Dàn dựng bối cảnh và kịch bản công phu - chiêu thức mới ngày càng tinh vi
Trong khoảng một năm trở lại đây, không chỉ Việt Nam mà nhiều quốc gia trong khu vực đã liên tục triệt phá hàng loạt đường dây lừa đảo quy mô lớn, với số lượng đối tượng tham gia lên đến hàng nghìn người. Điểm chung của các đường dây này là tổ chức bài bản, phân công vai trò rõ ràng và ứng dụng công nghệ cao để tiếp cận nạn nhân.
Đáng chú ý, theo thông tin từ cơ quan chức năng, các đối tượng lừa đảo không còn dừng lại ở việc giả mạo qua điện thoại hay mạng xã hội đơn thuần. Thay vào đó, chúng sẵn sàng đầu tư xây dựng bối cảnh giả mạo phòng làm việc của cơ quan công an, cơ quan thuế, thậm chí là phòng giao dịch ngân hàng với logo, bảng hiệu, trang phục gần giống với nhận diện thật.
Một số kịch bản phổ biến được ghi nhận gồm: giả danh cán bộ công an thông báo liên quan đến điều tra hình sự; giả danh nhân viên ngân hàng yêu cầu “xác minh tài khoản”, “nâng cấp thông tin”, hoặc mời chào đầu tư tài chính với cam kết lợi nhuận cao. Các đối tượng thường kết hợp nhiều phương thức như gọi video call, gửi giấy tờ giả, website giả, ứng dụng giả nhằm tăng mức độ tin cậy và gây áp lực tâm lý cho nạn nhân.
Theo chuyên gia an ninh mạng, việc “dàn dựng bối cảnh” là bước tiến mới trong thủ đoạn lừa đảo, khiến nhiều người - kể cả những người có hiểu biết về công nghệ - cũng dễ rơi vào bẫy nếu thiếu tỉnh táo.
Người dân cần nâng cao cảnh giác trước các dấu hiệu bất thường
Trước thực trạng trên, các cơ quan chức năng liên tục khuyến cáo người dân cần nâng cao cảnh giác và trang bị kiến thức nhận diện lừa đảo. Một số dấu hiệu phổ biến cần đặc biệt lưu ý gồm: yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân, mật khẩu, mã xác minh; Yêu cầu chuyển tiền gấp để “đặt lịch”, “phong tỏa tạm thời” hoặc “phục vụ điều tra”; Các lời mời đầu tư cam kết lợi nhuận cao, không rủi ro hoặc liên hệ thông qua các kênh không chính thống.
Đặc biệt, thời gian qua, nhiều ngân hàng đã đồng loạt phát đi cảnh báo đến khách hàng, trong đó ngân hàng Phương Đông (OCB) liên tục đăng tải các khuyến cáo trên những kênh truyền thông chính thống. Theo đó, khách hàng tuyệt đối không cung cấp thông tin bảo mật như: thông tin thẻ, thông tin đăng nhập tài khoản và số OTP hoặc bất kỳ thông tin nào liên quan đến thẻ cho bất cứ ai và dưới bất kỳ hình thức nào, kể cả nhân viên ngân hàng. Không quét mã QR hoặc truy cập vào các đường link lạ và không chụp hình ảnh khuôn mặt, CMND/CCCD trên đường link không chính thống của OCB. Khách hàng cũng nên cảnh giác với các chiêu trò lừa đảo như yêu cầu cung cấp thông tin thẻ, tài khoản... để nâng hạn mức thẻ, hủy thẻ, sử dụng các cơ quan nhà nước để đe dọa,... Bên cạnh đó, ngân hàng thường xuyên triển khai các biện pháp đánh giá, rà soát nội bộ và hệ thống công nghệ, thực hiện kiểm tra định kỳ, liên tục để kịp thời phát hiện, ngăn chặn, loại bỏ nguy cơ rò rỉ thông tin, bảo đảm dữ liệu khách hàng luôn được bảo vệ an toàn ở mức độ cao nhất.
Người dân cần ghi nhớ rằng cơ quan nhà nước, ngân hàng tuyệt đối không bao giờ yêu cầu khách hàng cung cấp thông tin bảo mật qua điện thoại, tin nhắn hay mạng xã hội. Trong trường hợp nhận được các cuộc gọi, tin nhắn nghi vấn, người dân nên chủ động liên hệ trực tiếp với ngân hàng thông qua số hotline chính thức hoặc đến chi nhánh/phòng giao dịch gần nhất để kiểm chứng thông tin, đại diện ngân hàng chia sẻ thêm.
“Điều quan trọng là người dân cần giữ bình tĩnh, tuyệt đối không làm theo những yêu cầu mang tính thúc ép hoặc tạo áp lực tâm lý. Khi gặp tình huống nghi ngờ, việc tạm dừng giao dịch và trao đổi với người thân, bạn bè hoặc các đơn vị chức năng sẽ giúp kiểm chứng thông tin kịp thời, qua đó hạn chế nguy cơ trở thành nạn nhân của các hành vi lừa đảo”, một chuyên gia an ninh mạng khuyến cáo.
Trong bối cảnh thủ đoạn lừa đảo ngày càng được “nâng cấp” và biến hóa khó lường, sự chủ động trang bị kiến thức và tinh thần cảnh giác của mỗi người dân được xem là “lá chắn” quan trọng nhất để tự bảo vệ mình trước các rủi ro trên không gian số.
