Phát huy vai trò chính quyền địa phương

Cục Phòng, chống HIV/AIDS (Bộ Y tế) cho biết, giai đoạn 2016-2018, nguồn thuốc cho người bệnh tham gia điều trị ARV được bố trí từ ba nguồn: ngân sách nhà nước (Dự án phòng, chống HIV/AIDS thuộc Chương trình mục tiêu y tế và dân số); nguồn viện trợ không hoàn lại của Dự án Quỹ toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS, Lao và Sốt rét; Chương trình hỗ trợ khẩn cấp của Tổng thống Hoa Kỳ (PEPFAR).

Tuy nhiên, nguồn thuốc ARV được cung cấp từ các chương trình, dự án viện trợ giảm dần và chấm dứt sau năm 2018, cho nên ngày 31-7-2017, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1125/QÐ-TTg phê duyệt Chương trình mục tiêu y tế và dân số, trong đó có Dự án Phòng, chống HIV/AIDS với nội dung quy định “Thuốc kháng vi-rút HIV(ARV) từ năm 2019 thanh toán từ quỹ BHYT đối với đối tượng có thẻ BHYT”. Tương tự, với các xét nghiệm theo dõi điều trị như CD4 và xét nghiệm tải lượng vi-rút đang được các dự án quốc tế tài trợ miễn phí cũng sẽ dừng hỗ trợ từ năm 2018, người nhiễm HIV/AIDS có thẻ BHYT sẽ được khám, chữa bệnh và thanh toán từ quỹ BHYT các chi phí khám, chữa bệnh, xét nghiệm, thuốc nhiễm trùng cơ hội.

Ðể giúp người nhiễm HIV được duy trì điều trị liên tục, các địa phương cần đánh giá những khó khăn, vướng mắc và có giải pháp hỗ trợ người nhiễm HIV tham gia BHYT. Nếu người nhiễm HIV/AIDS không tham gia BHYT thì khi đi khám, chữa bệnh sẽ phải thanh toán toàn bộ các chi phí cho việc khám, chữa bệnh, xét nghiệm, thuốc nhiễm trùng cơ hội, thuốc kháng vi-rút (ARV). Tổng chi phí điều trị bình quân đối với bệnh nhân bậc một là 5 triệu đồng/năm và 18 triệu đồng/năm với bệnh nhân điều trị phác đồ bậc hai. Trong khi đó, người nhiễm HIV chủ yếu là nhóm dễ tổn thương, nếu không tham gia BHYT và phải tự chi trả các chi phí điều trị thì những người bệnh không có khả năng thanh toán dẫn đến bỏ điều trị, kháng thuốc và thất bại về điều trị, bệnh nhân sẽ phải chuyển sang các phác đồ đắt tiền hơn đồng thời làm gia tăng sự lây nhiễm HIV cho cộng đồng. Việc tham gia BHYT đối với người nhiễm HIV là hết sức cần thiết giúp họ có nguồn lực tài chính bền vững cho việc duy trì điều trị.

Tại Quyết định số 2188/QÐ-TTg ngày 15-11-2016, Thủ tướng Chính phủ đã giao UBND các tỉnh, thành phố bảo đảm 100% số người nhiễm HIV có thẻ BHYT. Ðể thực hiện mục tiêu này, ngay từ bây giờ, các tỉnh, thành phố cần rà soát tình hình tham gia BHYT của người nhiễm HIV tại các cơ sở điều trị thuốc kháng HIV và người nhiễm đang được quản lý; tăng cường tuyên truyền, vận động người nhiễm HIV tham gia BHYT theo hình thức tự nguyện. Tập trung thống kê người nhiễm HIV thuộc nhóm đối tượng khó khăn cần hỗ trợ mua thẻ BHYT để có khả năng tham gia điều trị ARV liên tục.

Bộ Y tế nêu rõ, sau khi các nhà tài trợ chấm dứt hỗ trợ (sau năm 2018), thuốc ARV sẽ được cung ứng qua nguồn quỹ BHYT từ năm 2019 cho người bệnh có thẻ BHYT. Theo quy định tại khoản 1, Ðiều 22 của Luật Bảo hiểm y tế năm 2008, người tham gia BHYT phải đồng chi trả chi phí khám, chữa bệnh tùy theo các nhóm đối tượng tham gia BHYT, do đó người nhiễm HIV phải cùng chi trả thuốc ARV theo quy định của Luật. Tuy nhiên, việc cùng chi trả là rất khó khăn cho người nhiễm HIV. Ngoài ra, để bảo đảm tiếp cận công bằng về điều trị ARV giữa các bệnh nhân có thẻ BHYT (phải cùng chi trả) và các bệnh nhân đang được điều trị từ các chương trình dự án được miễn phí, thì việc huy động các nguồn lực để hỗ trợ phần cùng chi trả thuốc ARV cho người nhiễm HIV/AIDS duy trì điều trị liên tục là cần thiết. Hỗ trợ phần cùng chi trả này sẽ giúp người bệnh duy trì điều trị ARV liên tục, tránh kháng thuốc; hạn chế tỷ lệ nghèo hóa đối với người bệnh.

Chính vì vậy, Quyết định 2188/QÐ-TTg nêu rõ việc căn cứ vào khả năng ngân sách, các địa phương bảo đảm phần cùng chi trả thuốc ARV cho người nhiễm HIV có thẻ BHYT thông qua các quỹ tại địa phương (Quỹ hỗ trợ khám, chữa bệnh người nghèo, Quỹ hỗ trợ người nhiễm HIV/AIDS) và các nguồn huy động hợp pháp khác. Các mục tiêu cần đạt được là: đến hết năm 2018, 100% số người nhiễm HIV điều trị thuốc kháng HIV tại các cơ sở điều trị HIV/AIDS có thẻ BHYT; đến hết năm 2020, 100% người nhiễm HIV được quản lý có thẻ BHYT; hằng năm, bảo đảm 100% người nhiễm HIV điều trị thuốc ARV có thẻ BHYT được hỗ trợ chi phí cùng chi trả đối với thuốc ARV khi tham gia điều trị thuốc ARV.