Những vườn sầu riêng xanh mướt dưới chân núi, những đồng lúa chuyên canh thẳng cánh cò bay... đang mở ra hướng phát triển kinh tế nông nghiệp bền vững cho vùng đất này.
Khấm khá từ cây trồng đặc sản
Tại xã Ia Chim những ngày này, rừng cao su đang vào mùa thay lá, thấp thoáng sắc hoa trắng cà-phê xen lẫn trong mầu xanh bạt ngàn của những vườn sầu riêng trải dài trên triền đồi. Sau những cơn mưa rừng, cây trái thêm tươi tốt, vườn tược xanh hơn.
Từ sáng sớm, anh Nguyễn Tuấn Vũ ở thôn Klâu Lah đã tất bật ngoài vườn. Cùng 3 thành viên trong tổ sản xuất, anh kiểm tra hệ thống tưới nước, bón phân tự động cho hơn 600 cây sầu riêng Dona. Mỗi cây đều được lắp đặt bốn đầu phun, bảo đảm cung cấp nước đều bên dưới tán cây. 3 lao động chính và khoảng 10 lao động thời vụ thường xuyên chăm sóc khu vườn. “Phân được tưới theo vùng đất dưới tán để thấm dần vào gốc. Riêng khu vườn này, tưới một ngày cũng chưa xong”, anh Nguyễn Thanh Tú, thành viên tổ sản xuất chia sẻ.
Vườn sầu riêng rộng 2 ha của gia đình anh Vũ đã trồng được 9 năm. Cây trồng đang ở giai đoạn sinh trưởng và cho năng suất cao nhất. Sau bốn vụ thu hoạch, cây trồng đặc sản này mang lại nguồn thu lớn cho gia đình. Nhờ chăm sóc tốt và ứng dụng khoa học, kỹ thuật, năm 2025, sản lượng vườn sầu riêng của anh Vũ đạt 90 tấn, doanh thu hơn 5 tỷ đồng. Với chi phí đầu tư ban đầu khoảng 1,2 triệu đồng mỗi cây, tổng vốn đầu tư của vườn lên đến hơn 7 tỷ đồng. Cùng với 5 sào cà-phê, mô hình kinh tế vườn đã giúp gia đình anh Vũ khấm khá hơn.
Theo anh Vũ, sầu riêng được các doanh nghiệp và thương lái thu mua để xuất khẩu sang nhiều thị trường châu Á. “Gia đình tôi chủ động nguồn vốn, tích góp và tái đầu tư qua từng năm cho nên sản xuất ổn định. Dù chi phí đầu tư lớn nhưng nhờ giá sầu riêng mấy năm nay khá tốt, nhà vườn đỡ vất vả hơn”, anh Vũ cho biết.
Không chỉ sầu riêng, nhiều nông dân xã Ia Chim mạnh dạn chuyển đổi cơ cấu cây trồng. Sau nhiều năm trồng cao su, anh Phạm Văn Sơn ở thôn Tân An chuyển sang trồng xen canh vải không hạt, nhãn, sầu riêng, hồng xiêm trên 4 sào đất đồi. Mô hình trồng xen vừa cải tạo đất, vừa nâng cao hiệu quả kinh tế. “Người dân ở đây học hỏi nhau làm ăn. Ai trồng hiệu quả thì hướng dẫn mọi người cùng làm. Khi gặp khó khăn, chúng tôi được chính quyền hỗ trợ để làm tốt hơn”, anh Sơn bày tỏ.
Xây dựng nông thôn miền núi vững mạnh
Xã Ia Chim có nhiều lợi thế để phát triển đa dạng cây trồng và trang trại chăn nuôi lớn. Những năm qua, địa phương hình thành vùng chuyên canh lúa, mở rộng diện tích cây công nghiệp và cây ăn quả đặc sản như sầu riêng, cà-phê; khuyến khích các mô hình trồng xen canh phù hợp điều kiện thổ nhưỡng. Hiện nay, toàn xã có hơn 950 ha cây ăn quả với nhiều chủng loại như sầu riêng, mít, ổi, bưởi, cam, chuối, bơ, nhãn…
Để phát triển kinh tế nông nghiệp theo hướng bền vững, xã Ia Chim đẩy mạnh liên kết sản xuất-tiêu thụ lúa gạo trên diện tích 25 ha với 150 hộ tham gia; mở rộng các mô hình khuyến nông, thực hiện chính sách bảo vệ và phát triển đất trồng lúa. Bên cạnh đó, địa phương chú trọng ứng dụng khoa học-công nghệ, xây dựng mã số vùng trồng sầu riêng phục vụ xuất khẩu.
Để nâng cao giá trị nông sản, xã Ia Chim tập trung mở rộng các mô hình liên kết và nâng chất lượng sản xuất theo hướng hiện đại. Xã hiện có 7 hợp tác xã và tổ hợp tác với gần 800 thành viên; 44 hộ kinh doanh cá thể có vốn đăng ký gần 4 tỷ đồng. Hiện nay, cấp ủy, chính quyền địa phương tiếp tục vận động các hợp tác xã mở rộng quy mô sản xuất, tăng cường cơ giới hóa, ứng dụng công nghệ cao trong bảo quản, chế biến nông sản, qua đó nâng cao hiệu quả kinh tế hộ gia đình.
Nhờ các mô hình sản xuất phát triển, nhiều lao động địa phương có việc làm ổn định. Chị Nguyễn Thị Tám ở thôn Tân An cho biết: “Tôi chăm sóc vườn sầu riêng cho hộ gia đình trong xã, thu nhập khoảng 8 triệu đồng mỗi tháng. Công việc ổn định, lo được cho con cái ăn học”.
Năm 2025, thu nhập bình quân đầu người của xã đạt hơn 60 triệu đồng. Những năm tới, địa phương phấn đấu nâng mức thu nhập bình quân lên 79 triệu đồng/người/năm; hơn 60% diện tích nông nghiệp sản xuất sạch, ứng dụng công nghệ cao, liên kết theo chuỗi giá trị. Mục tiêu đến năm 2030, xã Ia Chim đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao và không còn hộ nghèo.
Bí thư Đảng ủy xã Nguyễn Thành Long cho biết, cấp ủy và chính quyền địa phương tập trung rà soát, đánh giá toàn diện tiềm năng, thế mạnh và không gian phát triển mới để xác định hướng đi phù hợp. “Xã Ia Chim đẩy mạnh phát triển nông nghiệp theo chiều sâu, xây dựng các vùng chuyên canh, ứng dụng công nghệ cao. Đồng thời, chú trọng xây dựng thương hiệu, chỉ dẫn địa lý, đa dạng hóa kênh tiêu thụ và nâng cao chất lượng sản phẩm nhằm gia tăng giá trị và mở rộng thị trường xuất khẩu”, đồng chí Nguyễn Thành Long nhấn mạnh.
