Tạo điểm tựa tinh thần và khát vọng cống hiến cho thế hệ trẻ

Với lợi thế sức trẻ, dù ở thời kỳ nào, thanh niên cũng là lực lượng xung kích và tiên phong. Đặc biệt, trong bối cảnh hội nhập sâu rộng và đổi mới mạnh mẽ như hiện nay, với sự đào tạo bài bản và tiếp cận nhiều khoa học công nghệ mới, yêu cầu với thanh niên với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc thời kỳ mới lại có nhiều thời cơ và cũng không ít thử thách.
Tuy nhiên, tựu chung lại, với người trẻ hiện nay, điều các bạn mong muốn vẫn là truyền thống dẫn đường và xã hội tạo dựng niềm tin để các bạn cống hiến, trưởng thành.

Ý thức trách nhiệm từ những câu chuyện lịch sử đời thường

Trao đổi với phóng viên Báo Nhân Dân, sinh viên Quách Đông Chí, Viện Báo chí-Truyền thông, Học viện Báo chí và Tuyên truyền, Hà Nội bày tỏ: “Em nghĩ giáo dục lịch sử trước hết giúp người trẻ hiểu được những giá trị mình đang có ngày hôm nay đã được hình thành như thế nào. Lịch sử không chỉ là những mốc thời gian hay sự kiện cần ghi nhớ mà phía sau đó còn là câu chuyện của nhiều con người, nhiều thế hệ đã sống, chiến đấu và hy sinh. Khi được tiếp cận lịch sử qua những câu chuyện cụ thể, được nghe những người từng trực tiếp đi qua chiến tranh kể về những năm tháng ấy, em nghĩ lịch sử sẽ trở nên gần gũi hơn chứ không còn chỉ là những kiến thức nằm trên trang sách”.

Tâm sự với chúng tôi, Đông Chí cho hay, bản thân bạn đã từng tham gia dự án “Chuyện thời bình”, một dự án truyền thông ghi lại và lan tỏa những câu chuyện đời thường của các cựu chiến binh sau chiến tranh. Trong quá trình đó, bạn đã có dịp lắng nghe những câu chuyện về kỷ niệm quân ngũ, những năm tháng chiến tranh khốc liệt và hành trình các thế hệ cha anh tiếp tục cống hiến khi đất nước bước vào thời bình.

“Có những ký ức gắn liền với những tháng ngày chiến đấu, có những câu chuyện về cuộc sống tại các trung tâm điều dưỡng thương binh, nơi những người từng đi qua chiến tranh tiếp tục xây dựng cuộc sống và đóng góp cho xã hội. Điều khiến em nhớ nhất là qua những câu chuyện rất đời thường ấy, lịch sử hiện lên không còn xa cách mà gắn với những con người, những cuộc đời cụ thể”, Đông Chí kể.

Theo Đông Chí, hướng tới kỷ niệm 81 năm Cách mạng Tháng Tám thành công (19/8/1945-19/8/2026) và Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2/9/1945-2/9/2026), đây là dịp để người trẻ nhìn lại những dấu mốc của lịch sử và hiểu hơn về giá trị của cuộc sống hòa bình hôm nay.

“Chúng em sinh ra khi đất nước đã hòa bình nên khó có thể hình dung đầy đủ những mất mát của chiến tranh. Vì vậy, việc tìm hiểu và lắng nghe những câu chuyện từ thế hệ đi trước là điều mà ngày càng cần thiết đối với chúng em. Khi hiểu hơn về những gì đã đi qua, em nghĩ người trẻ sẽ biết trân trọng lịch sử và những gì mình đang có hơn, từ đó có trách nhiệm hơn với hiện tại và tương lai”, Đông Chí nói.

