NÉT ĐẸP TRĂM NĂM
Ngay từ những ngày cận Tết, hàng chục ông đồ bận quần áo bà ba đen, tóc búi củ hành mang theo giấy đỏ, mực tàu đến di tích Nhà Lớn Long Sơn để viết liễn xuân.
Ông Nguyễn Văn Lợi, hương chức Nhà Lớn Long Sơn cho hay, mỗi dịp Tết về, Nhà Lớn tổ chức viết và dán gần 200 tờ liễn vuông, hơn 60 tờ ngang, khoảng 300 đôi liễn dài… Nội dung là những câu đối về mùa xuân, về Tết cổ truyền, những lời răn dạy về nhân, lễ, nghĩa, trí, tín.
Giữa dòng chảy hiện đại, tục viết liễn đón xuân ở Long Sơn vẫn tồn tại như một minh chứng cho sức sống bền bỉ của văn hóa truyền thống. Những câu đối đỏ là lời nhắc nhở về đạo lý làm người, góp phần làm phong phú thêm đời sống tinh thần và tô điểm thêm nét đẹp Tết cổ truyền Việt Nam.
Theo lời của bà Lê Thị Kiềm, ban điều hành Nhà Lớn Long Sơn, tục viết liễn có từ trăm năm nay kể từ khi ông Nhà Lớn mở đất Long Sơn. Ông Trần là người thông thạo nghề nông, có tài tổ chức, tập hợp quần chúng, giàu lòng nhân ái, sống cương trực và có bản lĩnh. Chính vì vậy, những điều ông truyền dạy (về đạo làm người, về nếp sống sinh hoạt...) có giá trị sâu sắc, đi vào cuộc sống của dân chúng, được họ tự giác thực hiện, lưu truyền. Sau khi Ông Trần mất đi, con cháu và tín đồ vẫn duy trì tập quán cũ, trong đó có tục viết liễn đón xuân… Nhà Lớn Long Sơn cũng là nơi hiếm hoi còn lưu giữ được phong tục viết liễn đón xuân này.
Anh Nguyễn Viết Thương (phường Tân Hưng, Thành phố Hồ Chí Minh) cho biết, như thông lệ hằng năm vào ngày 21 tháng Chạp, anh lại theo nhóm bạn đến Nhà Lớn Long Sơn sáng tác ảnh. Theo anh Thương, tục viết liễn ở Nhà Lớn Long Sơn rất ý nghĩa, mang giá trị nhân văn sâu sắc và là nét đẹp văn hóa về Tết cổ truyền cần được giữ gìn.
CÙNG NHAU DỰNG NÊU, NẤU BÁNH
Những ngày Tết, không khí tại Nhà Lớn Long Sơn càng trở nên rộn ràng hơn. Cư dân, bá tánh khắp nơi trở về cộng đồng Nhà Lớn để xắn tay lo Tết. Họ quây quần gói những đòn bánh tét dẻo thơm, trang hoàng sửa sang Nhà Lớn và dựng nêu đón Tết.
Theo bà Kiềm, mỗi dịp Tết, Nhà Lớn Long Sơn gói cả nghìn đòn bánh tét để dành tặng người dân trên xã đảo, cũng như công nhân đang làm việc ở Long Sơn không về quê ăn Tết với tinh thần “cho đi là còn mãi”.
Bà Kiềm nói: “Ở Long Sơn, người nghèo không sợ thiếu ăn. Nhiều thì không có chứ gạo, nước tương, bột ngọt, dầu ăn lúc nào Nhà Lớn cũng có sẵn để chia sẻ cho người nghèo, thiếu ăn. Người khó nhiều thì cho theo tháng, người khó ít thì một năm cho vài lần coi như động viên họ làm ăn. Dịp Tết cũng vậy, ai cũng có đòn bánh tét đặng cúng trước, ăn sau”.
Ngoài viết liễn, nấu bánh tét, tục dựng nêu ngày Tết vẫn được con cháu Ông Trần gìn giữ suốt hàng trăm năm qua với lòng thành kính. Theo đó, phong tục dựng nêu ngày Tết tại Nhà Lớn Long Sơn diễn ra vào ngày cuối cùng của năm âm lịch. Nghi thức dựng nêu có hai phần chính. Phần đầu tiên là cúng kỉnh ông bà, sau là cúng kỉnh xin phép bề trên dựng nêu.
Tre để dựng nêu phải là cây tre già, lá xanh, lóng tre rều, có ngọn cao để treo vật phẩm bên trên. Do ngọn nêu treo một số đồ vật mang ý nghĩa tín ngưỡng và giỏ lễ vật nên từ lúc chặt tre cho đến khi dựng nêu không được để ngọn chạm đất. Ông Đặng Văn A, hương chức Nhà Lớn cho biết: “Phong tục dựng nêu ở Nhà Lớn đã tồn tại suốt hơn 100 năm qua với ước vọng, cầu mong mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, lúa trúng đầy đồng để cho nhân dân được nhiều no ấm và an cư lạc nghiệp”.
