Thống Nhất là thôn mới được sáp nhập từ hai thôn Nà Dụ và Pác Pỉn, là thôn khó khăn bậc nhất của xã Bành Trạch, huyện Ba Bể. Theo Trưởng thôn Sằm Văn Hữu, cả thôn hiện có 10 hộ dân thuộc diện hỗ trợ xoá nhà tạm, nhà dột nát trong năm 2025 nhưng không đăng ký thực hiện. Ban lãnh đạo thôn cũng đã nhiều lần đến vận động nhưng hộ dân kiên quyết không nhận hỗ trợ để xoá nhà tạm, nhà dột nát trong năm 2025. Thậm chí cả lãnh đạo tỉnh rồi người thân là cán bộ xã xuống vận động nhưng các hộ dân này vẫn kiên quyết không làm. Nguyên nhân chủ yếu là do các hộ dân quá khó khăn, không có khả năng đối ứng. Đây cũng là lý do mà hàng chục hộ dân này trong vài năm qua không đăng ký nhận hỗ trợ để xoá nhà tạm, nhà dột nát dù nhà đã rất xuống cấp.
Tại thôn Nhật Vẹn, xã Phúc Lộc, huyện Ba Bể, có hộ dân sau nhiều lần được vận động nhưng không vẫn không đăng ký thực hiện xoá nhà tạm, nhà dột nát trong năm 2025. Nguyên nhân là do cả hai vợ chồng đều đi làm ăn xa ngoại tỉnh, con nhỏ gửi hai bên nội, ngoại chăm sóc. Hai vợ chồng ít khi về nhà nên cho rằng chưa cần thiết phải xoá nhà tạm, nhà dột nát ngay.
Pác Nặm là huyện có tới 383 hộ không đồng ý nhận hỗ trợ xoá nhà tạm, nhà dột nát trong năm 2025 trên tổng số 1.398 hộ hiện đang ở nhà tạm, nhà dột nát. Toàn bộ cả 383 hộ này, các cấp chính quyền đều đã tới tuyên truyền, vận động nhiều lần nhưng các hộ chưa đồng ý. Theo Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam huyện Pác Nặm Hứa Ngọc Sỹ, có rất nhiều lý do dẫn tới các hộ chưa đồng ý nhận hỗ trợ để xoá nhà tạm, nhà dột nát trong năm 2025, như: không có đất ở, không có đối ứng, chưa muốn làm nhà vì cho rằng chưa được tuổi, chưa muốn làm nhà vì con đang đi xuất khẩu lao động chưa về… Tất cả tâm tư, nguyện vọng của các hộ dân, chúng tôi đã nắm bắt để tiếp tục vận động các hộ dân.
Tình trạng nhiều hộ dân chưa đồng ý nhận hỗ trợ xoá nhà tạm, nhà dột nát trong năm 2025 ở Bắc Kạn xảy ra ở nhiều huyện, thành phố. Trong đó, nhiều nhất là các huyện Ngân Sơn với 385 hộ; Pác Nặm với 383 hộ; Ba Bể với 199 hộ; Na Rì với 193 hộ… Trong số này, với các trường hợp khó khăn về đất ở, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Bắc Kạn đã chỉ đạo các địa phương khẩn trương nghiên cứu, vận dụng các chính sách, cơ chế về đất đai đã được quy định để tìm giải pháp tháo gỡ. Nhất là khi HĐND tỉnh đã ban hành chính sách về đất đai đối với đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn từ tháng 12/2024.
Tuy nhiên, hiện vẫn có một số lượng lớn các hộ chưa đồng ý hoặc thậm chí kiên quyết sẽ không nhận hỗ trợ để xoá nhà tạm, nhà dột nát trong năm 2025 vì lý do tín ngưỡng; nhiều hộ ở các địa phương khác cũng không đăng ký xoá nhà tạm, nhà dột nát trong năm 2025 với lý do chưa được tuổi làm nhà.