Đồng quan điểm này, sinh viên Đoàn Việt Dũng, Khoa Xây dựng Đảng cho rằng, giáo dục lịch sử truyền thống có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc hình thành bản sắc, lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc và ý thức trách nhiệm của thế hệ trẻ đối với quê hương, đất nước. Lịch sử không chỉ giúp thế hệ trẻ hiểu về những sự kiện, nhân vật và chặng đường đấu tranh của dân tộc, mà còn giúp nhận thức sâu sắc giá trị của độc lập, tự do và những hy sinh của các thế hệ đi trước. Từ đó, mỗi người trẻ biết trân trọng hiện tại và ý thức hơn về trách nhiệm tiếp nối truyền thống dân tộc.

Theo Việt Dũng, thực tế hiện nay cho thấy, nhận thức của thế hệ trẻ hiện nay về lịch sử dân tộc có nhiều chuyển biến tích cực. Nhiều bạn chủ động tìm hiểu lịch sử thông qua sách báo, phim ảnh, bảo tàng, hoạt động Đoàn-Hội và các nền tảng mạng xã hội. Tuy nhiên, vẫn còn một bộ phận chưa thực sự quan tâm hoặc tiếp nhận thông tin lịch sử một cách hời hợt, thiếu kiểm chứng. Vì vậy, giáo dục lịch sử cần tiếp tục đổi mới nội dung và phương thức truyền tải, kết hợp giữa nhà trường, hoạt động trải nghiệm và truyền thông số, để lịch sử trở nên gần gũi, sinh động và dễ tiếp cận hơn với người trẻ. Quan trọng hơn, cần biến sự hiểu biết và niềm tự hào về lịch sử thành những hành động cụ thể. Đó có thể là tinh thần học tập, rèn luyện, sáng tạo, sống có trách nhiệm và lan tỏa những giá trị tốt đẹp về lịch sử dân tộc trên không gian mạng.

Dũng khẳng định, hướng tới kỷ niệm Cách mạng Tháng Tám thành công và Quốc khánh 2/9, đây là dịp để thế hệ trẻ ôn lại những trang sử hào hùng, thêm tự hào về truyền thống dân tộc và xác định rõ hơn trách nhiệm của mình. Yêu lịch sử không chỉ là nhớ về quá khứ, mà còn là biết biến niềm tự hào thành động lực để sống đẹp, học tập tốt và đóng góp thiết thực cho đất nước.

Điểm tựa củng cố niềm tin và bản lĩnh trong kỷ nguyên mới

Cũng đến từ Khoa Xây dựng Đảng, sinh viên Tống Thành Đạt nhấn mạnh, lúc sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh từng căn dặn: “Dân ta phải biết sử ta, Cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam”. Đó không chỉ là lời nhắc nhở sâu sắc mà còn là lời căn dặn thiêng liêng về trách nhiệm của mỗi người Việt Nam, nhất là thế hệ trẻ, trong việc gìn giữ, trân trọng, phát huy và tiếp nối mạch nguồn lịch sử dân tộc.

Là một đoàn viên thanh niên đang nghiên cứu, học tập chuyên ngành lý luận, Tống Thành Đạt chia sẻ, ngày nay, trong bối cảnh cuộc Cách mạng khoa học-công nghệ, chuyển đổi số và mạng xã hội phát triển mạnh mẽ, theo em việc giáo dục lịch sử và truyền thống dân tộc càng trở nên quan trọng.

Lịch sử không chỉ giúp thế hệ trẻ hiểu sâu sắc về cội nguồn, bản sắc và những giá trị làm nên sức sống của dân tộc, mà còn góp phần bồi đắp lòng yêu nước, ý thức tự lực, tự cường và trách nhiệm đối với đất nước. Đặc biệt, trước dòng chảy thông tin đa chiều, không ít thông tin sai lệch, xuyên tạc, việc giáo dục lịch sử chính là điểm tựa để người trẻ củng cố niềm tin, nâng cao bản lĩnh và biết trân trọng những hy sinh, cống hiến của các thế hệ cha ông.

