Chính quyền gần dân, phục vụ dân
Với diện tích hơn 6.772 km2 và quy mô dân số lên tới 14 triệu người, Thành phố Hồ Chí Minh sau khi hợp nhất giữa ba tỉnh, thành phố phát triển hàng đầu Việt Nam (Thành phố Hồ Chí Minh, Bình Dương và Bà Rịa-Vũng Tàu) đã thực sự trở thành siêu đô thị cả về quy mô lẫn tiềm lực kinh tế. Việc vận hành mô hình chính quyền hai cấp trên địa bàn được kỳ vọng không chỉ làm tinh gọn bộ máy, giảm bớt các tầng nấc trung gian mà còn là bước đột phá trong tư duy quản lý để các quyết sách đưa ra bảo đảm kịp thời, sát thực tiễn, bảo đảm hiệu quả vượt trội trong phát triển kinh tế-xã hội của thành phố đầu tàu.
Thực tế cho thấy, khi triển khai mô hình mới, khối lượng công việc tại cơ sở là cực kỳ lớn với khoảng 1.066 đầu việc được chuyển giao. Tuy nhiên, bằng sự quyết tâm của cả hệ thống chính trị, bộ máy mới đã vận hành trơn tru ngay từ những ngày đầu. Đồng chí Nguyễn Văn Nên, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh đánh giá cao sự nỗ lực của các sở, ngành, địa phương và của mỗi cán bộ, công chức trong những ngày đầu vận hành mô hình mới trên địa bàn. Đồng chí cũng nhấn mạnh, Thành phố Hồ Chí Minh sẽ không ngừng hoàn thiện mô hình này để bảo đảm hiệu lực, hiệu năng, hiệu quả và luôn đặt mục tiêu lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm.
Tại các phường, xã, đặc khu của thành phố, không khí làm việc tại các Trung tâm Phục vụ hành chính công luôn tập trung cao độ. Cán bộ tại đây xác định rõ trách nhiệm của mình, không ngừng nâng cao trình độ chuyên môn, có thái độ cởi mở, thân thiện, nhiệt tình hỗ trợ người dân, doanh nghiệp khi những ngày đầu vận hành bà còn còn bỡ ngỡ.
Bà Phùng Thị Nguyệt từng làm thủ tục tại Ủy ban nhân dân Quận 1 (cũ) và lo ngại rằng việc chuyển giao mô hình sẽ khiến hồ sơ của mình bị thất lạc hoặc kéo dài. Thế nhưng, tại Trung tâm phục vụ hành chính công phường Sài Gòn, bà không chỉ nhận kết quả nhanh chóng mà còn được cán bộ tư vấn nhiệt tình về các dịch vụ trực tuyến. "Những lo lắng ban đầu khi chưa biết mô hình mới vận hành ra sao thì giờ đây khi trực tiếp đi làm thủ tục hành chính, tôi thấy mọi thứ dễ dàng và thuận lợi hơn rất nhiều. Được như vậy người dân chúng tôi mừng lắm", bà Nguyệt chia sẻ. Tại nhiều địa phương trong đó có phường An Khánh, để hỗ trợ người dân cũng như giảm tải công việc cho cán bộ địa phương, phường đã triển khai mạnh mẽ các ứng dụng của chuyển đổi số, vận hành robot thông minh. Bên cạnh đó, nhiều địa phương còn triển khai các mô hình tạo thuận lợi hơn cho người dân khi triển khai thủ tục hành chính như: "Trung tâm Phục vụ hành chính công lưu động" tại phường Vũng Tàu; mô hình "Quét mã QR truy cập nhanh" tại xã Nghĩa Thành; mô hình "ATM hồ sơ 24/7" của phường Bình Tiên… Có thể thấy, việc vận hành mô hình mới không chỉ được các địa phương chủ động mà còn thể hiện sự sáng tạo khi ứng dụng mạnh mẽ công nghệ thông tin, đáp ứng yêu cầu phát triển trong tình hình mới.
Giải quyết khó khăn từ bài toán nhân sự
Mặc dù có những thuận lợi và đạt nhiều kết quả tích cực song thành phố cũng đối mặt với những khó khăn, hạn chế nhất định. Một trong những thách thức lớn nhất của việc sáp nhập và chuyển đổi mô hình là tình trạng thừa - thiếu cán bộ cục bộ và thành phố tiếp tục hoàn thiện bộ máy.
