Nhu cầu được đào tạo ở trình độ đại học và cao học theo tiêu chuẩn quốc tế có chiều hướng gia tăng. Nhiều đơn vị, trung tâm thuộc những trường đại học đã đáp ứng nhu cầu này bằng cách liên kết đào tạo với các trường trên thế giới, chủ yếu là Hoa Kỳ, Australia và các nước châu Âu.
Người học ở các chương trình có tiêu chuẩn quốc tế được học bằng tiếng nước ngoài (chủ yếu là tiếng Anh); được cấp bằng của những trường đại học quốc tế và được các quốc gia khác công nhận; được học ở Việt Nam; và học phí thấp hơn so với học phí khi học ở nước ngoài.
Tham gia các chương trình liên kết, người học mong muốn được học trong một môi trường mà Anh ngữ là phương tiện giao tiếp chính, qua đó tạo cơ hội để họ được nâng cao kỹ năng ngoại ngữ và tiếp cận với những kiến thức tiên tiến; đồng thời, họ cũng mong muốn được học trực tiếp với các giáo sư bản xứ hoặc những người đã được học tập và làm việc ở nước ngoài.
Ngoài ra, người học còn mong muốn có một bằng cấp được thế giới và nhiều trường trên thế giới công nhận để có thể học tiếp lên cao hoặc có thể tìm được việc làm tốt phù hợp khả năng và trình độ đã được đào tạo.
Hiện tại, nhu cầu được đào tạo theo các chương trình có tiêu chuẩn quốc tế đang phát triển rất mạnh ở TP Hồ Chí Minh và trong cả nước. Thực tế cho thấy nếu không có những chương trình liên kết đào tạo hiện tại thì người học sẽ đi du học nước ngoài để thỏa mãn nhu cầu được đào tạo chất lượng cao.
Theo ước lượng của các chuyên gia giáo dục, con số du học nước ngoài hiện nay của Việt Nam là 40.000 người, điều này sẽ dẫn đến tình trạng mất nguồn ngoại tệ đáng kể cho đất nước.
Do đó, nhiều chủ trương của Ðảng và Nhà nước cũng đã khuyến khích việc liên kết đào tạo này. Trong kết luận của Hội nghị lần thứ VI Ban Chấp hành Trung ương (khóa IX) về phương hướng phát triển giáo dục - đào tạo, khoa học - công nghệ từ nay đến năm 2005 và đến 2010 có nêu: "Một số trường đại học phải sớm đạt chất lượng ở trình độ quốc tế" bằng cách "đổi mới nội dung, chương trình, phương pháp giáo dục theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, tăng cường tư duy sáng tạo, năng lực tự học, tự tu dưỡng, tự tạo việc làm", và "mở rộng hợp tác quốc tế về giáo dục: tranh thủ các dự án của các tổ chức quốc tế và nước ngoài về giáo dục, mở nhiều hình thức liên kết đào tạo với nước ngoài và tổ chức du học tại chỗ".
Hội nghị cũng nêu rõ là cần phải thu hút các nhà khoa học Việt Nam ở nước ngoài, các nhà khoa học nước ngoài tham gia giảng dạy ở các trường đại học, cao đẳng của Việt Nam và khẳng định rằng Nhà nước khuyến khích mọi đóng góp và mọi sáng kiến của xã hội cho giáo dục, đồng thời nhấn mạnh cần phải "tiếp tục đa dạng hóa các loại hình trường lớp, tạo cơ hội học tập cho mọi tầng lớp nhân dân có nhu cầu".
Bên cạnh đó, Chính phủ đã ra Nghị định số 06/2000/NÐ-CP ngày 6-3-2002 về việc hợp tác đầu tư với nước ngoài, trong đó có hợp tác về giáo dục - đào tạo và nghiên cứu khoa học. Ðiều 3 của Nghị định cho phép thành lập cơ sở giáo dục - đào tạo và hợp đồng hợp tác kinh doanh để thực hiện các hoạt động giáo dục và đào tạo nêu trên.
Và mới đây nhất là Nghị định số 18/2000/NÐ-CP (tháng 5-2001) và Thông tư 15 hướng dẫn thực hiện của Bộ Giáo dục và Ðào tạo (3-2003) quy định về thành lập và hoạt động của các cơ sở văn hóa, giáo dục nước ngoài tại Việt Nam cũng nhằm khuyến khích phát triển sự nghiệp văn hóa giáo dục.
Trong bối cảnh đó, Ðại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh (ÐHQG-HCM), một trung tâm đào tạo đại học, sau đại học, nghiên cứu ứng dụng khoa học công nghệ đa ngành, đa lĩnh vực chất lượng cao của cả nước, càng nhận thức được trách nhiệm của mình trong việc đào tạo một đội ngũ nhân lực chất lượng cao có khả năng tiếp cận với trình độ khu vực và thế giới nhằm phục vụ sự nghiệp hiện đại hóa, công nghiệp hóa của đất nước.
