Sáng 25-5, Quốc hội thảo luận ở hội trường về đánh giá bổ sung kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội và ngân sách nhà nước năm 2017; tình hình thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội và ngân sách nhà nước những tháng đầu năm 2018 (trong đó có kết hợp thảo luận cùng Báo cáo về kết quả thực hành tiết kiệm, chống lãng phí năm 2017); quyết toán ngân sách nhà nước năm 2016.
Thất thoát hàng nghìn tỷ đồng vì giới hạn đấu giá biển số xe đẹp
Ngay từ đầu phiên họp, đã có 80 đại biểu đăng ký phát biểu. Đại biểu Nguyễn Văn Cảnh (Bình Định) mở đầu phiên thảo luận bằng ý kiên về việc chậm ban hành các văn bản hướng dẫn luật làm giảm hiệu quả các chính sách. Đại biểu này dẫn chứng, Luật quản lý sử dụng tài sản công đã được Quốc hội khóa XIV thông qua năm 2017 trong đó có quy định kho số viễn thông và kho số khác thuộc quản lý Nhà nước là tài sản công, trong đó có biển số xe. Chính phủ đã trình bày trước Quốc hội nếu chúng ta triển khai đấu giá biển số xe ô tô thì hàng năm ngân sách sẽ thu về 5.000 tỷ đồng từ việc đấu giá từ việc đấu giá 12% số biển số đẹp. Tuy nhiên khi xây dựng dự thảo nghị định hướng dẫn đấu giá biển số có ý kiến đề xuất chỉ đấu giá các biển số có năm chữ số giống nhau, bốn chữ số giống nhau và số tiến…, chiếm chưa đến 1% tổng kho số.
“Với con số đề xuất 12% biển số xe đấu giá khi ban hành luật chỉ còn chưa 1% đến dự thảo nghị định chỉ còn 1% biển số xe đẹp, giảm hàng chục lần về số lượng”, đại biểu Nguyễn Văn Cảnh nói.
Đại biểu cho rằng "Từ đề xuất ban hành luật cho phép người dân sử dụng biển số xe qua đấu giá cho chiếc xe tiếp theo có thể thu về bình quân vài chục triệu đồng cho một biển số đến khi đề xuất trong dự thảo nghị định chỉ thu được vài triệu đồng, làm giảm giá trị biển số hàng chục lần".
Từ một chính sách đại biểu đề xuất đưa vào luật để có thể thu về hàng nghìn tỷ đồng mỗi năm thì khi cụ hể hóa bằng các văn bản dưới luật chỉ có thể thu được vài chục tỷ đồng cho thấy sự lãng phí khi triển khai luật vào cuộc sống.
“Tôi đề nghị Thủ tướng sớm chỉ đạo ban hành văn bản hướng dẫn đấu giá biển số xe với kho số được mở rộng hơn và người dân có biển số đẹp, biển số theo nhu cầu sử dụng của mình được sử dụng cho chiếc xe thứ hai của mình” đại biểu Nguyễn Văn Cảnh nói.
Lấy một thí dụ về việc lãng phí trong xây dựng chính sách trên, đại biểu này đề nghị với các luật ban hành sau này, với nội dung được các đại biểu quan tâm tranh luận, khi giao cho Chính phủ cụ thể hóa trong nghị định, bộ, ngành cụ thể hóa trong thông tư, các cơ quan soạn thảo vẫn cần lấy ý kiến đại biểu Quốc hội về nội dung đó, vì ý kiến phát biểu của đại biểu là mang ý chí của cử tri, mang tâm sức của cử tri đóng góp vào các chính sách phát triển đất nước.
