Hoàn thiện luật pháp, khắc phục lỗ hổng quản lý
Thời gian qua, vấn nạn hàng giả, hàng nhái không chỉ gây thiệt hại về kinh tế, làm suy giảm uy tín của các thương hiệu chân chính mà còn trực tiếp đe dọa sức khỏe người tiêu dùng, đặc biệt đối với các mặt hàng như thuốc, sữa và thực phẩm chức năng.
Trước thực trạng này, trong tháng 5 và 6 năm 2025, Thủ tướng Chính phủ đã liên tiếp ban hành các Công điện số 65/CĐ-TTg, 82/CĐ-TTg và Chỉ thị 13/CT-TTg, mở đợt cao điểm đấu tranh với buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả, thể hiện quyết tâm mạnh mẽ của Chính phủ. Thành phố Hồ Chí Minh cùng nhiều địa phương đã triển khai các đợt kiểm tra, xử lý, góp phần triệt phá nhiều đường dây sản xuất, phân phối hàng giả quy mô lớn.
Theo báo cáo 6 tháng đầu năm 2025, lực lượng Quản lý thị trường cả nước đã xử lý 9.919 vụ vi phạm, tổng số tiền xử phạt hành chính lên tới 266 tỷ đồng, đồng thời chuyển 76 vụ có dấu hiệu hình sự sang cơ quan điều tra.
Tuy nhiên, các chuyên gia và doanh nghiệp cho rằng việc ngăn chặn, đẩy lùi hàng giả vẫn còn nhiều bất cập do hành lang pháp lý còn những kẽ hở, cơ chế quản lý chưa theo kịp thực tiễn và mức xử phạt chưa đủ sức răn đe.
Bà Nguyễn Thị Hồng Hạnh, đại biểu Quốc hội, Giám đốc Sở Tư pháp Thành phố Hồ Chí Minh nhận định: “Ngăn chặn hàng giả, hàng nhái và thông tin giả gây hại cho doanh nghiệp là một trong những vấn đề nóng và nhức nhối không chỉ của người tiêu dùng, doanh nghiệp mà còn đối với cả cơ quan quản lý nhà nước. Hiện hệ thống quy định pháp luật đã đủ nghiêm khắc nhưng vẫn chưa đủ sức răn đe”.
Theo bà Hạnh, từ đầu năm đến nay, Thủ tướng Chính phủ và các cơ quan chức năng đã thể hiện quyết tâm cao trong cuộc chiến chống hàng gian, hàng giả, các lực lượng đều đã vào cuộc đồng bộ. Tuy nhiên, chặng đường phía trước còn dài và nhiều khó khăn. “Vấn đề đặt ra là trong thời gian tới chúng ta cần làm như thế nào? Theo tôi, để thực hiện tốt cần có sự đồng hành giữa hành lang pháp lý của các cơ quan nhà nước, Chính phủ; đồng thời phải có sự phối hợp chặt chẽ của doanh nghiệp và thái độ, hành động rõ ràng của người tiêu dùng trước hàng gian, hàng giả”, bà Hạnh nhấn mạnh.
Dẫn chứng từ thực tiễn doanh nghiệp, Luật sư Trương Anh Tú, đại diện pháp lý cho Công ty Cổ phần Nhựa Bình Minh, chia sẻ về cuộc chiến pháp lý kéo dài và tốn kém để bảo vệ thương hiệu. Nhiều năm qua, doanh nghiệp đã xây dựng hình ảnh một thương hiệu uy tín và đăng ký bảo hộ nhãn hiệu “Ống nhựa Bình Minh”. Tuy nhiên, một đơn vị khác đã sử dụng tên doanh nghiệp và sản phẩm ống nhựa PVC có nhãn hiệu tương tự, gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. “Dựa trên Luật sở hữu trí tuệ, công ty đã khởi kiện vụ việc ra tòa và vụ kiện hiện đang trong quá trình kháng nghị giám đốc thẩm”, đại diện doanh nghiệp cho biết.
Kiên quyết xử lý hàng giả từ địa bàn đến không gian mạng
Trong bối cảnh thương mại điện tử và mạng xã hội phát triển mạnh, không gian mạng đang trở thành môi trường thuận lợi cho các hành vi kinh doanh hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải tăng cường kiểm tra, siết chặt quản lý và hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa các cơ quan chức năng, doanh nghiệp và người tiêu dùng.
