Khúc tráng ca không lời

Hành trình gian nan ấy không chỉ là một bản anh hùng ca ngời sáng về lòng trung nghĩa, đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, mà còn là minh chứng sống động, bền chặt cho tình đoàn kết quốc tế thủy chung giữa Việt Nam và Campuchia.

Giọt nước mắt nghẹn ngào dưới lớp đất đỏ bazan

Những ngày cuối tháng 10/2025, sau quá trình phối hợp chặt chẽ cùng Ban Chỉ huy Quân sự xã Ia Boòng, lực lượng chức năng đã tiến hành rà soát, tìm kiếm tại 6 địa điểm nghi vấn thuộc làng Gà và thôn Ninh Phúc. Bằng mồ hôi và nước mắt của 636 ngày công miệt mài, các anh đã tìm thấy 18 hài cốt liệt sĩ đang nằm lại dưới lớp đất đỏ bazan trong khu vườn của gia đình ông Ksor Tân tại làng Gà.

Thượng tá Hoàng Viết Ngọc, Chính trị viên Đội K52, đã không giấu được sự xúc động nghẹn ngào khi kể lại khoảnh khắc tìm thấy các anh. Khi lớp đất được cẩn thận xới lên, từng bộ hài cốt dần lộ diện cùng với những kỷ vật thân thương, nhuốm màu thời gian như chiếc lược, đôi dép cao su hay từng chiếc cúc áo bộ đội. Dựa trên những vật chứng vô giá này, lực lượng chức năng khẳng định đây chính là những chiến sĩ đã anh dũng hy sinh trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

Để đưa các anh lên khỏi mặt đất một cách trọn vẹn và tôn kính nhất, toàn đội đã phải đào tới hơn 3.740m hào và di chuyển khối lượng đất đá khổng lồ lên tới gần 1.872m³.

Sự trở về của các anh sau hàng chục năm vắng bóng là niềm an ủi lớn lao đối với thân nhân và toàn xã hội. Theo ông Phạm Thanh Bình, Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy Quân sự xã Ia Boòng, công tác tìm kiếm sẽ không dừng lại mà tiếp tục được đẩy mạnh tuyên truyền, vận động nhân dân cung cấp thông tin để mở rộng sang các khu vực làng Sung O và Boòng Nga.

Nhằm ghi nhận công lao to lớn của các liệt sĩ, Ủy ban nhân dân tỉnh Gia Lai đã quyết định sẽ tổ chức một buổi lễ viếng, truy điệu và an táng 18 hài cốt liệt sĩ với quy mô cấp tỉnh, đảm bảo sự trang nghiêm, trọng thị nhất để thể hiện lòng tri ân sâu sắc.

Nghĩa tình sắt son vượt đại ngàn biên giới

Bên cạnh việc tìm kiếm trong nước, dấu chân của những người lính Đội K52 còn in đậm trên đất nước Chùa Tháp xa xôi, nơi rất nhiều quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam đã ngã xuống để giúp nhân dân nước bạn thoát khỏi thảm họa diệt chủng Khmer Đỏ.

Cũng trong tháng 10/2025, đoàn công tác của tỉnh Gia Lai do Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Nguyễn Thị Thanh Lịch làm trưởng đoàn đã có những chuyến làm việc đầy ý nghĩa với Ban Chuyên trách của ba tỉnh giáp biên giới Campuchia gồm: Ratanakiri, Stung Treng và Preah Vihear.

Những cuộc gặp gỡ này không chỉ nhằm thống nhất kế hoạch quy tập cho mùa khô 2025-2026 và các năm tiếp theo, mà còn là khoảnh khắc thiêng liêng để hai dân tộc cùng nhau ôn lại tình nghĩa anh em kề vai sát cánh đầy sâu nặng. Đáp lại tấm chân tình của Việt Nam, chính quyền các tỉnh nước bạn đã bày tỏ sự tri ân sâu sắc và cam kết đồng hành mạnh mẽ. Phó Tỉnh trưởng tỉnh Ratanakiri, ông Ma Vi Chất khẳng định sẽ tiếp tục chỉ đạo các cơ quan chức năng tích cực hỗ trợ tối đa cho Đội K52 trong công tác quy tập hài cốt.

Tương tự, ông Men Kung, Phó Tỉnh trưởng tỉnh Stung Treng, xúc động chia sẻ rằng nhân dân Campuchia sẽ không bao giờ quên công ơn to lớn của các chiến sĩ Việt Nam đã giúp đất nước họ hồi sinh từ đống tro tàn, đồng thời coi việc đưa các liệt sĩ về quê hương là một “nghĩa vụ thiêng liêng không thể chậm trễ”.

Ông Yong Kim Hiên, Phó Tỉnh trưởng tỉnh Preah Vihear, cũng quả quyết chính quyền và nhân dân sẽ đồng hành cùng Đội K52 cho tới khi tất cả những người con anh hùng của Việt Nam được trở về với đất mẹ.

Minh chứng rõ nét cho sự hợp tác bền chặt này là việc Chính phủ Việt Nam đã hỗ trợ khoản kinh phí 32.500 USD cho ba tỉnh của Campuchia để phục vụ đắc lực cho công tác quy tập trong mùa khô 2025-2026. Khoản hỗ trợ này không đơn thuần là giá trị vật chất, mà còn là biểu tượng rực sáng cho tình cảm chân thành, trước sau như một giữa hai dân tộc anh em.

Thắp sáng ngọn lửa tri ân không bao giờ tắt

Dù mang trong mình quyết tâm cao độ, nhưng nhiệm vụ tìm kiếm hài cốt liệt sĩ ngày càng phải đối mặt với muôn vàn gian nan. Chiến tranh đã lùi xa, thời gian trôi qua khiến địa hình thay đổi, sơ đồ mộ chí dần mai một, và những “nhân chứng sống” mang theo ký ức lịch sử cũng ngày một thưa vắng. Nhận thức rõ điều này, việc tuyên truyền, vận động người dân cung cấp thông tin qua các di vật, giao thông hào là vô cùng cấp thiết.

Đồng chí Nguyễn Thị Thanh Lịch đề nghị các tỉnh nước bạn tiếp tục hỗ trợ, đẩy mạnh vận động quần chúng nhân dân cung cấp thông tin, giúp Đội K52 vượt qua những khó khăn về sự thay đổi địa hình trong mùa khô sắp tới.

Cuộc hành trình đưa các anh trở về không chỉ đơn thuần là một cuộc tìm kiếm hài cốt. Đó là hành trình rực rỡ của đạo lý làm người, là sợi chỉ đỏ thiêng liêng nối liền quá khứ vinh quang với một hiện tại tri ân sâu sắc, là ngọn lửa cháy mãi trong tâm thức người Việt. Từ những nghĩa cử cao đẹp của người lính Đội K52, sự chung tay phối hợp chặt chẽ của chính quyền hai nước, cho đến sự kính cẩn của nhân dân, tất cả đã cùng nhau tấu lên một bản anh hùng ca bất diệt với lời thề: “Dẫu xa vạn dặm, vẫn đưa các anh về”.

Mỗi một nén hương thơm được thắp lên, mỗi một nhát cuốc cẩn trọng lật từng thớ đất, hay mỗi tiếng gọi đồng đội đều là minh chứng sáng ngời cho một chân lý: Dân tộc ta sẽ không bao giờ lãng quên những người đã hy sinh máu xương vì tương lai đất nước hôm nay.