Tuy nhiên, tranh luận về vấn đề “biển số đẹp”, đại biểu Nguyễn Thanh Hồng (Cao Bằng) cho rằng, bản chất biển số cũng như các loại mã số khác như mã số công dân là để phục vụ quản lý nhà nước, nếu bán biển số đẹp thì sẽ phá vỡ kế hoạch quản lý nhà nước. Hơn nữa, cử tri cũng đặt vấn đề nếu được chọn số đẹp thì có quyền từ chối số xấu không? Rồi quan niệm số đẹp cũng thay đổi theo từng thời kỳ, theo tâm lý… Và con số 1 nghìn tỷ đồng cho ngân sách cũng không phải là thu được ngay.
Đại biểu Nguyễn Hữu Cầu. Ảnh: quochoi.vn
Cũng liên quan đến thất thoát, đại biểu Nguyễn Hữu Cầu chia sẻ một thí dụ “Trong xây dựng cơ bản, người dân cho rằng, với một ngôi nhà có cùng thiết kế, người dân chỉ xây hết 650 tỷ đồng, còn Nhà nước xây sẽ hết một tỷ đồng nhưng chất lượng thẩm mỹ không bằng của người dân”. Đại biểu đề nghị Nhà nước nên tính toán lại các vấn đề mất giá, trượt giá, bù giá, nếu không sẽ còn thất thoát nhiều hơn. Thực tiễn 12 dự án thua lỗ mà Chính phủ đang xử lý rốt ráo hiện nay Là một nhãn tiền. Và gần đây Kiểm toán Nhà nước đã phát hiện những sai phạm tại các dự án BOT, BT, cổ phần hóa doanh nghiệp, hoặc dự án nạo vét sông Sào Khê ở Ninh Bình điều chỉnh tăng đến 36 lần, đội vốn từ 72 tỷ đồng lên 2.595 tỷ đồng đã chứng minh những tâm tư của cử tri là có cơ sở.
Chậm giải ngân do đâu
Tình trạng chậm giải ngân vốn đầu tư công được nhiều đại biểu đưa ra trong phiên thảo luận. Nói về vấn đề chậm giải ngân vốn đầu tư công những tháng đầu năm 2018, đại biểu Nguyễn Thanh Xuân (Cần Thơ) cho rằng, việc Chính phủ nêu lý do “những tháng đầu năm vướng nhiều ngày nghỉ lễ" là chưa thoả đáng, cần đánh giá đầy đủ hơn. "Phải làm rõ do quản lý yếu kém hay cơ chế chính sách và từ đó đề xuất giải pháp mạnh để khắc phục thời gian tới".
Tương tự, đại biểu Vũ Thị Lưu Mai (Hà Nội) cũng đề cập đến con số mới chỉ có 40% vốn trái phiếu Chính phủ được giải ngân trong năm 2017. Đại biểu cho rằng, nguyên nhân có thể là do Luật đầu tư công cho phép kéo dài thời hạn trong giai đoạn 5 năm. “Đây là vấn đề chúng tôi mong muốn chỉnh sửa Luật đầu tư công trong thời gian tới”, đại biểu nói.
Đại biểu Nguyễn Hữu Cầu cho rằng, tốc odoj giải ngân vốn đầu tư xây dựng cơ bản, vốn trái phiếu Chính phủ chậm cho thấy khâu tổ chức thực hiện còn yếu kém, kéo dài nhiều năm chưa được khắc phục. Cử tri mong rằng, vốn đầu tư phát triển của chúng ta đã ít, nếu kéo dài tình trạng này thì hiệu quả càng thấp, đề nghị Chính phủ quy cho rõ trách nhiệm thuộc về bộ, ngành nào và xử lý nghiêm.
Đại biểu Vũ Tiến Lộc cũng đề cập đến chậm giải ngân vốn đầu tư công và cho rằng đây là một sự lãng phí lớn.
Băn khoăn về chất lượng tăng trưởng
Chất lượng tăng trưởng chưa được như kỳ vọng, sức cạnh tranh, sản xuất trong nước còn yếu kém là nội dung mà các đại biểu Quốc hội trăn trở.
