Nhức nhối tệ nạn ma túy ở Mường Lát

Ðêm ở  bản Lát

Chập tối, chúng tôi theo chân người cán bộ huyện qua bản Lát, xã Tam Chung. Bản có 180 gia đình, 875 nhân khẩu chủ yếu nằm bên bờ hữu sông Mã. Ðoạn đường từ thị trấn Pom Puôi sang bản ban ngày đã khó đi, về đêm càng gập ghềnh, khúc khuỷu bởi hố trâu, rãnh xẻ, xuống dốc người như lao. Trưởng bản Hoàng Văn Lượng than phiền, trước đây toàn bản có gần 50 con nghiện, giờ giảm xuống 29 đối tượng vì có tới 15 đối tượng buôn bán, vận chuyển, sử dụng ma túy đang trong thời gian chấp hành án và cai nghiện tại trung tâm. Riêng sáu tháng đầu năm nay, Công an huyện cùng an ninh bản bắt được  hai vụ buôn bán ma túy.

Ðiều đau lòng là số đối tượng nghiện hút và vi phạm pháp luật phần đông là thanh niên, tuổi đời từ 15 đến 30. Người già, chỉ có hai cụ sử dụng thuốc phiện. Hậu quả của nghiện hút là kinh tế sa sút, hạnh phúc gia đình tan vỡ, mất trật tự, trị an. Trước đây, ngủ không phải cài cửa, tài sản yên tâm để dưới gậm sàn; giờ sơ xểnh lúc nào là các đồ gia dụng từ nồi niêu, xoong, chảo cho đến đôi giày của khách đến chơi bỏ ngoài cầu thang. Nhiều cặp vợ chồng như Hà Văn Ụt và Hà Thị Ðoàn đã có một đứa con 6 tuổi, vì chồng nghiện hút kiêm bán thuốc trắng bị bắt vào tù, nên chị vợ đâm đơn ly dị rồi bồng bế con về xã Tén Tằn quê ngoại sinh sống.

Chúng tôi bước vào ngôi nhà sàn bé nhỏ nằm ở trung tâm bản. Chủ nhà Vi Thị Sở không giấu nổi nét buồn khắc khổ khi chúng tôi hỏi thăm về cuộc sống gia đình. "Khổ lắm anh à, nhiều lần gia đình khuyên giải chồng em tránh xa  cái chất trắng giết người ấy, nhưng mọi lời hay, lẽ phải vẫn như nước đổ lá khoai. Người đàn ông  là trụ cột gia đình nhưng anh ấy chẳng giúp vợ con được việc gì mà chỉ quanh quẩn  kiếm tiền hút sách. Lúc hết tiền, xúc lúa, cá nuôi dưới lồng đem đi bán".

Bây giờ mình chị làm 1 ha nương rẫy, kỳ nông nhàn đi  làm thuê, bê xi-măng, gạch, ngói cho các nhà thầu xây dựng để có thêm thu nhập nuôi gia đình. Ngày khai trường sắp đến rồi, hai đứa trẻ cũng cần có tấm áo, manh quần mới, rồi còn thêm những khoản đóng, tiền góp. Gánh trên vai mọi lo toan thường nhật, nhiều đêm thao thức thấy lòng trống trải. Không riêng gì chị, nhiều phụ nữ ở bản Lát như Hà Thị Khiêng, Ngân Thị Vần mong lắm những người chồng cai nghiện thành công hay hoàn lương sớm trở về đoàn tụ với gia đình. Cảnh vò võ trông chồng của những người phụ nữ làm cho đêm ở bản Lát sâu như tiếng thở dài.

Ma túy và nghèo đói

Chủ tịch huyện Lương Văn Bường tiếp chuyện chúng tôi bằng thái độ thẳng thắn, không giấu giếm. Mường Lát còn nhiều khó khăn và vấn nạn ma túy vẫn là nỗi lo thường nhật. Lúc mới thành lập huyện, điều tra ban đầu chỉ có hơn 100 con nghiện, giờ theo hồ sơ quản lý toàn huyện hiện có 382 người nghiện, trong đó có sáu phụ nữ Mông, hai phụ nữ Thái do "tiếp thuốc cho chồng" cũng nghiện lây. Một số xã có tới hàng trăm con nghiện như ở Trung Lý, Tam Chung; xa xôi, cách trở như xã Mường Lý cũng có tới 40 đối tượng nghiện. Dĩ nhiên, phần tảng băng chìm chắc hẳn còn lớn hơn nhiều. Mường Lát là huyện vùng cao biên giới có 102 km đường biên tiếp giáp với các bản thuộc huyện Xúp Pâu,  tỉnh Hủa Phăn của nước bạn Lào.

