Đây được xem là hướng đi có nhiều tiềm năng trong việc hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận trực tiếp các thị trường nước ngoài với chi phí và rào cản gia nhập thấp hơn so với các hình thức xuất khẩu truyền thống.
Thông qua các nền tảng thương mại điện tử xuyên biên giới, nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa của Việt Nam bước đầu tiếp cận được với người tiêu dùng tại các thị trường lớn như châu Âu, Mỹ, thậm chí còn xây dựng được thương hiệu riêng cho mình.
Nhiều tiềm năng, dư địa
Trong mô hình xuất khẩu truyền thống, hàng hóa sản xuất tại Việt Nam muốn bán lẻ ở Mỹ phải qua rất nhiều khâu trung gian. Thông qua các nền tảng thương mại điện tử xuyên biên giới, hành trình chinh phục thị trường nước ngoài sẽ trở nên đơn giản rất nhiều. Doanh nghiệp có thể trực tiếp xây dựng thương hiệu để tiếp cận với người tiêu dùng cuối cùng ở nhiều thị trường trên khắp thế giới.
Theo Phó Cục trưởng Xuất nhập khẩu (Bộ Công thương) Trần Thanh Hải, thương mại điện tử xuyên biên giới giúp hoạt động của doanh nghiệp chuyển từ gia công đơn thuần sang bán hàng trực tiếp đến người tiêu dùng cuối, nhờ đó đạt biên lợi nhuận cao hơn (cắt bỏ khâu trung gian). Vì vậy, các hoạt động mua bán hàng hóa quốc tế qua nền tảng trực tuyến sẽ là xu hướng tất yếu của xuất khẩu hiện đại. Quy mô thương mại điện tử xuyên biên giới toàn cầu hiện đạt gần 800 tỷ USD và dự báo tiếp tục tăng trưởng khoảng 30%/năm. Tại Việt Nam, doanh thu bán lẻ xuyên biên giới dự kiến đạt hơn 11 tỷ USD trong năm 2026.
Phó Cục trưởng Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công thương) Lại Việt Anh cho rằng: Cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa có khả năng thích ứng, ứng dụng cái mới, công nghệ mới rất mạnh mẽ. Kỹ năng ứng dụng thương mại điện tử của doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam cũng được các chuyên gia quốc tế đánh giá thuộc Top đầu khu vực ASEAN. Đây là yếu tố thuận lợi để các doanh nghiệp ứng dụng thương mại điện tử xuyên biên giới vào mở rộng thị trường tiềm năng, khai phá các thị trường phi truyền thống, qua đó tăng lượng xuất khẩu trong bối cảnh thương mại toàn cầu gặp nhiều khó khăn.
Việt Nam hiện là cường quốc thuộc nhóm 15 quốc gia có quy mô thương mại lớn nhất thế giới và xếp thứ 2 ASEAN, nhưng mới chỉ có 20% doanh nghiệp tham gia xuất khẩu trực tuyến. Điều này cho thấy dư địa, tiềm năng còn rất lớn để mở rộng hoạt động xuất khẩu qua kênh thương mại điện tử.
Giám đốc khu vực miền bắc của Amazon Global Selling Việt Nam Trịnh Khắc Toàn chia sẻ: Xuất khẩu xuyên biên giới qua thương mại điện tử hiện đã trở thành xu hướng “bình thường mới” với doanh nghiệp Việt Nam. Trên nền tảng Amazon hiện có hàng nghìn doanh nghiệp Việt đang hoạt động. Năm 2025, số lượng sản phẩm Việt Nam được bán trên Amazon tăng 35% so năm trước; số lượng doanh nghiệp Việt Nam đăng ký thương hiệu cũng tăng gần 30%.
Chủ động gia nhập cuộc chơi
Trưởng ban Hợp tác, Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam (VECOM) Đoàn Quốc Tâm cho biết: Xu hướng xuất khẩu qua nền tảng số đang mở ra cơ hội mới cho doanh nghiệp nhỏ và vừa. Tuy nhiên, rào cản lớn nhất đối với họ là thiếu nhân lực chuyên môn về thương mại điện tử quốc tế cũng như hiểu biết hạn chế về các quy định nhập khẩu qua thương mại điện tử tại thị trường nước ngoài. Bên cạnh đó, các loại phí sàn, phí marketing và logistics cũng là gánh nặng lớn đối với các doanh nghiệp nhỏ.
Do đó, doanh nghiệp nếu muốn tham gia thương mại điện tử xuyên biên giới cần chủ động đầu tư nguồn nhân lực chất lượng cao.
Theo ông Tâm, doanh nghiệp rất mong chờ Chính phủ tiếp tục hỗ trợ doanh nghiệp đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao về thương mại điện tử quốc tế và cung cấp hỗ trợ pháp lý nhiều hơn. Chính phủ cần xây dựng một khuôn khổ chính sách quốc gia về thương mại điện tử xuyên biên giới với các mục tiêu cụ thể về doanh thu; hoặc tạo ra một chiến lược để tháo gỡ các rào cản hiện có đối với thương mại điện tử, bao gồm những khó khăn về pháp lý, chênh lệch cơ sở hạ tầng và khả năng tiếp cận tài chính.
Cần khuyến khích sự liên kết giữa các đơn vị vận chuyển nội địa như Viettel Post, VnPost và các sàn thương mại điện tử quốc tế để xây dựng hệ thống kho hàng tại nước ngoài. Mô hình này cho phép doanh nghiệp Việt lưu kho sẵn hàng hóa tại thị trường tiêu thụ, từ đó rút ngắn thời gian giao hàng, tạo ra trải nghiệm mua sắm không khác biệt so với hàng nội địa cho khách hàng quốc tế.
Để khuyến khích các doanh nghiệp nhỏ và vừa, thậm chí là siêu nhỏ tiếp cận với thị trường thế giới qua các sàn thương mại điện tử quốc tế, nhà nước cần chú trọng đào tạo kiến thức, trau dồi thêm kinh nghiệm cho các doanh nghiệp. Ngoài ra, các doanh nghiệp nhỏ thường bị đuối về vốn, do đó cần có thêm những chính sách ưu tiên, hỗ trợ doanh nghiệp tham gia xuất khẩu trực tuyến, đưa các sản phẩm “Made in Vietnam” đi khắp toàn cầu.
Theo ông Trịnh Khắc Toàn, nếu doanh nghiệp chưa đủ năng lực để tự xây dựng các kênh phân phối, bán hàng cho hoạt động xuất khẩu thì nên nắm bắt cơ hội được “đứng trên vai người khổng lồ”, nghĩa là tận dụng năng lực sẵn có của các sàn thương mại điện tử xuyên biên giới từ phân phối, hoàn thiện đơn hàng đến chăm sóc khách hàng và thanh toán,… để tiếp cận khách hàng một cách nhanh nhất. Đơn cử như thông qua sàn thương mại điện tử quốc tế Amazon, doanh nghiệp có thể tiếp cận thị trường của 200 quốc gia và hàng trăm triệu khách hàng tiềm năng khắp toàn cầu... Các mặt hàng Việt Nam có thế mạnh, đang kinh doanh thành công trên Amazon có thể kể đến là tranh trang trí, đồ dùng nhà bếp, sản phẩm chăm sóc sức khỏe/sắc đẹp và hàng dệt may. Khoảng 60% doanh số trên Amazon được đóng góp từ các doanh nghiệp nhỏ. Vì vậy, các doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam nên chủ động tham gia cuộc chơi này để tìm kiếm cơ hội mới...