Đại biểu Hoàng Quang Hàm (Phú Thọ) lưu ý đến việc nếu khai thác dầu thô không vượt kế hoạch đầu năm hơn 1,29 triệu tấn thì chúng ta không đạt mục tiêu tăng trưởng. Mặc dù tăng trưởng đã giảm dần việc phụ thuộc vào khai thác dầu thô, nhưng 1 triệu tấn dầu thô cũng đóng góp khoảng 0,2-0,3 mức tăng trưởng. Như vậy, mặc dù tăng trưởng vượt mục tiêu nhưng tăng trưởng từ sản xuất kinh doanh lại không được như kỳ vọng. Đại biểu đánh giá “Đây là khoảng lặng trong phát triển kinh tế năm 2017”.
Đại biểu cũng phân tích, tăng trưởng cao nhưng quy mô GDP chỉ đạt được khoảng 5 triệu tỷ đồng, chỉ gần bằng mục tiêu chúng ta đặt ra cho năm 2016 là 5,0 triệu tỷ đồng. “Tức là chúng ta sau hai năm vẫn chỉ đạt gần bằng mức GDP của năm 2016. Khi quy mô GDP không đạt như kỳ vọng, thì tích lũy kinh tế cũng như động lực tăng trưởng sẽ không đạt như kỳ vọng” – đại biểu nói.
Đại biểu Hoàng Quang Hàm. Ảnh: quochoi.vn
Thêm vào đó, tăng trưởng của quý 1-2018 cao, nhưng dự báo các quý sau lại giảm dần, ông Hoàng Quang Hàm cho rằng đây là điều Chính phủ cần phân tích để đánh giá nguyên nhân, vì diễn biến khá giống với năm 2008, khi kinh tế trong nước suy giảm, lạm phát phi mã đến 20%, kinh tế thế giới rơi vào khủng hoảng.
Đại biểu Hoàng Quang Hàm đánh giá, kinh tế trong nước năm 2017 có đậm nét hơn, nhưng chủ yếu do gia công lắp ráp, trong khi đó chế biến chế tạo từ nguồn nguyên liệu trong nước chỉ tăng bằng 1/3. Gia công lắp ráp tăng chứng tỏ chúng ta đã tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, nhưng cũng thể hiện trình độ công nghệ, nhân lực còn thấp. Điều này sẽ gây ra nhiều bất lợi về cạnh tranh trong thời đại 4.0.
Theo đại biểu, trong sản xuất công nghiệp – nông nghiệp cũng vậy: “Công nghiệp thì chỉ xuất khẩu thô, còn nông nghiệp công nghệ cao thì phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu giống, máy móc chất lượng cao (tới 80%).
Đại biểu cho rằng, trong cơ cấu kinh tế, FDI đóng góp vào tăng trưởng kinh tế rất lớn: 73% kim ngạch xuất khẩu, 66% kim ngạch nhập khẩu (không kể dầu thô). “Điều này chứng tỏ các doanh nghiệp trong nước, nhất là khu vực tư nhân còn nhiều hạn chế” – đại biểu nói.
Chuyện 'tăng trưởng phụ thuộc dầu thô' cũng làm "nóng" nghị trường sáng nay khi đại biểu Trần Quang Chiểu đã đăng đàn tranh luận với ý kiến của ông Hoàng Quang Hàm. Đại biểu Chiểu cho rằng, khai thác dầu thô năm 2016 là 15,2 triệu tấn, năm 2017 kế hoạch 13,28 triệu tấn và th ực hiện 13,55 triệu tấn. Như vậy, riêng năm 2017 khai thác nhiều hơn kế hoạch khoảng 200.000 tấn; còn nếu so với năm 2016 thì năm 2017 khai thác ít hơn 1,643 triệu tấn.Ông Chiểu nhấn mạnh quan điểm của mình là "ấn tượng với năm 2017, năm đầu tiên tăng trưởng không dựa vào khai thác tài nguyên, khai khoáng".
