Đó là hành trình âm thầm nhưng bền bỉ, nơi những mầm thiện được ươm từ chính lòng dân, hướng tới mục tiêu xây dựng Cà Mau trở thành tỉnh hoàn toàn không có người sử dụng chất cấm này vào năm 2030.
Những “lá chắn” dựng từ lòng dân
Chúng tôi trở lại Cà Mau vào những ngày đầu năm 2026, khi gió chướng bắt đầu thổi mạnh trên các vuông tôm, mang theo vị mặn mòi của biển và hơi lạnh rất riêng của miền đất cuối trời.
Giữa không gian yên bình ấy, ít ai biết rằng một cuộc chiến không tiếng súng nhưng đầy cam go vẫn đang diễn ra từng ngày, nhằm giữ gìn sự bình yên cho từng xóm ấp, từng mái nhà.
Tại ấp Tân Biên, xã Tân Hưng, trong buổi chiều nhạt nắng, anh Lê Minh Tuấn lặng lẽ bên công việc mưu sinh mới. Đôi bàn tay chai sần, gương mặt rám nắng của người đàn ông ngoài 40 tuổi khó gợi lên hình ảnh một người từng lạc lối vì ma túy. “Có lúc tôi nghĩ đời mình coi như bỏ đi rồi”, anh Tuấn chia sẻ.
Thế nhưng, chính sự kiên trì, không bỏ rơi của công an xã, chính quyền địa phương và những người hàng xóm đã kéo anh trở lại từ bờ vực. Không chỉ nhắc nhở, răn đe, mọi người còn hỗ trợ anh học nghề, tạo điều kiện việc làm để làm lại cuộc đời.
Câu chuyện của anh Tuấn không phải cá biệt. Trên vùng đất này, nhiều mô hình phòng chống ma túy dựa vào cộng đồng đã và đang phát huy hiệu quả. Tiêu biểu là mô hình “Hội Cựu chiến binh quản lý con em, người thân không ma túy” ở xã Tân Hưng.
Ông Ba Thành, một cựu chiến binh tóc đã bạc trắng, được xem là “linh hồn” của mô hình. Với ông, ma túy giống như con bạch tuộc vươn những chiếc vòi độc hại len lỏi vào từng ngõ xóm. Và những người lính năm xưa không cho phép mình buông xuôi trước hiểm họa ấy ngay trên chính quê hương.
Các cựu chiến binh đã dựa vào uy tín, tình thân và sự kiên nhẫn để cảm hóa những người lầm lạc. Họ nắm chắc từng hoàn cảnh gia đình, theo sát từng thanh niên; khi phát hiện dấu hiệu lệch lạc, họ đến để lắng nghe, để khuyên nhủ, để dẫn dắt.
Chính cách làm gần dân, vì dân ấy đã giúp mỗi gia đình thành một “pháo đài”, mỗi người dân thành một “chiến sĩ”, tạo nên những “lá chắn” vững chắc từ lòng dân, khiến ma túy dần mất chỗ đứng.
“Vành đai thép” nơi tuyến đầu phòng chống ma túy
Nếu phòng ngừa xã hội là “xây” thì đấu tranh, quản lý đối tượng là “chống”. Tại Cà Mau, hai mặt trận này được triển khai song song, quyết liệt. Dưới sự lãnh đạo của cấp ủy, chính quyền các cấp, trực tiếp là Công an tỉnh, nhiều “vành đai thép” đã được thiết lập nhằm đánh mạnh vào các đường dây vận chuyển, kiên quyết cắt đứt nguồn cung ma túy ngay từ cửa ngõ địa bàn.
Năm 2025, toàn tỉnh đã khởi tố hơn 320 vụ án với 460 bị can liên quan đến ma túy. Những con số ấy cho thấy quyết tâm “không vùng cấm, không ngoại lệ” trong đấu tranh với tội phạm ma túy.
Hình ảnh các Tổ công tác 21, Tổ 238 tuần tra xuyên đêm, bám trụ trên các tuyến giao thông trọng điểm đã trở nên quen thuộc với người dân. Sự hiện diện thường trực ấy không chỉ tạo thế răn đe mạnh mẽ, mà còn củng cố niềm tin của nhân dân vào lực lượng bảo vệ pháp luật.
Theo Thượng tá Đặng Văn Hữu, Trưởng phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy, Công an tỉnh Cà Mau, xây dựng xã, phường không ma túy không đồng nghĩa với việc bài trừ người nghiện. Mục tiêu cốt lõi là giúp họ trở về với cộng đồng. Hiện, tỉnh đang quản lý hơn 2.700 người nghiện và người sử dụng trái phép chất ma túy. Tại các cơ sở cai nghiện, người nghiện không chỉ được điều trị mà còn được giáo dục, học nghề, phục hồi nhân cách.
Riêng năm 2025, gần 800 người hoàn thành cai nghiện, mở ra cơ hội làm lại cuộc đời cho hàng trăm gia đình. Sau cai, họ tiếp tục được hỗ trợ vay vốn, giới thiệu việc làm, tạo điểm tựa vững chắc để tránh tái nghiện. “Đó là cách để phòng chống ma túy bền vững, từ gốc”, Thượng tá Đặng Văn Hữu nhấn mạnh.
Hành trình hướng tới mục tiêu tỉnh sạch ma túy vào năm 2030 đang bước vào giai đoạn tăng tốc với những chỉ tiêu cụ thể, rõ ràng. Kết thúc năm 2025, toàn tỉnh có 19/64 xã, phường đạt tiêu chí không có người sử dụng ma túy. Năm 2026, mục tiêu đặt ra là ít nhất 50% số xã, phường đạt chuẩn. Đây không phải là những con số mang tính phong trào, mà đã được cụ thể hóa trong Nghị quyết Đại hội đảng bộ của 100% công an xã, phường.
Đại tá Châu Quốc Huy, Phó Giám đốc Công an tỉnh Cà Mau cho biết, để bảo đảm tính bền vững, kết quả xây dựng địa bàn không ma túy được đưa vào tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của người đứng đầu địa phương, theo phương châm: “Ở đâu để ma túy lộng hành, ở đó người đứng đầu phải chịu trách nhiệm”.
Cùng với đó, công tác tuyên truyền phòng chống ma túy được đổi mới theo hướng gần gũi, sinh động. Thông tin được lan tỏa qua mạng xã hội, video ngắn, các cuộc thi tìm hiểu thu hút đông đảo học sinh, sinh viên. Trong năm 2025, hơn 50.500 lượt người dân đã tham gia các buổi tuyên truyền tại cơ sở, cho thấy sự đồng thuận và vào cuộc mạnh mẽ của cộng đồng.
Hiện, 30/64 đơn vị cấp xã trên địa bàn tỉnh đã xây dựng hiệu quả các mô hình như “Trường học không ma túy”, “Doanh nghiệp không ma túy”. Những mô hình này đóng vai trò như các “tấm lọc” từ sớm, từ xa, ngăn ngừa nguy cơ tệ nạn ngay trong cộng đồng.
