Ngày xuân, người dân hành hương về Tây Ninh để chiêm bái đỉnh núi thiêng Bà Đen, ngắm nhìn kiến trúc độc đáo của Tòa thánh Tây Ninh, và xem điệu múa rồng nhang đã đi vào huyền thoại người dân xứ nắng!
Năm nay, Đại lễ Đức Chí Tôn năm Bính Ngọ 2026 khai mạc ngày 8 tháng Giêng và bế mạc ngày 16 tháng Giêng âm lịch. Một ngày trước đại lễ, khách sạn và nhà nghỉ khu vực chung quanh Tòa thánh đã kín phòng. Có 34 mô hình được kiến thiết, triển lãm bao gồm các đơn vị, các viện, cơ quan, ban, bộ… của Tòa thánh và Ban đại diện Hội thánh Cao Đài tại Thành phố Hồ Chí Minh, Kiên Giang, Cần Thơ, Đồng Nai, Đồng Tháp…, cùng các họ đạo ở nước ngoài.
Các mô hình triển lãm tiêu biểu như: Lạc Long Quân, Sự tích Trầu Cau, Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm, Hải Thượng Lãn Ông, Trần Quốc Toản, Thánh Gióng, Lý Thường Kiệt, Hai Bà Trưng, Quang Trung Nguyễn Huệ, Trần Hưng Đạo, Phật hoàng Trần Nhân Tông... Ngoài cúng cửu huyền thất tổ, đại lễ còn có nghi thức cúng tiểu đàn, rước chư thần thánh tiên phật, tiếp động chuông… Điều mà du khách và tín đồ mong chờ là các màn trình diễn múa rồng nhang Tây Ninh hết sức đặc sắc song song điệu múa Long Mã, múa Ngọc Kỳ Lân…
Theo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Tây Ninh, lễ hội múa rồng nhang ở Tây Ninh là một phần không thể thiếu trong các đại lễ của đạo Cao Đài, nhất là Đại lễ Đức Chí Tôn. Sự kiện này không chỉ mang ý nghĩa tôn giáo mà còn là dịp để cộng đồng cùng cầu nguyện cho mưa thuận gió hòa, quốc thái dân an. Về ý nghĩa tâm linh, múa rồng nhang tượng trưng cho sự giao hòa giữa con người và trời đất. Rồng, đứng đầu trong bộ tứ linh (long, lân, quy, phụng), mang ý nghĩa của sức mạnh, sự linh thiêng và phước lành. Những cây nhang cháy rực trên thân rồng tạo nên không khí huyền bí.
Trước mỗi kỳ đại lễ, đội ngũ chuyên môn của Tòa thánh Tây Ninh bắt tay vào việc chế tác rồng nhang. Con rồng dài 36m, được làm từ tre, vải và các vật liệu thiên nhiên, với đầu rồng được thiết kế tỉ mỉ để bảo đảm tính thẩm mỹ và độ bền. Kỹ thuật phun lửa và gắn nhang cũng được nghiên cứu để tạo hiệu ứng lung linh, huyền ảo. Múa rồng nhang đòi hỏi sự tham gia của gần 50 người cho một con rồng, với bảy người điều khiển phần đầu, năm người ở phần đuôi và nhiều người khác ở phần thân. Đội hình diễu hành còn kết hợp với tiếng trống và nhạc lễ, tạo nên một không khí trang nghiêm nhưng không kém phần sôi động.
Lão nghệ nhân Dương Văn Tám (Tám Si, 89 tuổi) cho biết, hơn nửa thế kỷ chế tác rồng, ông chứng kiến sự ra đời và cải tiến từng giai đoạn khác nhau của rồng nhang. Rồng nhang lần đầu tiên có mặt vào dịp lễ khánh thành Tòa thánh Tây Ninh, năm 1955 với nguyên liệu là mây tre, đan thành mình, đầu của rồng rồi dán giấy, đắp vải lên. Để cắm được nhang, người ta nghĩ ra cách lấy bẹ chuối gắn vào thân rồng vì bẹ chuối mềm, nên cắm nhang vào rất dễ. Về sau, việc dùng nan tre tạo nên rồng nhang dễ bị hư hỏng, chỉ sử dụng qua một thời gian ngắn nên mọi người nhận thấy, dùng kẽm tạo hình rồng là bền nhất. Các nghệ nhân phải ngồi gỡ gai kẽm ra để có những cọng kẽm liền lạc, nhưng nặng. Rồi sau này, việc dùng kẽm B40 cũng làm cho rồng nặng hơn, đòi hỏi người múa phải có lực!
Đối với đầu rồng, sau khi phần thô được hoàn chỉnh, nghệ nhân sẽ pha mầu, sơn vẽ từng chiếc vi, cái sừng, hàm răng, sau đó mới vẽ từng chiếc vảy và cuối cùng là màu sắc từng cụm mây. Việc pha mầu phải được cân chỉnh thật chính xác, bảo đảm mầu sắc cả thân rồng hài hòa, đồng điệu. Rồng nhang có chiều dài 36 m với gần 50 người múa, khoảng 100 người đi cùng hỗ trợ, thay thế. Để rồng biểu diễn như đang uốn lượn trên mây, lúc ẩn lúc hiện, những người múa phải tập luyện thật nhuần nhuyễn, phối hợp nhịp nhàng, đồng lòng với nhau. Rồng nhang Tây Ninh vì thế trở nên thật uyển chuyển, linh động hơn rồng các địa phương khác.
Theo nghệ nhân Lê Văn Ngàn, mỗi năm hai lần, rồng nhang được điểm tô, trang diện sắc vóc mới mẻ, kỳ vĩ để mang đến cho du khách, đồng đạo những điều tốt lành, may mắn, thuận lợi và bình an. Hiện việc sử dụng nhang sẹt được thay bằng đèn điện tử để tiện lợi, tránh mưa. Nhằm lưu giữ, phát huy những giá trị văn hóa, nghệ thuật truyền thống dân gian, người Tây Ninh đã không ngừng tìm tòi, học hỏi, đưa hình tượng rồng vào các bài múa, biểu diễn, từ đó phát triển thành nghệ thuật múa rồng nhang mang đậm dấu ấn văn hóa của riêng vùng đất này.
Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Tây Ninh cho biết, sau sáp nhập, Tây Ninh mới không chỉ mở rộng không gian phát triển du lịch mà còn tạo ra sự bổ trợ lẫn nhau giữa du lịch tìm hiểu lịch sử với du lịch tâm linh-văn hóa và du lịch sinh thái. Từ đó, một chuỗi giá trị du lịch liên hoàn được hình thành, có khả năng kéo dài thời gian lưu trú, tăng chi tiêu của du khách, nhất là khách từ Thành phố Hồ Chí Minh và các tỉnh lân cận. Thống kê gửi Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Tây Ninh lần thứ nhất, nhiệm kỳ 2025-2030 cho thấy, số khách tham quan đạt hơn 7,7 triệu du khách, tổng doanh thu du lịch ước đạt 4.900 tỷ đồng.