Để bảo đảm không ảnh hưởng tới mục tiêu chung cũng như tâm tư, nguyện vọng của các hộ dân vì nhiều lý do chưa nhận hoặc không nhận làm nhà, sửa nhà trong năm 2025, bên cạnh tiếp tục kiên trì vận động, tỉnh Bắc Kạn chỉ đạo, đối với những hộ kiên quyết không nhận hỗ trợ để xoá nhà tạm, nhà dột nát trong năm 2025 thì có bản cam kết với chính quyền địa phương. Theo đó, các hộ cam kết không khiếu nại, khiếu kiện về chương trình.
Theo Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam huyện Bạch Thông Hoàng Hữu Khôi, thời gian cho việc thực hiện mục tiêu của năm 2025 không còn nhiều, do đó, Ban chỉ đạo xoá nhà tạm, nhà dột nát huyện đã chỉ đạo, đối với các hộ đã được tuyên truyền, vận động, đôn đốc nhưng đến hết ngày 15/4/2025 vẫn không đăng ký thực hiện việc xoá nhà tạm, nhà dột nát trong năm 2025 thì Ban chỉ đạo các xã thực hiện việc ký cam kết để tổng hợp, báo cáo cấp trên.
Trong năm 2025, Bắc Kạn sẽ phải xoá nhà tạm, nhà dột nát cho 4.716 hộ chưa tính đến số lượng 1.290 hộ chưa đồng ý đăng ký nhận hỗ trợ để xoá nhà tạm, nhà dột nát. Với thời gian còn lại của năm 2025, trung bình mỗi ngày, tỉnh sẽ phải xoá được khoảng 20 nhà tạm, nhà dột nát. Đây là con số rất lớn về nguồn lực và gấp gáp về tiến độ vì mục tiêu chung. Ngoài ra, sau khi rà soát, ngoài số đã đăng ký làm, số chưa đăng ký làm thì tỉnh Bắc Kạn còn có tới 369 hộ đang ở nhà tạm, nhà dột nát nhưng lại không thuộc diện đối tượng được hỗ trợ của chương trình.
Theo Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Bắc Kạn Đỗ Thị Minh Hoa, quan điểm của tỉnh là không vì chạy theo thành tích mà bỏ qua tâm tư, nguyện vọng chính đáng và khó khăn của các hộ hiện chưa đồng ý nhận hỗ trợ. Tỉnh đặt mục tiêu và quyết tâm thực hiện là để các hộ dân có nhà vững chãi sớm ngày nào tốt ngày đó. Tỉnh sẽ tiếp tục chỉ đạo các cấp kiên trì vận động, thuyết phục các hộ dân khắc phục khó khăn về đối ứng, mạnh dạn tiếp tục thực hiện mục tiêu xoá nhà tạm, nhà dột nát theo phương châm thấu hiểu, đồng hành cùng các hộ. Tỉnh cũng nỗ lực chuẩn bị đầy đủ nguồn lực để sẵn sàng bố trí hỗ trợ ngay cho các hộ dân khi các hộ đồng ý thực hiện trong năm 2025.
Hỗ trợ xoá nhà tạm, nhà dột nát là chính sách rất nhân văn của Đảng và Nhà nước với mục tiêu không để ai bị bỏ lại phía sau. Thực tiễn ở Bắc Kạn cho thấy, bên cạnh những lý do từ phía các hộ dân chưa đăng ký nhận hỗ trợ để xoá nhà tạm, nhà dột nát thì cũng cần thấy khâu dân vận, tuyên truyền cũng cần được thực hiện sâu rộng hơn nữa. Ngược lại, người dân cũng cần nhận thức rõ tính nhân văn, hiệu quả của chương trình để đón nhận cơ hội được hỗ trợ xoá nhà tạm, nhà dột nát; không nên vì những lý do không đáng có mà lỡ cơ hội sớm có nhà mới và ảnh hưởng đến mục tiêu chung. Chính quyền địa phương cần nỗ lực huy động xã hội hoá nguồn lực, ngày công lao động để hỗ trợ cho các hộ không có khả năng đối ứng; kịp thời vận dụng linh hoạt chính sách, quy định pháp luật để bố trí đất ở, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, chuyển đổi mục đích sử dụng đất cho nhân dân.
