Trên bản vùng cao nà Vài, xã Bằng Thành, huyện Pác Nặm, những ngày này gia đình anh Hoàng Văn Duy đang đón niềm vui có nước sạch về bản. Trước nhà, chiều nóng nực, lũ trẻ vui sướng tắm mình trong làn nước mát được dẫn về từ trên đỉnh núi. Anh Duy phấn khởi cho biết, Nhà nước đầu tư bể lọc đầu nguồn và bể chứa nước sinh hoạt dùng chung, mọi người đều có ý thức tiết kiệm nước, giữ gìn công trình chung. Nước của dự án cấp cho dân đảm bảo trong, sạch, chảy mạnh. Người dân rất vui mừng, phấn khởi có nguồn nước hợp vệ sinh để dùng quanh năm.
Ngay khi được bàn giao công trình, 49 hộ dân ở Nà Vài đã thành lập Tổ tự quản để quản lý vận hành, duy tu, bảo dưỡng công trình nước sinh hoạt tập trung, đảm bảo công trình sử dụng lâu dài. Khi có sự cố nhỏ được Tổ tự quản sửa chữa ngay, nhất là vào mùa mưa lũ, việc kiểm tra, thau rửa, xả cặn được thực hiện thường xuyên, đảm bảo cung cấp nước liên tục cho các hộ dân.
Năm 2022, huyện Pác Nặm được đầu tư xây dựng 7 công trình cấp nước sinh hoạt tập trung tại các xã Xuân La, Cổ Linh, Bộc Bố, Bằng Thành, Nhạn Môn, An Thắng. Mỗi công trình cấp nước sinh hoạt bao gồm các hạng mục chính: Cửa thu, bể chứa, bể lọc, hố van, đường ống dẫn nước và trụ vòi. Dự án đã hoàn thành và bàn giao cho các hộ dân đưa vào sử dụng từ năm 2023.
Việc xây dựng các công trình cấp nước sinh hoạt ở vùng cao Bắc Kạn đòi hỏi nỗ lực lớn của các chủ đầu tư trong quá trình thi công do địa hình, địa chất phức tạp, xa xôi. Tuy nhiên, các công trình đều được đẩy nhanh tiến độ để sớm cấp nước cho người dân sử dụng.
Ở nhiều thôn, bản vùng cao, vùng sâu, vùng xa khác của tỉnh Bắc Kạn, niềm vui khi có nước sạch về ngày càng nhiều hơn khi nhiều công trình cấp nước tập trung được hoàn thành. Đã nhiều lần đến với Ma Nòn, thôn xa nhất của xã Thượng Quan, những gì chúng tôi đã chứng kiến trước đây là cái nghèo, khó khăn đi lại và nhất là thiếu nước sạch ở nơi này. Vậy mà, lần này đến Ma Nòn, những máng nứa mỏng manh dẫn nước của bà con đã biến mất, thay vào đó là hệ thống ống nhựa dẫn nước tới từng nhà. Dòng nước mát lạnh chảy đều đặn, mang tới niềm vui cho bản vùng cao này.
Có nước về đến trước cửa nhà, gia đình anh Đặng Kim Lệnh đã bỏ thêm tiền đầu tư hệ thống vòi dẫn từ bể nước chia về khu nhà bếp, phòng vệ sinh. Cũng như các hộ trong thôn, anh Lệnh được sử dụng nước sạch đã nhiều tháng nay. Anh Lệnh cho biết, trước đây khi lũ thì nước đục, mùa khô nước ít, lá cây rụng nhiều nên muốn dùng nhiều khi phải lọc mấy lần rồi để lắng mới nấu ăn được. Giờ có nước sạch dùng, gia đình rất yên tâm, không phải lo như trước nữa.
Theo Chủ tịch UBND xã Thượng Quan Chu Văn Hướng, xã được Nhà nước hỗ trợ xây nhiều công trình nước sạch, đặc biệt là từ nguồn vốn của Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế, xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Từ nguồn vốn của chương trình, đến nay 4 thôn vùng cao của xã gồm chủ yếu là đồng bào dân tộc Dao, Tày đã và đang được đầu tư hạ tầng để giúp người dân yên tâm bám bản, thi đua phát triển kinh tế.
Từ nguồn vốn Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế, xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021-2025, tỉnh Bắc Kạn đầu tư hơn 83 tỷ đồng xây dựng các công trình nước sinh hoạt tập trung. Mục tiêu của dự án để cấp nước sinh hoạt đảm bảo vệ sinh ở khu vực đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, hỗ trợ những gia đình chịu thiệt hại bởi thiên tai, bão lũ ở vùng khó khăn chưa có nước sinh hoạt hợp vệ sinh. Các công trình được đầu tư đồng bộ các hạng mục, như: cửa thu nước, bể chứa, bể lọc, hố van, đường ống dẫn nước và vòi trụ.
Đối với công trình nước sinh hoạt tập trung giai đoạn trước năm 2023, UBND tỉnh Bắc Kạn đã giao Ban Quản lý đầu tư xây dựng công trình nông nghiệp và phát triển nông thôn tỉnh để xây dựng 57 công trình tại 7 huyện. Đến nay, các công trình đã bàn giao đưa vào sử dụng. Từ năm 2023 đến nay, tỉnh tiếp tục đầu tư xây dựng 25 công trình cấp nước sinh hoạt tập trung cho các hộ dân trên địa bàn 20 xã tại các huyện Na Rì, Ba Bể, Ngân Sơn, Chợ Mới, Chợ Đồn. Ngoài ra, Bắc Kạn cũng hỗ trợ trực tiếp cấp nước sinh hoạt phân tán cho hơn 1.200 hộ. Những hộ này sẽ được hỗ trợ mua téc nước, vật dụng dẫn nước và làm bể chứa nước.
Giám đốc Ban Quản lý đầu tư xây dựng công trình nông nghiệp và phát triển nông thôn tỉnh Bắc Kạn Đinh Huy Hoàng cho biết, mặc dù điểu kiện thi công khó khăn, do địa hình đồi núi cao, công trình ở xa khu dân cư, xa các mỏ vật liệu nhưng đơn vị đã cử cán bộ bám sát cơ sở, yêu cầu các nhà thầu đẩy nhanh tiến độ.
Trong năm 2025, Bắc Kạn tiếp tục đầu tư cải tạo, nâng cấp sửa chữa các công trình cấp nước tập trung theo Chương trình cấp nước sinh hoạt tập trung vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; nâng cao chất lượng, an toàn đối với các công trình cấp nước hiện có trên địa bàn bằng các giải pháp kỹ thuật; rà soát, kiểm tra các công trình cấp nước đã bị hư hỏng, xuống cấp để đưa ra giải pháp nâng cấp, sửa chữa, kết hợp đầu tư tiếp nối tránh lãng phí.
Bắc Kạn phấn đấu đến hết năm 2025, tỷ lệ hộ gia đình nông thôn sử dụng nước hợp vệ sinh duy trì đạt 98,5%; tỷ lệ hộ gia đình nông thôn sử dụng nước sạch đáp ứng QCVN đạt 52%. Đến năm 2030, tỷ lệ hộ gia đình nông thôn sử dụng nước hợp vệ sinh đạt 100,0%; tỷ lệ hộ gia đình nông thôn sử dụng nước sạch đáp ứng QCVN đạt 80%.
