Nỗi lo thu hẹp đất canh tác
Các đợt mưa lớn cuối năm 2025 khiến đoạn bờ sông Pô Kô qua trung tâm xã Dục Nông bị hư hại khoảng 1,5 km. Mưa kéo dài khiến lưu lượng nước từ thượng nguồn dâng cao đột ngột, dòng chảy mạnh đã khoét sâu hai bên bờ. Đầu năm 2026, khi nước rút, nhiều vị trí xuất hiện vết nứt dài, đất đá đổ sập xuống lòng sông tạo thành những cung trượt lớn, lan sát khu dân cư các thôn Gia Tun, Nông Nội và một số khu vực lân cận.
Mùa mưa đi qua đã lâu nhưng gia đình ông A Diêm, thôn Gia Tun, xã Dục Nông luôn sống trong cảnh bất an, lo lắng. Sau mỗi mùa mưa, đất sản xuất của gia đình mất dần và nỗi cơ cực dày hơn trong những năm tới. Ông A Diêm cho biết, hơn một héc-ta đất trồng trọt nằm giáp bờ sông và triền đồi ven nước, mỗi mùa mưa đi qua, mép sông lại lấn thêm từ 2-3m vào rẫy. Tính trong khoảng 8 năm trở lại đây, bờ sông đã “ăn” sâu gần 30m, áp sát khu dân cư. “Sáu sào cà-phê, hồ tiêu của gia đình tôi đã bị cuốn mất. Riêng mùa mưa năm 2025, điểm xói lở tiến gần nhà hơn 2m. Nếu mưa lũ tiếp diễn như hiện nay, nguy cơ mất thêm diện tích là rất rõ”, ông A Diêm chia sẻ.
Không riêng thôn Gia Tun, nhiều hộ ở xã Dục Nông cũng chung nỗi lo. Mưa lũ cuối năm 2025 làm hư hỏng một số hạng mục gia cố tạm, đồng thời cuốn trôi hoa màu, cây ăn trái ven sông. Lòng sông đoạn qua địa bàn có xu hướng mở rộng, trong khi vườn rẫy của người dân ngày càng bị thu hẹp. Những năm trước, hai bên bờ sông có diện tích đất canh tác rộng lớn, kéo dài. Tuy nhiên, gần đây khi mưa lũ tràn về, vườn trồng, đất rẫy liên tục sạt lở lấn sâu vào bên trong từ 5 đến 7m. Chị Y Nạt, thôn Gia Tun cho biết, nhiều năm nay gia đình chị canh tác cà-phê xen hồ tiêu trên diện tích rẫy sát bờ sông. “Mỗi năm đất lại mất thêm một ít, đến nay bờ sông đã lấn hơn 10m. Nếu không có biện pháp kịp thời, chúng tôi sẽ không còn đất. Mong cơ quan chuyên môn sớm có phương án khắc phục để người dân yên tâm sản xuất”, chị Y Nạt bày tỏ.
Theo đánh giá của chính quyền địa phương, quá trình xói lở diễn ra âm thầm nhưng kéo dài, đặc biệt nghiêm trọng sau các đợt mưa lớn liên tiếp. Không chỉ làm giảm diện tích trồng trọt, tình trạng này còn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn đối với nhà ở, công trình hạ tầng và các tuyến giao thông nội thôn.
Cần sớm khắc phục sạt lở sông Pô Kô
Theo thống kê của xã Dục Nông, toàn tuyến bờ sông Pô Kô qua địa bàn dài hơn 1,5 km đang bị xâm lấn nghiêm trọng. Khu vực này có khoảng 86 hộ dân sinh sống, chủ yếu là đồng bào dân tộc thiểu số, đời sống còn nhiều khó khăn, phụ thuộc phần lớn vào sản xuất nông nghiệp. Sạt lở bờ sông ngày càng nặng gây mất an toàn đối với người dân và các công trình ven sông. Ngành chức năng tỉnh Quảng Ngãi đã phối hợp với chính quyền địa phương kiểm tra thực địa và đưa ra các giải pháp khắc phục.
Trước thực trạng trên, tỉnh Quảng Ngãi đã công bố tình huống khẩn cấp về thiên tai tại khu vực xói lở bờ sông Pô Kô qua xã Dục Nông, đồng thời chỉ đạo triển khai các biện pháp gia cố tạm thời nhằm hạn chế rủi ro. Hiện nay, nhiều đoạn bờ sông Pô Kô qua các xã miền núi tỉnh Quảng Ngãi bị sạt lở, hư hỏng nặng nề vẫn chưa được xử lý. Chính quyền địa phương phối hợp cơ quan chuyên môn khảo sát, đánh giá mức độ thiệt hại để khắc phục. Xã Dục Nông kiến nghị tỉnh hỗ trợ nguồn vốn xây dựng kè chống sạt lở bờ sông Pô Kô nhằm ngăn chặn tình trạng sạt lở tái diễn.
Theo Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Trần Cao Bảo Việt, để bảo đảm an toàn cho khu dân cư và ổn định sinh kế, địa phương cần đầu tư hệ thống kè bảo vệ với tổng chiều dài khoảng 1,5 km, kinh phí dự kiến 368 tỷ đồng. Trước mắt, xã Dục Nông kiến nghị tỉnh Quảng Ngãi bố trí 80 tỷ đồng để xây dựng 500m kè trong giai đoạn 2025-2026; phần còn lại khoảng 1.000m sẽ tiếp tục triển khai khi được cân đối nguồn lực.
Thực tế tại xã Dục Nông cũng phản ánh tình trạng chung ở nhiều xã miền núi tỉnh Quảng Ngãi, nơi biến đổi thời tiết cực đoan và mưa lũ bất thường khiến bờ sông, sườn đồi liên tục bị xâm thực. Diện tích nông nghiệp từng bước thu hẹp, sinh kế của người dân vùng cao đứng trước nhiều thách thức. So với những năm trước, tình trạng sạt lở ngày càng diễn biến phức tạp hơn khiến nỗi lo mất đất, mất sinh kế đang ngày một hiện hữu ở nhiều vùng ven sông. Tỉnh Quảng Ngãi cần có những giải pháp căn cơ, đồng bộ, kết hợp giữa đầu tư hạ tầng phòng chống thiên tai với quy hoạch sử dụng đất phù hợp nhằm bảo đảm an toàn cho nhân dân và vùng chuyên canh nông nghiệp tại các xã vùng sâu, vùng xa.