Đạt nhìn nhận, trong hoạt động giáo dục lịch sử hào hùng của dân tộc, Cách mạng Tháng Tám năm 1945 là một nội dung đặc biệt, đây kết tinh lòng yêu nước, ý chí độc lập và sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc. Với tinh thần “đem sức ta mà giải phóng cho ta”, dưới sự lãnh đạo của Đảng, nhân dân ta đã nhất tề đứng lên tiến hành Tổng khởi nghĩa, giành chính quyền về tay nhân dân, chấm dứt ách thống trị của thực dân, phát xít và chế độ phong kiến, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, mở ra kỷ nguyên mới – kỷ nguyên độc lập, tự do cho dân tộc.

“Chúng em tin rằng, phát huy tinh thần bất diệt của Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9, suốt 81 năm qua, các thế hệ người Việt Nam đã không ngừng viết tiếp những trang sử vẻ vang của dân tộc. Hôm nay, trong một thời đại mới với những cơ hội và thách thức đan xen, thế hệ trẻ càng cần biết trân trọng quá khứ, tự hào về truyền thống dân tộc, củng cố niềm tin và ý thức trách nhiệm, phát huy tinh thần tự lực, tự cường để cùng đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới – kỷ nguyên vươn mình mạnh mẽ của dân tộc Việt Nam”, sinh viên Tống Thành Đạt bày tỏ.

Đổi mới phương thức truyền tải để lan tỏa giá trị truyền thống

Tâm sự cùng chúng tôi, sinh viên Hoàng Thị Quỳnh Trang, Khoa Quan hệ quốc tế chia sẻ, giáo dục lịch sử không chỉ là truyền đạt kiến thức mà quan trọng hơn là giúp người trẻ hiểu về nguồn cội và hình thành trách nhiệm với đất nước. Thực tế cho thấy, khi lịch sử được truyền tải gần gũi, trực quan và gắn với đời sống, giới trẻ có khả năng tiếp nhận tích cực hơn. Không khí sôi nổi với các chuỗi hoạt động, concert, những ca khúc và chương trình truyền hình đặc biệt hướng tới kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9 năm 2025 là một minh chứng rõ nét.

“Em cho rằng nhận thức của giới trẻ về truyền thống lịch sử đang có những chuyển biến tích cực, đặc biệt qua mạng xã hội, video ngắn và các sản phẩm truyền thông sáng tạo. Tuy nhiên, một bộ phận vẫn tiếp cận lịch sử khá thụ động, dễ nhớ sai hoặc chỉ quan tâm đến những nội dung mang tính giải trí. Vì vậy, vấn đề không chỉ nằm ở việc người trẻ có quan tâm đến lịch sử hay không, mà còn ở cách lịch sử được truyền tải như thế nào để tạo được sự đồng cảm và sự chủ động tìm hiểu”, Hoàng Thị Quỳnh Trang nói.

Xuất phát là một người trẻ, từ góc nhìn của người trẻ, Quỳnh Trang cho rằng, điều quan trọng nhất là phải kết nối lịch sử với hiện tại và tương lai. Người trẻ tìm hiểu lịch sử không chỉ để biết cha ông đã làm gì, mà còn để hiểu mình cần làm gì cho đất nước hôm nay. Khi mỗi bạn trẻ nhận thức rằng những hành động của mình cũng đang góp phần viết tiếp câu chuyện Việt Nam, giáo dục truyền thống sẽ thực sự trở thành nguồn cảm hứng và động lực cho thế hệ mới. Những dịp lễ đặc biệt như 19/8 và 2/9 không nên chỉ là thời điểm nhắc lại các mốc lịch sử, mà cần trở thành cơ hội để người trẻ tự tìm hiểu, chia sẻ và lan tỏa những giá trị ấy bằng ngôn ngữ của thế hệ mình.

Trong khi đó, sinh viên Đỗ Thị Ngọc Minh, Khoa Xây dựng Đảng một lần nữa khẳng định, lịch sử là ký ức của một dân tộc, còn giáo dục lịch sử là cách để ký ức ấy được trao truyền qua các thế hệ.