Ở Mường Lát từng xuất hiện đường dây buôn bán, vận chuyển ma túy lớn, nhiều đối tượng nằm trong đường dây của Phạm Bá Dìn đã sa lưới pháp luật, bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Ngoài thuốc trắng, ma túy tổng hợp hay hồng phiến cũng đã phát hiện  lưu hành trên địa bàn trong một lần đấu tranh, truy bắt đối tượng vi phạm pháp luật.

Giữa năm 2005, lực lượng biên phòng, công an huyện, dân quân đã phối hợp đấu tranh triệt phá một sào huyệt buôn bán, tổ chức sử dụng ma túy ở Pá  Hộc, xã Phù Nhi. Ðối tượng là Thao Văn Lênh ngang nhiên tàng trữ, buôn bán ma túy, dùng dây thép gai rào quanh nhà, tàng trữ vũ khí trái phép. Khi bị bao vây, gọi đầu thú, đối  tượng chống trả quyết liệt, dùng lựu đạn sát thương buộc lực lượng công an, bộ đội biên phòng nổ súng tiêu diệt.

Ðến thời điểm này, tình hình buôn bán, vận chuyển ma túy trên địa bàn huyện Mường Lát vẫn diễn biến phức tạp, đối tượng nghiện có chiều hướng gia tăng và cuộc đấu tranh  phòng, chống ma túy còn gặp nhiều khó khăn, nan giải. Xã Mường Chanh, ma túy đã thâm nhập vào bản, làng, các địa phương trên địa bàn tiến công vào cán bộ công chức. Nếu như mấy năm về trước, ngoài 16 giáo viên mắc nghiện và Hạt kiểm lâm huyện từng đau lòng xử lý kỷ luật một số cán bộ, công chức có liên quan ma túy, thay thế toàn bộ cán bộ, chiến sĩ trong đơn vị bằng việc điều chuyển, tăng cường lực lượng nơi khác về, thì hiện tại, một số cơ quan trong huyện như Bưu điện, Ðài PTTH vẫn có công chức nghiện hút.

Song hành với ma túy là đại dịch HIV/AIDS. Trong tổng số con nghiện nêu trên có 3 đến 4% bị nhiễm HIV, nhiều đối tượng đang ở giai đoạn AIDS, có hai đối tượng đã tử vong. Qua tìm hiểu, trung bình mỗi con nghiện mỗi ngày cần 50 đến 60 nghìn đồng, riêng đối tượng nghiện nặng phải sài hơn 100 nghìn đồng để mua ma túy. Lúc nghiện nhẹ đối tượng có thể tự tìm việc nuôi thân, khi túng thì làm liều. Hệ quả là tệ nạn  trộm cắp gia tăng, nạn trấn lột, xin đểu cũng đã xuất hiện. Cũng do nghiện hút, huyện Mường Lát còn tới 80% số hộ nghèo đói và việc loại trừ ma túy ra khỏi đời sống cộng đồng là bài toán còn nhiều nan giải.

Phòng, chống ma túy ở Mường Lát

Huyện Mường Lát đã có nhiều cố gắng trong công tác phòng, chống ma túy như giao cho các cấp, các ngành, các địa phương, đơn vị tăng cường quản lý cán bộ, nắm chắc  tình hình dân sinh, phát hiện kịp thời và đấu tranh kiên quyết với các đối tượng buôn bán, vận chuyển, sử dụng ma túy. Cần tiếp tục thực hiện hiệu quả  phong trào "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa", xây dựng điểm sáng văn hóa vùng cao, lấy xây để chống nhằm nâng cao sức đề kháng, ngăn chặn hiệu quả sự lây lan ma túy trong các dân tộc ở huyện Mường Lát. Muốn xây dựng môi trường xã hội thật sự trong sạch, lành mạnh, trước tiên đội ngũ cán bộ, công chức phải trong sạch, không thể chấp nhận những cán bộ, công chức, giáo viên nghiện ma túy.

Mặt khác, phải thường xuyên tăng cường cán bộ xuống địa bàn để nắm bắt tình hình, phối hợp chặt chẽ với lực lượng vũ trang, an ninh cơ sở xây dựng thế trận an ninh nhân dân, huy động sức mạnh toàn dân tham gia phòng, chống ma túy. Thời gian qua, huyện Mường Lát, các địa phương giáp biên ký kết chương trình hợp tác toàn diện với chính quyền các cấp của nước bạn Lào, nhằm thắt chặt quan hệ láng giềng thân thuộc, tăng cường quan hệ hợp tác trên mặt trận đấu tranh phòng chống tội phạm, tệ nạn xã hội, vận động nhân dân ký cam kết không buôn bán, vận chuyển, sử dụng ma túy, tái trồng cây anh túc. Với tinh thần trách nhiệm cao, thái độ kiên quyết, Mường Lát chắc chắn sẽ tìm được lời giải hiệu quả cho việc ngăn chặn nạn buôn bán, vận chuyển, sử dụng ma túy trên địa bàn.