Nằm về phía tây bắc tỉnh Quảng Trị, vùng đất Minh Hóa không chỉ nổi tiếng với những phong cảnh tuyệt đẹp như hệ thống hang động Tú Làn, hang Rục Mòn, thác Mơ, thác Bụt giếng Tiên... mà còn có những nét văn hóa truyền thống đặc trưng. Trong đó phải kể tới như hát sắc bùa, hát nhà trò, hát đúm; lễ buộc chỉ cổ tay; lễ cúng Giang sơn. Đặc biệt, lễ hội văn hóa truyền thống Rằm tháng Ba - di sản văn hóa phi vật thể quốc gia cũng là không gian để tổ chức các trò chơi dân gian mang tinh thần thượng võ như bắn nỏ, đẩy gậy, đi cà kheo... Mỗi dịp như vậy đối với đồng bào các dân tộc thiểu số ở các xã là dịp thi thố, trình diễn và trao truyền các kỹ năng để lớp trẻ tiếp tục gìn giữ, bảo tồn nét đẹp văn hóa và tinh thần thượng võ của dân tộc.
Anh Hồ Xơi ở bản K-Định (cũ), xã Dân Hóa được xem là người bắn nỏ thiện xạ. Không qua đào tạo chuyên nghiệp, tranh thủ thời gian sau lao động anh tự luyện tập tại nhà để rèn luyện kỹ thuật. Sự kiên trì đã giúp anh 4 năm liên tiếp giành giải nhất trong hội thi bắn nỏ tại Hội Rằm tháng Ba đồng thời tham gia nhiều hội thi, hội thao của đồng bào dân tộc thiểu số trong khu vực và đạt kết quả cao. Anh Hồ Xơi cho biết: Bắn nỏ là môn mình gắn bó từ nhỏ nên việc tập luyện chủ yếu dựa vào kinh nghiệm. Mỗi ngày mình đều tranh thủ tập để giữ cảm giác tay và độ chính xác.
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Dân Hóa Phạm Văn Bắc cho rằng, bắn nỏ, đi cà kheo là những môn thể thao mang đậm dấu ấn tộc người được truyền từ thế hệ này qua thế hệ khác. Cho dù bây giờ bắn nỏ không còn là biện pháp mưu sinh mỗi khi lên rừng, lên rẫy như xưa, nhưng trong đồng bào vẫn còn thói quen làm nỏ. Người lớn dạy trẻ em trong nhà, trong bản cách bắn nỏ sao cho trúng đích tốt nhất. Từ đó, mỗi khi có lễ hội hoặc các dịp đại hội thể dục thể thao theo định kỳ, các môn thể thao: bắn nỏ, đi cà kheo, đẩy gậy đều được xã chú trọng đưa vào danh mục thi đấu chính thức để động viên bà con và góp phần gìn giữ nét đẹp văn hóa truyền thống.
Cũng nhờ sự quan tâm và khuyến khích của các địa phương nên môn đẩy gậy ngày càng được giới trẻ ở Minh Hóa yêu thích, tập luyện và tham gia thi đấu, làm phong phú thêm đời sống văn hóa tinh thần của đồng bào dân tộc trên địa bàn. Trước ngày 1/7/2025, trên địa bàn huyện Minh Hóa có hơn 250 vận động viên tham gia thi đấu môn đẩy gậy, lứa tuổi chủ yếu từ 15 đến 40, đông nhất là các bạn trẻ từ 18-20 tuổi.
Xuất phát từ sự đam mê, nhiều bạn trẻ đã thành lập câu lạc bộ để cùng nhau luyện tập, thi đấu và trao đổi kỹ thuật. Thầy giáo Đinh Tùng Lâm vốn là vận động viên môn đẩy gậy nổi tiếng ở huyện Minh Hóa (cũ) và bây giờ làm giáo viên tại Trường trung học cơ sở và trung học phổ thông Hóa Tiến đã thành lập câu lạc bộ đẩy gậy với hơn 50 bạn trẻ tham gia. Thầy Lâm cho biết, ngoài yêu cầu về thể lực, vận động viên đẩy gậy phải có tính kiên trì, chịu đựng tốt, cầm gậy đúng kỹ thuật, đứng đúng tư thế và phải biết chia sức theo kiểu “biết người biết ta”. Khi biết được sức của đối thủ thì chuyển sang trạng thái giằng co, thấy người đối diện có biểu hiện xuống sức... thì dồn hết sức lực đẩy để chiến thắng.
Theo thầy giáo Đinh Tùng Lâm, vượt qua tính chất của trò chơi truyền thống, môn đẩy gậy hiện đang có sức hút đặc biệt đối với người dân các xã thuộc huyện Minh Hóa (cũ). Cùng với các bạn trẻ nam giới, các chị cũng tham gia tập luyện và thi đấu tại các lễ hội, giải thể thao cấp xã, thu hút đông người đến theo dõi, cổ vũ, reo hò nhiệt tình.
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Minh Hóa Trần Thị Thanh Nhàn cho biết, lễ hội Rằm tháng Ba Minh Hóa hằng năm không bó hẹp không gian của xã mà là hoạt động văn hóa truyền thống của các xã thuộc huyện Minh Hóa (cũ). Cùng với sự hỗ trợ về vật chất, thông qua lễ hội để các xã bảo tồn, gìn giữ các truyền thống tốt đẹp về văn hóa, thể thao của đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn. Qua đó góp phần giới thiệu về hình ảnh quê hương, con người và tiềm năng phát triển, nhất là trong lĩnh vực văn hóa, du lịch phía tây bắc tỉnh Quảng Trị.
