Vì vậy, vấn đề hóa giải nguy cơ ngập úng tại Vũng Áng trở thành yêu cầu bức thiết, đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt, đồng bộ của chính quyền địa phương nhằm hạn chế đến mức thấp nhất những tác động của thiên tai, lũ lụt đến đời sống, sản xuất của nhân dân, doanh nghiệp và mục tiêu tăng trưởng hai con số.
Chìa khóa tăng trưởng
Khu kinh tế Vũng Áng được thành lập từ năm 2006 theo Quyết định số 72/2006/QĐ-TTg ngày 3/4/2006 của Thủ tướng Chính phủ, với diện tích đất tự nhiên 22.781ha, trong đó diện tích xây dựng Khu kinh tế Vũng Áng là 10.151ha và đất khác diện tích 12.630ha.
Với vị trí địa lý thuận lợi và hệ thống cảng nước sâu đắc địa, Khu Kinh tế Vũng Áng được định hướng phát triển theo mô hình khu kinh tế ven biển tổng hợp, đa ngành, đa chức năng; lấy công nghiệp, cảng biển và dịch vụ logistics làm động lực phát triển, đồng thời phát triển đồng bộ hệ thống đô thị, dịch vụ, hạ tầng xã hội và không gian sinh thái.
Cấu trúc không gian được tổ chức theo hướng tập trung các khu công nghiệp, cảng biển, logistics; phát triển đô thị, dịch vụ gắn với nhu cầu của khu kinh tế; bảo tồn không gian sinh thái, cảnh quan tự nhiên và kết nối đồng bộ bằng hệ thống hạ tầng kỹ thuật, giao thông.
Theo số liệu từ Ban quản lý Khu kinh tế Hà Tĩnh, đến nay, Khu kinh tế Vũng Áng có 155 dự án (trong đó: 98 dự án đầu tư trong nước với số vốn đăng ký 201.309 tỷ đồng, 57 dự án có vốn đầu tư nước ngoài với tổng vốn đăng ký là 16,67 tỷ USD).
Bằng nỗ lực, cùng chính sách thu hút đầu tư thông thoáng của tỉnh, Khu kinh tế Vũng Áng đã thu hút được nhiều doanh nghiệp, tập đoàn kinh tế giàu tiềm năng giữ vai trò “sếu đầu đàn” đến đứng chân, xây tổ ở Vũng Áng với nhiều dự án có khả năng tạo sức lan tỏa mạnh đối với nền kinh tế. Nổi bật là các dự án: Khu liên hợp Gang thép và Cảng nước sâu Sơn Dương, nhà máy nhiệt điện Vũng Áng 1 và 2, nhà máy sản xuất xe máy điện VinFast Hà Tĩnh, nhà máy sản xuất thép VinMetal Hà, nhà máy Nhiệt điện LNG Vũng Áng III, nhà máy thép không gỉ…
Tính đến thời điểm trước năm 2026, bình quân mỗi năm, các doanh nghiệp, dự án trong khu kinh tế Vũng Áng đóng góp trên 25% tăng trưởng GRDP, hơn 95% kim ngạch xuất nhập khẩu, 60% tổng thu ngân sách, giải quyết việc làm cho hơn 25.600 lao động.
Theo chia sẻ của các đồng chí lãnh đạo tỉnh Hà Tĩnh, trong hơn một thập kỷ qua, các tổ hợp công nghiệp luyện kim, nhiệt điện, cơ khí chế tạo, năng lượng tái tạo đã được hình thành tại Vũng Áng, đóng góp quan trọng cho nền kinh tế quốc gia và trở thành động lực thúc đẩy kinh tế Hà Tĩnh phát triển mạnh mẽ. Riêng 6 tháng đầu năm 2026, tốc độ tăng trưởng kinh tế Hà Tĩnh đạt 12,79%, xếp thứ nhất cả nước.
Phát huy kết quả đạt được, tỉnh Hà Tĩnh đang hoạch định và tiến hành các bước đi cần thiết để xây dựng Trung tâm Công nghiệp-Năng lượng sinh thái ở Vũng Áng với 3 trụ cột chính gồm: năng lượng-công nghiệp-dịch vụ logistic, lấy kho cảng và điện khí LNG làm hạt nhân để tạo động lực thúc đẩy kinh tế toàn vùng.