Trong chiến lược phát triển giai đoạn 2005 - 2010, ÐHQG-HCM đã xác định hợp tác quốc tế, nhất là việc xây dựng các chương trình liên kết đào tạo với các trường đại học, viện nghiên cứu nước ngoài, là một trong những giải pháp quan trọng nhằm nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực và góp phần hữu hiệu nhất giúp nhà trường đẩy mạnh quá trình đổi mới và hội nhập với khu vực và thế giới.
Hiện có nhiều chương trình liên kết đào tạo trong ÐHQG-HCM với các hình thức hợp tác đa dạng và phong phú như: chương trình du học toàn phần, chương trình du học bán phần và chương trình du học tại chỗ.
Có thể kể đến một số chương trình tiêu biểu như sau: Chương trình hợp tác bán du học giữa ÐH Bách khoa với ÐH Tasmania, ÐH New South Wales và ÐH Melbourne (Australia): Ðây là chương trình đào tạo hệ cử nhân các ngành kỹ thuật, trong đó sinh viên học hai năm đầu tại Việt Nam và hai năm còn lại tại Australia để hoàn tất chương trình cử nhân kỹ thuật. Chương trình đã vận hành 12 khóa (hơn 8 năm) và đã đào tạo được hơn 250 sinh viên. Chương trình Hợp tác đào tạo Thạc sĩ Quản trị kinh doanh giữa ÐH Bách khoa với Trường Quản lý Maastricht (Hà Lan): học viên học toàn bộ chương trình tại ÐH Bách khoa trong 18 tháng (hình thức du học tại chỗ). Ðến nay, chương trình đã đào tạo được 10 khóa với gần 400 học viên.
Chương trình Thụy Sĩ - AIT về Phát triển Quản lý tại Việt Nam (SAV): Ðây là chương trình hợp tác với Học viện Kỹ thuật châu Á (AIT) đào tạo thạc sĩ và tiến sĩ ngành quản trị kinh doanh. Chương trình gồm hai giai đoạn: giai đoạn 1 học tại Việt Nam và giai đoạn 2 học tại Thái-lan với hơn 200 giảng viên từ bốn trường đại học Việt Nam tham gia chương trình. Chương trình hợp tác đào tạo giữa ÐH KHXH và NV với ÐH La Trobe (Australia): Chương trình đào tạo bậc đại học (2 + 2) ở các ngành ngôn ngữ, văn chương, xã hội học; ngoài ra, ở trình độ thạc sĩ và Tiến sĩ, chương trình đào tạo ngành ngôn ngữ học ứng dụng.
Chương trình Hợp tác đào tạo đại học và cao học bán du học giữa Trung tâm Ðào tạo quốc tế (CIE) và ÐH Houston Clear Lake (Hoa Kỳ): Chương trình đào tạo các ngành quản trị kinh doanh, quản trị hệ thống thông tin và công nghệ thông tin. Ðây là một trong những chương trình hợp tác được đánh giá khá thành công với hơn 550 học viên và có hơn 290 học viên đã chuyển tiếp sang học tại các trường ÐH Hoa Kỳ.
Khi vận hành các chương trình liên kết thành công, lợi ích thu được từ nhiều mặt không chỉ dành cho người đi học mà còn cho các trường, đơn vị thực hiện chương trình, cụ thể là: Người học nhận được chương trình đào tạo chất lượng cao tương đương với các chương trình gốc ở trường liên kết, và được cấp bằng quốc tế với học phí thấp hơn so với khi du học ở nước ngoài.
Các trường đại học và các đơn vị thực hiện chương trình sẽ tự đổi mới chương trình, giáo trình, phương pháp giảng dạy thông qua những hoạt động mang tính quốc tế hóa này, qua đó nâng cao khả năng tổ chức đào tạo, công tác quản lý trong một môi trường quốc tế, giúp các trường và đơn vị có điều kiện hòa nhập và học tập các trường đại học tiên tiến trên thế giới.
Ðội ngũ cán bộ giảng dạy và các nhà khoa học Việt Nam tham gia chương trình có điều kiện tiếp xúc, trao đổi học thuật và kinh nghiệm giảng dạy với đội ngũ giáo sư nước ngoài.
Mức chi tiêu dự trữ ngoại tệ quốc gia sẽ được giảm đáng kể do các sinh viên có thể du học tại chỗ theo các chương trình liên kết đào tạo thay vì đi học ở nước ngoài.
Ðại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh xác định việc xây dựng và mở rộng các chương trình hợp tác quốc tế với những trường đại học hàng đầu trong khu vực và trên thế giới là một trong những bước đi chiến lược quan trọng và cần thiết nhằm tăng cường việc đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho các tỉnh phía nam và cho đất nước.
Sự thành công của các chương trình liên kết đào tạo do các trường và đơn vị thành viên trong ÐHQG-HCM trong thời gian qua, trên thực tế đã khẳng định chủ trương đúng đắn của ÐHQG-HCM trong việc khuyến khích các trường và đơn vị trực thuộc tăng cường mở rộng hợp tác quốc tế thông qua các chương trình liên kết hợp tác đào tạo.
