Công nghiệp hỗ trợ gặp khó về vốn

Đã từ lâu, Chủ tịch Hội đồng thành viên Công ty TNHH Thăng Long Tech Nguyễn Anh Tuấn, mong muốn có thể xây dựng riêng một nhà máy lắp ráp các máy móc tự động hóa phục vụ cho ngành công nghiệp sản xuất với quy mô lớn. Nhưng cho đến nay, ông Tuấn chia sẻ rằng kế hoạch đó vẫn chỉ là giấc mơ. Kinh doanh trong lĩnh vực máy móc và thiết bị tự động hóa gần 20 năm nay, ông nhìn nhận, đây là một lĩnh vực đầy tiềm năng do dòng vốn đầu tư nước ngoài đổ vào lĩnh vực sản xuất ngày càng tăng. Những năm trước, công ty của ông nhập hàng từ nước ngoài về phân phối lại, nhưng gần đây đã chuyển sang cả hoạt động nhập thiết bị về lắp ráp thành máy hoàn chỉnh sau đó mang đi bán. Nhưng điều đáng tiếc là hoạt động lắp ráp đó, công ty phải thuê một công ty khác làm gia công vì không có nhà máy riêng. Theo ông Tuấn, để xây dựng một nhà máy quy mô nhỏ thì Công ty Thăng Long Tech hoàn toàn đủ khả năng, nhưng để xây dựng với quy mô lớn hơn nhằm đáp ứng yêu cầu của các đối tác nước ngoài thì lại không đủ vốn đầu tư.

Thực tế, để có một xưởng lắp ráp và sản xuất thiết bị máy móc tự động hóa, đòi hỏi về vốn sẽ là rất lớn, lên đến hàng trăm tỷ đồng. Với chính sách vốn vay dài hạn của các ngân hàng thương mại như hiện tại thì hầu hết các công ty vừa và nhỏ hoạt động trong lĩnh vực sản xuất linh phụ kiện đều khó tiếp cận. Ông Tuấn đã từng tìm đến ngân hàng để hỏi vay vốn, nhưng với mức lãi suất 11% đến 12%/năm là vượt quá khả năng của công ty nếu thực hiện dự án đầu tư sản xuất. Công ty có thể duy trì hoạt động thương mại, nhưng làm công nghiệp hỗ trợ thì không được.

Không chỉ riêng Công ty Thăng Long Tech, dường như tất cả các doanh nghiệp đang hoạt động trong lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ đều cho rằng, vốn thật sự là một vấn đề hóc búa chưa thể giải quyết. Giám đốc Công ty TNHH Hùng Dũng Nguyễn Tiến Dũng, công ty chuyên sản xuất linh kiện điện tử tại Hải Dương cho rằng, các doanh nghiệp trong nước hoàn toàn có đủ trình độ sản xuất những sản phẩm có chất lượng tương tự. Nhưng hầu hết những doanh nghiệp mà ông biết đến lại không đủ vốn để đầu tư dây chuyền sản xuất và duy trì hoạt động trong thời gian đầu. Cuối năm 2015, Chính phủ đã ban hành Nghị định 111/2015/NĐ-CP về chính sách phát triển công nghiệp hỗ trợ, phần nào khích lệ tinh thần của các doanh nghiệp và cũng phần nào hỗ trợ về tài chính thông qua các chính sách miễn, giảm thuế và tiền thuê đất, nhưng lại không có sự hỗ trợ đáng kể về nguồn vốn.

Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp ngành công nghiệp hỗ trợ Hà Nội (HANSIBA) Nguyễn Hoàng cho rằng, thiếu cơ chế hỗ trợ vốn trong nhiều năm qua khiến Việt Nam lỡ cơ hội phát triển công nghiệp hỗ trợ lần thứ nhất, khi bắt đầu tiến hành đổi mới và mở cửa chào đón đầu tư từ các tập đoàn lớn, như: Toyota, Honda, Ford, Intel và Panasonic. Theo số liệu được HANSIBA ước tính, tỷ lệ nội địa hóa các ngành công nghiệp Việt Nam rất thấp. Thí dụ ngành ô-tô tỷ lệ nội địa hóa chỉ từ 5% đến 20%, điện tử không quá 10%, da giày và dệt may là 30% và cơ khí chế tạo từ 15% đến 20%. Tương ứng là khối lượng linh phụ kiện cần nhập khẩu hằng năm về Việt Nam lắp ráp, chế tạo, sản xuất để xuất khẩu. Theo ông Hoàng, lời giải cho bài toán vốn tốt nhất vẫn phải đến từ chính sách. Tất nhiên những lời giải khác, như: Tìm kiếm thị trường, đổi mới quản trị doanh nghiệp thì các doanh nghiệp phải thực hiện.

Trong đề xuất mà HANSIBA gửi lên Ngân hàng Nhà nước mới đây, hơn 200 thành viên Hiệp hội đã đề nghị một cơ chế lãi suất đặc thù cho công nghiệp hỗ trợ. Cụ thể, lãi suất ngân hàng chỉ nên dao động từ 3% đến 5%/năm thì hoạt động sản xuất mới “an toàn”. Thời gian ân hạn cho khoản vay này cũng cần ít nhất là ba năm đầu. Hơn nữa, ngân hàng cũng cần cho vay từ 85% đến 90% tổng vốn đầu tư. Tài sản thế chấp chính là tài sản hình thành từ vốn vay trong tương lai. Phó Viện trưởng Viện chiến lược thuộc Ngân hàng Nhà nước Phạm Xuân Hòe thừa nhận, chưa có một chính sách hỗ trợ nguồn vốn nổi bật cho ngành công nghiệp hỗ trợ. Ngân hàng Nhà nước sẽ xem xét đề xuất của HANSIBA để đưa ra một chính sách lãi suất mới cho ngành công nghiệp hỗ trợ.