDS, Chính phủ giao Bộ Y tế mua sắm một phần thuốc ARV từ nguồn ngân sách trong nước để bù đắp. Cục Phòng, chống HIV/AIDS ( Bộ Y tế) được sự giúp đỡ của các tổ chức quốc tế đã tiến hành đấu thầu mua sắm thuốc trên nguyên tắc lựa chọn mua các thuốc ARV đạt tiêu chuẩn của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), có chất lượng tương đương thuốc viện trợ. Năm 2016, lần đầu đấu thầu thuốc ARV, Cục Phòng, chống HIV/AIDS đã mua hơn 6,4 triệu viên thuốc 3 trong 1 (3 loại thuốc trong 1 viên) là Lamivudine + Tenofovir + Efaviren với giá trúng thầu là 7.299 đồng/viên.

So sánh giá đấu thầu cùng loại thuốc nêu trên với giá mua tập trung của Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS, lao và sốt rét, giá thuốc Việt Nam mua rẻ hơn 16,6%; nếu so sánh với giá thuốc do PEPFAR mua cấp về thì giá thuốc Việt Nam mua rẻ hơn 17,8% . Ðợt mua sắm thứ hai năm 2017, Việt Nam tiếp tục đấu thầu hơn ba triệu viên thuốc 3 trong 1 là: Lamivudine + Tenofovir + Efaviren với giá trúng thầu là 6.404 đồng/viên. So sánh giá này với giá thuốc cùng loại của PEPFAR, giá thuốc Việt Nam mua rẻ hơn 3,63% và rẻ hơn thuốc Quỹ Toàn cầu mua 1,33%.

Như vậy có thể thấy, giá thuốc ARV ngày càng rẻ hơn, năm 2017 giá thuốc tiếp tục hạ hơn 15% so với giá mua năm 2016. Việc mua sắm thành công thuốc ARV là một bước tiến quan trọng để Việt Nam chủ động cung ứng thuốc ARV thay thế nguồn viện trợ quốc tế, bảo đảm tính bền vững của chương trình phòng, chống HIV/AIDS.

Theo đánh giá của chuyên gia Tổ chức Y tế Thế giới tại Việt Nam, nước ta là điểm sáng trong khu vực về điều trị bằng thuốc ARV; nhất là việc đi đầu trong thực hiện các khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới về phác đồ điều trị và tiếp cận phổ cập để người nhiễm HIV dễ dàng tiếp cận thuốc ARV. Năm 2005, chỉ mới có 5.000 người nhiễm HIV/AIDS được điều trị ARV thì đến tháng 6-2017 con số này đã tăng lên 130 nghìn người. Với việc số người bệnh được tiếp cận với ARV tăng nhanh, theo tính toán của các chuyên gia quốc tế, trong 10 năm qua đã giúp 150 nghìn người nhiễm HIV thoát khỏi tử vong và dự phòng cho 450 nghìn người không nhiễm HIV. Ðây là một tín hiệu rất mừng và cũng là bước tiến quan trọng trong công cuộc phòng, chống HIV/AIDS.