Bí thư Đảng ủy phường Thủ Đức Mai Hữu Quyết cho biết, công việc ở cấp phường hiện nay mang tính chuyên môn sâu, vì phải đảm trách cả những nhiệm vụ trước đây thuộc cấp quận, thậm chí một số nhiệm vụ phân cấp từ thành phố.
Đội ngũ công chức từng làm việc tại Thành phố Thủ Đức (trước đây) đã quen với cường độ và tính chất công việc, nhưng cán bộ phường thì chưa từng tiếp cận, khiến chất lượng công chức không đồng đều. Bên cạnh đó, khi pháp luật chưa quy định rõ nhiều tình huống phát sinh, cán bộ buộc phải vận dụng kinh nghiệm, nghiên cứu hoặc học hỏi cách xử lý của các cơ quan trước đây, tạo ra áp lực lớn về chất lượng nhân sự.
Bà Phạm Thị Tuyết Trinh, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Phước Hải cho biết, địa phương được tạm giao 63 biên chế nhưng hiện mới có 50 người làm việc. Xã chưa được chủ động tuyển dụng bổ sung do phải chờ giao biên chế chính thức.
Mặc dù Nghị định 173 cho phép ký hợp đồng thực hiện công việc chuyên môn, nhưng đến nay vẫn chưa thể triển khai vì thiếu hướng dẫn về kinh phí và quy trình. Những lĩnh vực nóng như đất đai, quy hoạch, tài nguyên… đang thiếu nhân sự nghiêm trọng.
Sau năm tháng vận hành mô hình mới, ông Nguyễn Tấn Phong, Phó Giám đốc Sở Nội Vụ Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, tổng biên chế Thành phố Hồ Chí Minh được giao là gần 12.000 người, nhưng hiện chỉ có khoảng 9.500 người. Tuy nhiên, qua rà soát, đội ngũ thừa khoảng 956 người, chủ yếu ở các vị trí thuộc Phòng Văn hóa - xã hội; thiếu khoảng 900 người ở các vị trí chuyên sâu như y tế, môi trường đô thị, đất đai xây dựng, công nghệ thông tin… dẫn đến bị động. Do đó, thành phố thực hiện 5 giải pháp điều phối cán bộ. Đó là sắp xếp ngay trong nội bộ cấp xã; sắp xếp từ xã này qua xã khác; điều từ khối Đảng, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể sang; điều từ các sở, ngành thành phố về phường, xã, đặc khu.
Chia sẻ về vấn đề này, bà Phạm Thị Thanh Hiền, Giám đốc Sở Nội vụ thành phố cho biết, thành phố thực hiện việc điều chuyển cán bộ công chức dựa trên nguyên tắc "đúng chuyên môn, đúng vị trí" nhưng cũng hết sức nhân văn. Việc cân nhắc yếu tố địa lý, nơi cư trú của cán bộ để hạn chế xáo trộn đời sống cá nhân đã giúp đội ngũ công chức yên tâm công tác.
Sự thành công bước đầu của mô hình chính quyền hai cấp tại Thành phố Hồ Chí Minh không phải là kết quả ngẫu nhiên. Đó là thành quả của một quá trình chuẩn bị kỹ lưỡng, tập huấn bài bản và trên hết là sự thay đổi tư duy từ người đứng đầu đến từng cán bộ tiếp dân. Mô hình này đã hiện thực hóa cam kết: Lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo. Việc ứng dụng robot hướng dẫn, kiosk điện tử và thanh toán không tiền mặt không chỉ là biểu hiện của công nghệ, mà là biểu hiện của một chính quyền hiện đại, minh bạch và tận tâm.
Dù vẫn còn những khó khăn do khối lượng công việc lớn và hệ thống phần mềm đôi lúc quá tải, nhưng với tinh thần nỗ lực hết mình của mỗi cán bộ công chức trên địa bàn thành phố, người dân sẽ luôn được thụ hưởng những thành quả tốt đẹp của sự phát triển. Mô hình chính quyền 2 cấp không chỉ là một cấu trúc hành chính mới, mà là một lời khẳng định: Chính quyền luôn gần dân, vì dân và phục vụ dân.
