Ở nơi ấy, họ được sinh ra lần thứ hai

Giờ đây họ đang miệt mài học tập, lao động và khát khao trở lại làm một người lương thiện, có ích cho chính mình và xã hội...

Chúng tôi đến Trại giam Phú Sơn 4 (Phú Lương, Thái Nguyên) vào một ngày cuối tháng tám, con đường trải bê-tông có đề biển Vô Tranh đưa chúng tôi đi qua một loạt các phân trại 1, phân trại 2 cho đến phân trại số 6 của trại giam. Ở đây cảnh sắc thật yên bình, những vườn chè, rừng cây bạch đàn ngút tầm mắt, chúng tôi có cảm giác nơi đây là khu an dưỡng hơn là một trại giam.

Ðại tá, Giám thị Trại giam Phú Sơn 4 Nguyễn Duy Vực dẫn chúng tôi đi tham quan những công trình kiến trúc đồ sộ như tượng Phật bằng đá ở ngoài trời, khu đền liệt sĩ Phi Mã Sơn, thư viện giữa hồ nước..., tất cả những công trình đẹp đẽ đó phần lớn do bàn tay của các phạm nhân tạo nên.

Trung tá Vũ Văn Duy, Ðội trưởng Ðội Giáo dục của trại giam, cho biết, công việc quản lý, giáo dục và cảm hóa phạm nhân phải xuất phát từ tình cảm và thể hiện qua từng hành động và việc làm cụ thể của người quản giáo. Vào trại, các phạm nhân được học văn hóa, học nghề như làm đá mỹ nghệ, mộc dân dụng, sản xuất vật liệu xây dựng và xây dựng... và những sản phẩm làm ra đã góp phần cải thiện đời sống vật chất, tinh thần của chính phạm nhân. Trong quá trình cải tạo ở trại, nhiều phạm nhân đã nhận thức ra những lỗi lầm của mình và cố gắng cải tạo tốt để sớm được trở về làm lại cuộc đời.

Phạm nhân Nguyễn Thị Hương ở xưởng dệt thảm thuộc đội 28, Phân trại số 1, đang chịu mức án chung thân, hiện đã thụ án được bảy năm, bộc bạch: Xuất phát từ lòng tham mà tôi đã dấn thân vào con đường tội lỗi. Nhưng từ khi vào đây, tôi đã được các cán bộ giám thị, quản giáo giáo dục, cảm hóa. Từ đó tôi luôn phấn đấu cải tạo tốt về mọi mặt để mong sớm được giảm án, mong có ngày trở về đoàn tụ với gia đình.

Tại xưởng sản xuất đồ gỗ, hàng loạt các sản phẩm đồ gỗ dân dụng và cao cấp, những con giống, hình các pho tượng... đang dần được đôi bàn tay của các phạm nhân khéo léo tạo ra. Trên tường là những khẩu hiệu của các phạm nhân động viên nhau cố gắng cải tạo tốt như: "Ðoàn kết giúp đỡ nhau để cùng cải tạo tiến bộ", "Tự giác lao động, không giấu dốt; Học hỏi nâng cao tay nghề; Sản phẩm làm ra đạt hiệu quả kỹ thuật và mỹ thuật...".

Cách chúng tôi vài bước chân là một phạm nhân nam tay đeo băng đỏ, có dáng vóc mập mạp, đó là Phạm Tất Thắng ở đội 20, Phân trại số 1, đang phải chịu án tù hơn 10 năm, nhưng sau bảy năm cải tạo tốt, Thắng đã có tên trong danh sách được xét giảm thời hạn chấp hành hình phạt tù nhân Quốc khánh 2-9.

Tâm sự với chúng tôi, Thắng cho biết: Trước đây, mặc dù đã được học hành chu đáo nhưng do nhận thức về pháp luật còn kém nên đã vi phạm pháp luật. Sau khi vào trại, tôi đã xác định được tội lỗi của mình và mong muốn cải tạo tốt để sớm được trở về với gia đình và trở thành người có ích cho xã hội.

Trong tủ sách của thư viện Trại giam Phú Sơn 4 có cuốn truyện thơ Giang hồ rẽ lối của tác giả Ðức Tân (Nguyễn Tích Ðức), thu hút trí tò mò của chúng tôi. Cuốn sách là một chuỗi các bài thơ kể về cuộc đời cũng như quá trình cải tạo của tác giả khi còn là phạm nhân ở đây... Cuốn sách đã được đông đảo các độc giả, phạm nhân ở các trại giam nhiệt tình đón nhận. Ðơn giản là khi đọc cuốn sách này, họ tìm thấy trong đó vị đắng chát của một thời lầm lỗi, sự cảm thông và ánh sáng hy vọng vào ngày mai tươi sáng.

Nguyễn Tích Ðức tâm nguyện rằng, ở Trại giam Phú Sơn 4, các phạm nhân và bản thân ông đã được sinh ra lần thứ hai. Cố nhà báo Trường Phước của Ðài THVN đã từng nhận xét về tập thơ của Ðức Tân: "Tôi ước sao: Tập truyện thơ của Nguyễn Tích Ðức được gửi tới tay tất cả thanh thiếu niên, nhất là những người đang trong vòng lầm lỗi, chắc chắn lợi ích giáo dục từ tập thơ này không phải là nhỏ". Còn nhà thơ Trần Ðăng Khoa lại cho rằng: "Tập thơ viết khá nhuần nhuyễn. Anh tốt hơn những kẻ tự cho mình là tốt".

Sau những giờ phút học tập và lao động để tự cải tạo mình, các phạm nhân ở Trại giam Phú Sơn 4 lại cùng nhau cất cao những lời ca tiếng hát dâng đời, làm cho đời sống tinh thần của phạm nhân thêm phong phú. Nhìn những dân "anh, chị" từng yêng hùng một thời, giờ đây đang múa những điệu xòe hoa, thêu những bông hoa, mài giũa tỉ mỉ các viên đá mỹ nghệ góp phần làm đẹp cho đời, tôi có cảm giác họ thật hiền lành...

Theo chân các đồng chí lãnh đạo trại giam đi thăm các phân trại, chúng tôi còn được chứng kiến hàng loạt các hình ảnh ấn tượng khác như: nụ cười hạnh phúc của các nữ phạm nhân khi chăm sóc con cái mình trong nhà trẻ của trại; một phạm nhân với những hình xăm trổ dữ tợn ở xưởng đá mỹ nghệ đang cho chú chim sẻ ăn trên bàn tay gân guốc; những chú gà con, nghé con đang lon ton theo bố mẹ kiếm ăn...

Ở Trại giam Phú Sơn 4, mọi sự vật vẫn sinh sôi, phát triển, cái thiện lấn át cái ác, và bao trùm lên tất cả là tình yêu thương giữa con người với con người.