Tìm giải pháp cho du lịch cộng đồng bền vững

Nhiều tiềm năng phát triển du lịch cộng đồng

Tỉnh Quảng Ngãi có diện tích tự nhiên hơn 14.800 km2, dân số hơn 2 triệu người, với 43 dân tộc anh em cùng sinh sống. Trong thời gian qua, tỉnh đã triển khai nhiều chủ trương, chính sách quan trọng về phát triển du lịch cộng đồng và du lịch nông thôn; phát triển nguồn nhân lực du lịch… Qua đó, một số mô hình du lịch cộng đồng bước đầu thành công, như: Làng du lịch cộng đồng Kon K’Tu, Kon Jơ Dri ở xã Đăk Rơ Wa; làng du lịch cộng đồng Vi Rơ Ngheo, Kon Pring ở xã Măng Đen; làng du lịch cộng đồng Đăk Răng ở xã Dục Nông; điểm du lịch A Biu ở xã Ngọk Bay… đã góp phần đánh thức tài nguyên du lịch miền núi của tỉnh.

Tuy nhiên, việc phát triển du lịch cộng đồng còn gặp nhiều khó khăn, chưa phát triển tương xứng tiềm năng. Trong đó, hạ tầng du lịch còn hạn chế; sản phẩm du lịch đơn điệu, thiếu bản sắc; nhận thức và kỹ năng làm du lịch của cộng đồng chưa đồng đều; liên kết vùng - doanh nghiệp còn yếu; thời gian lưu trú và mức chi tiêu của khách còn thấp…

Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Phạm Văn Thủy cho rằng, Quảng Ngãi sở hữu nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển du lịch cộng đồng bền vững. Với hệ sinh thái tự nhiên phong phú, Quảng Ngãi mang trong mình vẻ đẹp hài hòa giữa núi rừng và biển cả. Tỉnh hiện có sự hiện diện của 43 dân tộc thiểu số anh em, mỗi dân tộc đều có kho tàng văn hóa đặc sắc như cồng chiêng, lễ hội truyền thống, nghề thủ công, ẩm thực bản địa và các tri thức dân gian quý giá.

Những nét văn hóa này khi được bảo tồn và khai thác đúng cách chính là nguồn tài nguyên vô giá cho phát triển du lịch cộng đồng bền vững. Cùng với đó, sự mến khách, chân chất và giàu tình nghĩa của bà con trở thành giá trị tinh thần đặc biệt, tạo nên sức hấp dẫn rất riêng mà không nơi nào có được.

Để phát huy giá trị, lợi thế, tỉnh Quảng Ngãi đã triển khai nhiều chính sách phát triển du lịch cộng đồng và du lịch nông thôn; phát triển nguồn nhân lực du lịch; định vị và xây dựng thương hiệu du lịch Quảng Ngãi; đồng thời tận dụng hiệu quả nguồn lực từ Chương trình Mục tiêu quốc gia phát triển vùng dân tộc thiểu số và miền núi.

Qua đó, xây dựng được một số mô hình du lịch cộng đồng bước đầu thành công, góp phần đánh thức tài nguyên du lịch miền núi của tỉnh. “Du lịch cộng đồng của tỉnh vẫn chưa phát triển tương xứng tiềm năng, hạ tầng du lịch còn hạn chế, sản phẩm du lịch thiếu bản sắc, nhận thức và kỹ năng làm du lịch của cộng đồng chưa đồng đều, liên kết vùng-doanh nghiệp còn yếu”, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Ngãi Bạch Thị Mân bày tỏ.

Cần có nhiều giải pháp đồng bộ

Các chuyên gia cho rằng, du lịch văn hóa và du lịch sinh thái là thế mạnh của các xã, phường vùng cao tỉnh Quảng Ngãi. Tuy nhiên, muốn phát triển du lịch cộng đồng cần có năng lực cộng đồng. Vì vậy, tỉnh Quảng Ngãi cần nâng cao nhận thức của cộng đồng địa phương về du lịch; nâng cao kỹ năng chào và giao tiếp trong du lịch cộng đồng; nhận biết và thực hiện đúng các tiêu chí cơ bản của homestay;…

“Nâng cao năng lực cộng đồng là yếu tố then chốt để phát triển du lịch cộng đồng bền vững. Việc củng cố năng lực tổ chức, quản lý, giao tiếp, phát triển sản phẩm, quản trị tài chính và bảo tồn văn hóa giúp người dân trở thành chủ thể thực sự của quá trình phát triển du lịch. Kinh nghiệm từ các mô hình như Kon Kơ Tu, Kon Jơ Dri và Măng Đen cho thấy, khi cộng đồng được trao quyền, đào tạo và hỗ trợ đúng hướng, du lịch không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần bảo tồn bản sắc văn hóa và thúc đẩy phát triển xã hội bền”, PGS.TS Nguyễn Thị Nguyên Hồng nêu rõ.

Tỉnh Quảng Ngãi xác định, muốn phát triển du lịch cộng đồng bền vững thì người dân trong cộng đồng phải luôn là chủ thể. Vì vậy, cần giám sát, tổ chức thực hiện tốt tránh việc du lịch cộng đồng nhưng lại tách ra khỏi cộng đồng. Bên cạnh đó, chính quyền các địa phương cần nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của các cộng đồng để sẵn sàng hỗ trợ cho các cộng đồng phát triển du lịch. “Cần có sự hỗ trợ của các nguồn lực về tài chính cho bà con; sự kết nối, hỗ trợ bà con từ các doanh nghiệp, đơn vị lữ hành. Tỉnh cũng mong muốn Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam tiếp tục hỗ trợ phát triển du lịch cộng đồng bền vững. Mục tiêu hướng đến là khi du khách đến với các làng du lịch cộng đồng, họ sẽ được chào đón như một thành viên của cộng đồng”, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Ngãi Phạm Thị Trung khẳng định.

Theo các chuyên gia, tỉnh Quảng Ngãi cần xác định rõ những khó khăn, vướng mắc của bà con trong việc phát triển du lịch cộng đồng. Đồng thời, ưu tiên phát triển cơ sở hạ tầng, nguồn nhân lực, xây dựng thương hiệu cho các sản phẩm đặc trưng, xúc tiến quảng bá du lịch đối với thị trường trong nước, từng bước hướng đến thị trường quốc tế. “Về phía các cơ sở đào tạo sẵn sàng hỗ trợ và phối hợp chặt chẽ với cơ quan quản lý nhà nước của tỉnh để đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao. Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam sẽ sẵn sàng chung vai, phối hợp với địa phương, với các cơ sở đào tạo và các doanh nghiệp xây dựng được đội ngũ hướng dẫn viên chuyên nghiệp”, Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Phạm Văn Thủy nhấn mạnh.