Theo em, giáo dục lịch sử không chỉ giúp người trẻ biết những gì đã xảy ra, mà quan trọng hơn là hiểu vì sao những sự kiện ấy có ý nghĩa đối với hiện tại và tương lai. Từ những năm tháng đấu tranh đầy gian khổ, từ những hy sinh của cha ông, người trẻ hôm nay càng thêm trân trọng giá trị của hòa bình, độc lập, tự do và ý thức sâu sắc hơn về trách nhiệm của mình đối với Tổ quốc. Hiểu lịch sử cũng là để mỗi người biết mình đang đứng ở đâu trong dòng chảy của dân tộc và cần làm gì để xứng đáng với những thành quả mà các thế hệ đi trước đã vun đắp.

Sinh viên Đỗ Thị Ngọc Minh, Khoa Xây dựng Đảng, Học viện Báo chí và Tuyên truyền, Hà Nội

“Theo em, giáo dục lịch sử không chỉ giúp người trẻ biết những gì đã xảy ra, mà quan trọng hơn là hiểu vì sao những sự kiện ấy có ý nghĩa đối với hiện tại và tương lai. Từ những năm tháng đấu tranh đầy gian khổ, từ những hy sinh của cha ông, người trẻ hôm nay càng thêm trân trọng giá trị của hòa bình, độc lập, tự do và ý thức sâu sắc hơn về trách nhiệm của mình đối với Tổ quốc. Hiểu lịch sử cũng là để mỗi người biết mình đang đứng ở đâu trong dòng chảy của dân tộc và cần làm gì để xứng đáng với những thành quả mà các thế hệ đi trước đã vun đắp”, Ngọc Minh bày tỏ quan điểm.

Với Ngọc Minh, nhìn vào thế hệ trẻ hôm nay, tình yêu với lịch sử vẫn hiện diện theo những cách rất riêng. Những thước phim, câu chuyện của nhân chứng lịch sử, hình ảnh về di sản, bảo tàng, các sản phẩm sáng tạo hay những nội dung được truyền tải trên nền tảng số đang góp phần đưa quá khứ đến gần hơn với đời sống hiện đại.

Lịch sử vì thế không còn là những trang sách khô khan, xa cách, mà có thể trở thành những câu chuyện sống động, gần gũi và giàu cảm xúc. Khi lịch sử được kể bằng ngôn ngữ phù hợp với cách tiếp nhận của người trẻ, những giá trị truyền thống sẽ có thêm cơ hội chạm đến trái tim, khơi dậy sự quan tâm và niềm tự hào về dân tộc.

Hướng tới kỷ niệm 81 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9, đây là dịp để mỗi người trẻ nhìn lại cội nguồn, hiểu sâu sắc hơn giá trị của độc lập, tự do và những hy sinh lớn lao của các thế hệ cha ông. Nhưng tưởng nhớ lịch sử không chỉ dừng lại ở niềm tự hào hay những lời nhắc về quá khứ, mà cần được chuyển hóa thành trách nhiệm trong hiện tại.

Người trẻ có thể bắt đầu từ những việc rất cụ thể: học tập nghiêm túc, rèn luyện bản lĩnh, sống có trách nhiệm, giữ gìn bản sắc văn hóa và đóng góp bằng tri thức, sức trẻ của mình cho cộng đồng và đất nước.

Có thể thấy rằng, những ngày lịch sử ấy không chỉ khơi dậy niềm tự hào, mà còn vun đắp khát vọng cống hiến và tinh thần tự lực, tự cường. Khi lịch sử được hiểu, được cảm nhận và được tiếp nối bằng hành động, truyền thống sẽ không nằm lại trong quá khứ mà trở thành nguồn sức mạnh tinh thần để thế hệ trẻ hôm nay tự tin bước vào tương lai, cùng dân tộc viết tiếp những trang sử mới bằng trí tuệ, bản lĩnh và khát vọng vươn lên.