Phát triển đô thị vùng cao Quảng Ngãi

Kinh doanh dịch vụ, thương mại gặp nhiều khó khăn

Phường Kon Tum hiện có hơn 260 cơ sở tiểu thủ công nghiệp hoạt động hoạt động trong các lĩnh vực: cơ khí, sửa chữa ô tô - mô tô, thiết bị điện dân dụng, sản xuất mộc, dệt thổ cẩm, chế biến lương thực, thực phẩm... Trong 9 tháng đầu năm, sản xuất công nghiệp-tiểu thủ công nghiệp tăng trưởng; lĩnh vực thương mại, dịch vụ tăng 2,24%.

Toàn phường có 2.577 hộ sản xuất, kinh doanh đa dạng ngành nghề như ăn uống, tạp hóa, nông sản... đáp ứng nhu cầu của người dân. Tuy nhiên, theo Bí thư Đảng ủy phường Kon Tum Nguyễn Thanh Hà, hai tháng gần đây hoạt động sản xuất, kinh doanh giảm rõ rệt. Nhiều hộ buôn bán tại các chợ gặp khó, cơ sở kinh doanh giảm dẫn đến nguồn thu thuế giảm đáng kể. Năm 2025, phường Kon Tum phấn đấu thu ngân sách 2.430 tỷ đồng, đến nay chỉ đạt 9,47% kế hoạch; ước đến cuối năm chỉ đạt khoảng 15% kế hoạch năm.

Phường Đăk Bla được thành lập từ ba phường Lê Lợi, Nguyễn Trãi, Trần Hưng Đạo (thuộc thành phố Kon Tum cũ). Toàn phường hiện có hơn 1.000 hộ kinh doanh, dịch vụ hàng hóa phục vụ nhu cầu của người dân. Trước đây, thương mại - dịch vụ tăng 15–20% mỗi năm, nhờ lợi thế từ Khu công nghiệp Hòa Bình và các cụm, làng nghề thu hút lao động. Phường Đăk Bla là đô thị phía nam của tỉnh Kon Tum cũ, có tuyến đường Hồ Chí Minh, quốc lộ 24 và tỉnh lộ 671-là vị trí thuận lợi mở rộng thương mại, dịch vụ. Tuy nhiên, sau sáp nhập, thu hút đầu tư gặp nhiều khó khăn. Chị Nguyễn Thị Hồng Minh, chủ doanh nghiệp du lịch nghỉ dưỡng, bày tỏ: “Chúng tôi từng dự định đầu tư khu nghỉ dưỡng cao cấp và trung tâm thương mại ven sông Đăk Bla, nhưng hiện phải tạm dừng để khảo sát, đánh giá lại. Hướng phát triển sắp tới cần được cân nhắc kỹ lưỡng.”

Cần có giải pháp phát triển đô thị vùng cao

Sau khi sáp nhập, thành phố Kon Tum (cũ) trở thành 3 phường Kon Tum, Đăk Cấm, Đăk Bla và 3 xã Ngọk Bay, Ia Chim và Đăk Rơ Wa tỉnh Quảng Ngãi. Không còn vai trò trung tâm tỉnh lỵ, các phường đối mặt nhiều khó khăn trong duy trì và phát triển hoạt động đô thị, thương mại, dịch vụ.

Trên nền tảng truyền thống đoàn kết, với dư địa lớn, cùng với định hướng lớn của tỉnh Quảng Ngãi, các xã, phường vùng cao nỗ lực vươn lên. Để đáp ứng yêu cầu trong bối cảnh mới, phường Kon Tum đẩy mạnh quảng bá, xúc tiến du lịch; kết nối tour, tuyến với các điểm đến trong khu vực, hình thành sản phẩm du lịch đặc trưng. Các đô thị vùng cao tỉnh Quảng Ngãi cũng nghiên cứu phát triển du lịch đêm Đăk Bla, du lịch cộng đồng Kon Klor… nhằm thu hút du khách trong và ngoài tỉnh. Bí thư phường Kon Tum Nguyễn Thanh Hà cho biết thêm: “Kinh tế phường chưa phát triển tương xứng với tiềm năng, hạ tầng kinh tế - xã hội còn thiếu đồng bộ. Chúng tôi xác định phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, trọng tâm là du lịch văn hóa, cộng đồng và di tích lịch sử.”

Trong bối cảnh mới, các phường, xã trung tâm miền núi tỉnh Quảng Ngãi tập trung huy động nguồn lực đầu tư hạ tầng, mở rộng không gian đô thị, cải thiện môi trường đầu tư - kinh doanh theo hướng minh bạch, bình đẳng. Các đô thị vùng cao tận dụng lợi thế sông Đăk Bla để phát triển kinh tế đêm, đa dạng hóa dịch vụ và thương mại ven sông.

Đến năm 2030, các đô thị trung tâm miền núi tỉnh Quảng Ngãi đặt mục tiêu chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng tăng tỷ trọng công nghiệp, thương mại, dịch vụ lên 40–50%, tốc độ tăng trưởng 9%/năm, thu nhập bình quân đầu người đạt 75 triệu đồng/năm. Chủ tịch UBND phường Đăk Bla Trịnh Thị Kim Nga nhấn mạnh: “Trước đây, khi còn là trung tâm tỉnh, chúng tôi có nhiều lợi thế; nay xa trung tâm nên gặp không ít khó khăn. Tuy nhiên, phường vẫn nỗ lực thu hút đầu tư, kiến nghị tỉnh có chính sách hỗ trợ. Định hướng của chúng tôi là phát triển thương mại, dịch vụ, kinh tế đêm”.

Mục tiêu của tỉnh Quảng Ngãi là nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho người dân miền núi, bảo tồn bản sắc văn hóa và từng bước thu hẹp khoảng cách giữa miền núi và đồng bằng, đô thị. Vì vậy, tỉnh Quảng Ngãi sẽ chú trọng đầu tư cho khu vực miền núi, tập trung rà soát, bổ sung hạ tầng thiết yếu như giao thông, hệ thống lưới điện, viễn thông, xây dựng các khu tái định cư tập trung để ổn định đời sống người dân và tạo động lực phát triển bền vững.