Tại buổi lễ, lãnh đạo, cán bộ, chiến sĩ và nhân dân tỉnh Phú Yên đã ôn lại thân thế, sự nghiệp và công lao to lớn của danh nhân Lương Văn Chánh trong tổ chức, lãnh đạo nhân dân khai khẩn đất hoang, mở mang vùng đất Phú Yên từ những năm cuối thế kỷ XVI, đầu thế kỷ XVII.
Danh nhân Lương Văn Chánh sinh vào khoảng thập niên 40 của thế kỷ XVI tại Thanh Hóa. Ngày mùng 6-2-1597, ông được chúa Nguyễn Hoàng giao nhiệm vụ đưa lưu dân vào khai khẩn vùng đất từ đèo Cù Mông đến đèo Cả (tức Phú Yên ngày nay).
Ông cùng các phụ tá đã tổ chức cho dân khai khẩn đất đai gắn liền với quy dân lập ấp, tập trung trồng cây lương thực, làm thủy lợi; đồng thời khai thác điều kiện tự nhiên thuận lợi của vùng đất châu thổ các sông Cái, Đà Rằng, Bàn Thạch được phù sa bồi đắp, màu mỡ để khai khẩn, tổ chức sản xuất… Nhờ thế, vùng đất này phát triển thành một vùng nông nghiệp trù phú, cuộc sống của nhân dân nhanh chóng ổn định...
Với tài năng, công lao của Lương Văn Chánh, cùng ý chí sức mạnh của nhân dân địa phương, những năm đầu thế kỷ XVII, vùng đất trấn biên đã trở nên trù phú, xóm làng đông đúc, trải dài từ Cù Mông đến núi Đá Bia, là cơ sở để chúa Nguyễn Hoàng thành lập phủ Phú Yên với hai huyện Đồng Xuân và Tuy Hòa vào năm 1611.
Sau khi Lương Văn Chánh mất vào ngày 19-9 năm Tân Hợi (tức năm 1611) tại thôn Phụng Tường, xã Hòa Trị, ông được nhân dân địa phương suy tôn là “Thành hoàng” và lập đền thờ để ghi nhớ công lao to lớn của ông đối với vùng đất Phú Yên. Đền thờ và mộ danh nhân Lương Văn Chánh được Bộ Văn hóa và Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) công nhận là Di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia vào năm 1996.
Dịp này, nhiều hoạt động văn hóa, thể thao truyền thống như bắt lươn dưới sông, kéo co, cưỡi trâu giật cờ… được tổ chức, thu hút hàng nghìn người dân tham gia.