Ông Nguyễn Quang Huy, Phó Chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường cho biết các đối tượng vi phạm ngày càng sử dụng thủ đoạn tinh vi, phức tạp hơn. Nhiều trường hợp bán hàng trên mạng được tổ chức theo mô hình phân tán: livestream một nơi, chốt đơn ở nơi khác, còn hàng hóa được cất giữ tại địa điểm riêng biệt, thậm chí trong các căn hộ cá nhân hoặc khu vực hẻm nhỏ, gây khó khăn cho lực lượng chức năng trong quá trình kiểm tra, xử lý.
Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Quang Huy, khó khăn không phải là lý do để chùn bước. “Không phải thấy khó mà không làm. Chúng tôi đang đẩy mạnh tăng cường kiểm tra, kiểm soát các tuyến phố, địa bàn trọng điểm, bởi khi phát hiện được các kho hàng, nơi chứa trữ hàng hóa thì mới giảm được một phần tình hình hàng giả, nhất là hàng giả trên mạng”, ông Nguyễn Quang Huy nhấn mạnh. Đồng thời, ông cũng khuyến cáo người tiêu dùng cần chủ động tố giác và phản ánh kịp thời khi phát hiện hoặc mua phải hàng giả để hỗ trợ cơ quan chức năng xử lý.
Theo ông Nguyễn Thành Nam, Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) cho rằng một trong những rào cản lớn hiện nay là chế tài xử phạt còn nhẹ so với lợi nhuận thu được từ hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng giả; pháp luật chưa theo kịp tốc độ phát triển của công nghệ; việc xác định trách nhiệm của các nền tảng trung gian vẫn còn nhiều khoảng trống pháp lý. Bên cạnh đó, quy trình giám định hàng giả thường mất nhiều thời gian và chi phí cao, làm chậm tiến độ xử lý vi phạm.
Theo ông Nguyễn Thành Nam, để kiểm soát hiệu quả hàng lậu, hàng giả trong bối cảnh mới, cần khẩn trương hoàn thiện hành lang pháp lý theo hướng tăng nặng mức xử phạt nhằm bảo đảm tính răn đe. Đặc biệt, cần quy định rõ trách nhiệm pháp lý của các nền tảng mạng xã hội và sàn thương mại điện tử trong việc kiểm soát, ngăn chặn và gỡ bỏ nội dung vi phạm; đồng thời xây dựng cơ chế giám định nhanh và tăng cường hợp tác quốc tế với các nền tảng xuyên biên giới như Facebook, TikTok để xử lý hiệu quả các hành vi vi phạm.
Bên cạnh nỗ lực của cơ quan quản lý, cộng đồng doanh nghiệp cũng được xác định là lực lượng nòng cốt trong việc chủ động bảo vệ thương hiệu và nâng cao chất lượng sản phẩm. Ông Võ Quang Phúc, Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Phát triển thương mại Mekong Việt Nam cho rằng cuộc chiến chống hàng giả chỉ có thể đạt hiệu quả khi có sự chung tay của tất cả các bên, trong đó doanh nghiệp phải chủ động hành động trước.
Chia sẻ kinh nghiệm, ông Võ Quang Phúc cho biết doanh nghiệp đã tiên phong hợp tác với các đơn vị công nghệ để ứng dụng giải pháp chống hàng giả bằng tem nhãn và mã QR, giúp người tiêu dùng có thể tự kiểm tra, truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Đồng thời, công ty cũng liên kết với các tổ chức khoa học và trung tâm kiểm nghiệm uy tín nhằm bảo đảm chất lượng sản phẩm ngay từ khâu sản xuất.
“Chúng ta phải tự cứu mình trước khi chờ đợi được giải cứu”, ông Võ Quang Phúc nhấn mạnh, đồng thời khuyến nghị các doanh nghiệp tăng cường hợp tác với các tổ chức kiểm định, kiểm nghiệm để bảo đảm chất lượng xuyên suốt từng lô hàng, góp phần xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, lành mạnh.