Gỡ “điểm nghẽn” tiêu thoát lũ
Nhằm chủ động nâng cao khả năng tiêu thoát lũ, giải quyết tình trạng ngập úng cho Khu kinh tế Vũng Áng và vùng phụ cận, năm 2009, tỉnh Hà Tĩnh đã phê duyệt, triển khai dự án Hệ thống tách nước, phân lũ, phòng chống ngập úng cho các xã vùng phía nam huyện Kỳ Anh với tổng mức đầu tư hơn 476 tỷ đồng, sau điều chỉnh lên gần 887 tỷ đồng.
Dự án được triển khai trong nhiều giai đoạn, trong đó, giai đoạn 1 của dự án đã xây dựng được khoảng 13km kênh tách nước, phân lũ từ tây sang đông. Theo đánh giá, các hạng mục của giai đoạn 1 đã cơ bản hoàn thành từ năm 2014, bước đầu phát huy hiệu quả đầu tư.
Sau khi hoàn thành giai đoạn 1, mặc dù chủ đầu tư của dự án đã triển khai thi công giai đoạn 2 và 3, tuy nhiên vì nhiều nguyên do khác nhau, khối lượng thi công các hạng mục chính như: hồ điều hòa, tuyến kênh từ cầu Tây Yên đến đê Hòa Lộc, cống ngăn mặn Tây Yên… chỉ đạt mức khiêm tốn.
Để đánh giá lại quá trình triển khai dự án, nhất là những tồn tại, thiếu sót trong công tác quản lý nhà nước, quản lý điều hành các dự án, tháng 12/2025, Ủy ban nhân dân tỉnh Hà Tĩnh đã ra quyết định chấm dứt thực hiện dự án Hệ thống kênh tách nước, phân lũ, phòng chống ngập úng các xã phía nam huyện Kỳ Anh. Kéo theo đó, nguy cơ xẩy ra ngập lụt, ảnh hưởng đến đời sống, sản xuất tại Khu kinh tế Vũng Áng ngày càng hiện hữu.
Theo chia sẻ của đại diện lãnh đạo các địa phương trong Khu kinh tế Vũng Áng, trước đây, các khu công nghiệp trung tâm lô CN4, CN5, CN1F luôn đóng vai trò như những hồ điều hòa tự nhiên, góp phần tách nước, phân lũ và giảm ngập úng cho toàn Khu kinh tế Vũng Áng. Tuy nhiên, sau khi dự án Đầu tư xây dựng và kinh doanh kết cấu hạ tầng khu công nghiệp Vinhomes Vũng Áng (gần 1.000ha) triển khai, nhà đầu tư đã tiến hành san lấp mặt bằng và triển khai xây dựng hệ thống hạ tầng và các dự án đầu tư thứ cấp. Vì vậy, khu vực đóng vai hồ điều hoà tự nhiên trước đây sẽ không còn nữa, ảnh hưởng rất lớn đến năng lực tiêu, thoát lũ trên địa bàn khu kinh tế.
Bên cạnh đó, sau khi dự án Hệ thống tách nước, phân lũ, phòng chống ngập úng cho các xã vùng phía nam huyện Kỳ Anh bị chấm dứt, nhiều hạng mục chính của dự án đang dang dở, điển hình như tuyến kênh T1 từ cầu Tây Yên đến đê Hòa Lộc chưa được hoàn thiện, tạo ra “nút thắt” tiêu thoát lũ trước mắt đối với Khu kinh tế Vũng Áng.
Vì vậy, cùng với việc hoàn thiện hệ thống hạ tầng thoát nước đồng bộ, tỉnh Hà Tĩnh cần rốt ráo chỉ đạo các đơn vị, địa phương khẩn trương khơi thông dòng chảy, sẵn sàng các biện pháp bơm cưỡng chế, đồng thời xây dựng kịch bản sơ tán, di dời người dân tại các vùng có nguy cơ ngập lụt cao khi mùa mưa lũ đến.
