Với điều kiện địa hình phức tạp, dân cư phân tán, số thôn, số hộ cần đầu tư lớn, do vậy trên địa bàn tỉnh vẫn còn hàng trăm thôn, bản chưa có điện lưới quốc gia hoặc có nhưng nguồn điện chưa ổn định, ảnh hưởng đến đời sống sinh hoạt của người dân và sự phát triển kinh tế-xã hội của địa phương, nhất là ở khu vực vùng sâu, vùng xa.
Lùng Cao là thôn vùng cao, nằm cách trung tâm xã Giáp Trung gần 20 km, có 90 hộ với gần 500 nhân khẩu. Đến nay, thôn vẫn chưa có điện lưới quốc gia. Mọi hoạt động và sinh hoạt của người dân chủ yếu bằng sức lao động thủ công. Đèn dầu và bếp củi là thứ ánh sáng phổ biến của nhiều hộ gia đình. Nhiều máy móc đã được đầu tư nhưng đều phải chạy bằng xăng, dầu khiến chi phí cao hơn, mất nhiều thời gian nhưng hiệu quả lại không như mong muốn.
Ông Thào A Sử, thôn Lùng Cao, xã Giáp Trung chia sẻ, không có điện người dân trong thôn cũng không mua các thiết bị phục vụ sinh hoạt hằng ngày của gia đình như ti-vi, tủ lạnh; các loại máy phục vụ sản xuất không đầu tư được, do đó phát triển kinh tế cũng như tiếp nhận thông tin gặp nhiều khó khăn. Người dân mong muốn một ngày nào đó bản làng có điện để phát triển kinh tế, nhà nhà đều lung linh trong ánh sáng giúp đời sống đổi thay...
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Mã Xuân Hùng cho biết, đến nay còn 4 xóm, 1 thôn trên địa bàn chưa được đầu tư điện lưới quốc gia, với hơn 200 hộ gia đình chưa được sử dụng điện. Thiếu điện không chỉ khiến công tác giảm nghèo, nâng cao dân trí của xã bị tác động trực tiếp mà việc tiếp cận các phúc lợi xã hội, giải quyết thủ tục hành chính của người dân cũng bị ảnh hưởng. Người dân và chính quyền xã rất mong thời gian tới, các cấp quan tâm đầu tư cho các xóm, thôn còn lại sớm có điện lưới quốc gia để tạo điều kiện thuận lợi phát triển kinh tế-xã hội và công tác chuyển đổi số trên địa bàn.
Thôn Lùng Éo, xã Bắc Mê là một trong 3 thôn trên địa bàn xã đến nay chưa có điện lưới quốc gia. Toàn thôn có 35 hộ dân, trong đó có 18 hộ nghèo và 17 hộ cận nghèo, đời sống của bà con còn nhiều khó khăn, thiếu thốn. Việc chưa có điện không chỉ ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày mà còn tác động trực tiếp đến điều kiện học tập của trẻ em nơi đây.
Trên địa bàn thôn có một điểm trường mầm non, toàn bộ hoạt động dạy và học của cô và trò đều phụ thuộc hoàn toàn vào ánh sáng tự nhiên. Dù mùa đông hay mùa hè, ngày nắng hay ngày mưa, lớp học vẫn phải mở cửa để tận dụng ánh sáng tự nhiên, bảo đảm cho việc giảng dạy. Trong điều kiện không có điện, việc tiếp cận với các bài giảng bằng phương pháp trình chiếu, sử dụng thiết bị nghe nhìn hay xem video minh họa vẫn là điều hết sức xa vời.
Cô giáo Nguyễn Thị Tiến, giáo viên điểm trường mầm non Lùng Éo cho biết: Học sinh không có cơ hội tiếp cận với các bài giảng ứng dụng công nghệ thông tin, phần mềm hỗ trợ học tập hay những hình ảnh, video trực quan như ở nhiều nơi khác. Giáo viên chủ yếu giảng dạy bằng phương pháp thủ công, tận dụng đồ dùng tự làm, tranh vẽ và sự sáng tạo để truyền đạt kiến thức cho các em.
Sau sáp nhập, tỉnh Tuyên Quang có 357 thôn, bản đã có điện lưới quốc gia, hiện còn 41 thôn, bản chưa có. Các thôn, bản này đều nằm trên địa bàn xã đặc biệt khó khăn và chủ yếu tại các khu vực có địa hình đồi núi cao, độ dốc lớn, giao thông không thuận tiện. Do vậy, tỉnh đặt mục tiêu đến năm 2030 hoàn thành cấp điện lưới tại 100% các thôn, bản trên địa bàn.
Phó Giám đốc Sở Công thương Hoàng Đức Tiến cho biết, Sở đã chủ trì phối hợp với cơ quan liên quan xây dựng phương án đầu tư, nâng cấp, mở rộng lưới điện, bảo đảm điện ổn định, an toàn, liên tục; nhất là đẩy mạnh kế hoạch phát triển điện nông thôn giai đoạn 2026-2030 với tổng mức đầu tư dự kiến gần 3.186 tỷ đồng xây mới, nâng cấp, cải tạo hơn 3.418 km đường dây trung áp, 878 trạm biến áp với tổng công suất 196.150 kVA để phục vụ các thôn, bản đã có điện nhưng chất lượng chưa bảo đảm.
Thời gian tới, Sở Công thương tiếp tục phối hợp các cơ quan chức năng rà soát, cập nhật hiện trạng lưới điện, xây dựng kế hoạch đầu tư, lồng ghép hiệu quả các nguồn vốn, nhất là nguồn vốn các chương trình mục tiêu quốc gia để sớm đưa điện lưới đến các thôn, bản bảo đảm tiến độ, chất lượng công trình. Góp phần thu hẹp dần khoảng cách phát triển giữa các vùng một cách bền vững và thực hiện mục tiêu giảm nghèo tại khu vực vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc ít người, vùng có điều kiện kinh tế-xã hội đặc biệt khó khăn.
