Vực dậy những làng nghề ven biển

Nghề dệt chiếu của đồng bào Khmer, xã Hàm Giang tại làng nghề dệt chiếu thảm Cà Hom-Bến Bạ được gìn giữ và phát triển gần 100 năm qua. Các thập niên trước, cứ vào các dịp lễ, Tết hằng năm, làng nghề cung cấp ra thị trường hàng chục nghìn sản phẩm chiếu hoa 2 mặt có độ bền, đẹp, hoa văn độc đáo; giải quyết việc làm cho hàng trăm lao động nông thôn.

Vào thời điểm đó, tại hai ấp Cà Hom, Bến Bạ, nhà nào cũng có 2 đến 3 khung dệt, hoạt động cả ngày đêm. Sản phẩm chiếu hoa của làng nghề giá luôn cao hơn với sản phẩm chiếu nơi khác vẫn không đủ bán.

Trải qua thời gian, làng nghề đã có nguy cơ bị mai một, do sản phẩm chiếu hoa ít được quan tâm cách tân về mẫu mã, thiếu nguyên liệu, nên không đủ sức cạnh tranh thị trường. Hàng chục hộ dệt chiếu thủ công nơi đây treo khung hoặc chỉ dệt cầm chừng.

Để gìn giữ nghề truyền thống gắn với phát triển kinh tế du lịch, chính quyền địa phương triển khai các chính sách hỗ trợ vốn, đào tạo nghề, nghiên cứu mẫu mã sản phẩm. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cũng đã có quyết định đưa nghề làm chiếu Cà Hom - Bến Bạ, xã Hàm Giang vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia vào tháng 8/2024.

Theo đó, các cơ sở dệt chiếu của làng nghề được hỗ trợ vốn đầu tư khung dệt máy, giải quyết việc làm cho hơn 100 lao động thu nhập 200.000-250.000 đồng/người/ngày.

Trước đây, Sở Công thương tỉnh phối hợp cùng xã Đại An mở các lớp truyền nghề cho 70 thành viên Tổ hợp tác đan đát ấp Giồng Ðình. Nhờ đó, các thành viên của tổ tạo ra các sản phẩm đan đát có kích cỡ nhỏ, tinh xảo dùng để trang trí đã được thị trường trong và ngoài nước đón nhận.

Bên cạnh đó, hộ kinh doanh salon tre Thạch Trì Cảnh, xã Hàm Giang cũng đã được ngành công thương hỗ trợ máy khoan, đục tre, rút ngắn một nửa thời gian hoàn thành bộ sản phẩm salon tre. Hiện nay, cơ sở salon tre Thạch Trì Cảnh thay thế các mặt hàng truyền thống bằng các sản phẩm salon tre, tủ, kệ sách, kệ trưng bày sản phẩm nông sản, giá trị cao hơn gấp nhiều lần.

Bộ đồ dùng sinh hoạt nông thôn thu nhỏ của hộ kinh doanh Diệp Thị Trang, xã Đại An; bộ salon tre của hộ kinh doanh Trì Cảnh, xã Hàm Giang được Bộ Công thương vinh danh là sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu. Kết quả này cho thấy, việc triển khai chính sách đào tạo nghề, tăng cường xúc tiến thương mại, nghề đan đát, đóng giường tre của đồng bào Khmer đã được vực dậy và phát triển đúng hướng.

Ông Lê Quang Thạnh, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Nhị Long, cho biết, các mặt hàng chủ lực của làng nghề công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp xã chủ yếu sản xuất từ cây lác, trái dừa, cọng lục bình, phục vụ thị trường nội địa, xuất khẩu.

Toàn xã hiện có hơn 400ha trồng lác, năng suất bình quân 1ha lác đạt 800kg lác cọng loại 1, 200kg lác cọng loại 2. Đây là nguồn nguyên liệu dồi dào phục vụ nhu cầu sản xuất cho các làng nghề dệt chiếu trong và ngoài tỉnh.

Trung bình mỗi năm, làng nghề công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp xã Nhị Long cung ứng cho thị trường nội địa, xuất khẩu với khoảng 2 triệu sản phẩm sản phẩm các loại. Giải quyết việc làm cho hơn 3.000 lao động nông thôn, với thu nhập bình quân khoảng từ 7 triệu đồng/người/tháng.

Kể từ năm 2021 đến nay, Công ty trách nhiệm hữu hạn Út Mừng, Công ty trách nhiệm hữu hạn dừa Tấn Phát, duy trì nhiều đơn hàng xuất khẩu ra thị trường nước ngoài với các sản phẩm thảm xơ dừa, dây thừng, đạt doanh thu gần 100 tỷ đồng/năm. Năm 2024, Hợp tác xã dệt chiếu thảm Quyết Tâm thực hiện gia công hơn 30.000 sản phẩm chiếu trắng, chiếu cói xanh, lõi lác, tạo việc làm ổn định cho hàng chục lao động nông thôn.

Tỉnh luôn ưu tiên đầu tư hạ tầng giao thông, điện, tạo động lực cho làng nghề công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp xã Nhị Long phát triển. Bên cạnh đó, tỉnh cũng khuyến khích các cơ sở, hợp tác xã, doanh nghiệp làng nghề đầu tư thiết bị, công nghệ hiện đại, cải tiến mẫu mã, đa dạng hóa sản phẩm.

Trò chuyện cùng bà Nguyễn Thị Minh Trang, chủ cơ sở dệt chiếu ấp Ðức Mỹ, xã Nhị Long chúng tôi được biết, để tăng năng suất lao động, gia đình bà Trang đã đầu tư gần 300 triệu đồng mua 10 máy dệt chiếu bán tự động. Dệt chiếu bằng máy dệt bán tự động hiệu quả sẽ cao hơn gấp 10 lần so với dệt thủ công. Nhờ đó, gia đình bà Trang có doanh thu, lợi nhuận tăng, lao động của cơ sở cũng có thu nhập tăng lên gấp 2-3 lần so với trước đây.

Thời gian gần đây, một số cơ sở sản xuất của làng nghề đã sản xuất phân bón hữu cơ với nguồn nguyên liệu chính gồm mụn dừa, men vi sinh, giúp tăng độ phì nhiêu cho đất. Làng nghề tiểu thủ công nghiệp xã Nhị Long càng trở nên sôi động với các ngành nghề tơ xơ dừa, sản xuất đất sạch, thảm xơ dừa.

Theo Tiến sĩ, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long Lê Văn Ðông, qua khảo sát tại các làng nghề khu vực ven biển, kết quả cho thấy, hạ tầng điện, giao thông còn khó khăn, lao động thiếu sáng tạo, năng suất thấp,… Tỉnh đề ra các giải pháp phát triển làng trong thời gian tới, tăng cường mời gọi đầu tư thiết bị, công nghệ sản xuất, đa dạng hóa sản phẩm, đào tạo nghề cho lao động, nghệ nhân. Phát triển hiệu quả, bền vững làng nghề sẽ góp phần xây dựng nông thôn văn minh, hiện đại.