Khơi dậy sức sống văn hóa Gia Rai qua du lịch cộng đồng

Với nhiệt huyết cháy bỏng, trí tuệ sáng tạo và bản lĩnh kiên cường, chị H Uyên Niê đã dang tay giúp đỡ hàng chục hội viên phụ nữ tìm thấy con đường thoát nghèo, đồng thời làm sống dậy những giá trị văn hóa vô giá của người Gia Rai giữa lòng đại ngàn.

Đảm nhiệm vai trò là Phó Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Ia Ly từ năm 2017 đến tháng 6/2025, chị H Uyên Niê luôn trăn trở trước cái khó của bà con buôn làng, thôi thúc chị quyết tâm hành động, tìm ra một hướng đi thực sự bền vững để nâng đỡ chị em phụ nữ cũng như phát triển toàn cộng đồng.

Nắm bắt cơ hội từ việc triển khai các Đề án 938 và 939 của Chính phủ, chị Uyên đã chủ động lên ý tưởng và hiện thực hóa mô hình mang tên “Tổ liên kết du lịch cộng đồng làng Kép 1”. Đây được đánh giá là một sáng kiến vô cùng sáng tạo, tạo ra sự gắn kết chặt chẽ và hài hòa giữa yêu cầu bảo tồn văn hóa truyền thống ngàn đời với mục tiêu phát triển kinh tế bền vững.

Chị H Uyên Niê chia sẻ: “Phụ nữ nơi đây có đôi bàn tay khéo léo, có nghề truyền thống, chỉ cần trao cho họ cơ hội, họ sẽ tự vươn lên thay đổi cuộc sống". Khao khát cháy bỏng của chị là được làm một nhịp cầu nối vững chắc, giúp chị em tự chủ kinh tế mà quan trọng hơn cả là “vẫn giữ được hồn cốt văn hóa dân tộc mình”.

Nhìn lại những ngày đầu tiên mới chập chững thành lập, tổ liên kết phải đối mặt với không ít thử thách khi chỉ có vỏn vẹn 15 thành viên, chủ yếu là những nghệ nhân tâm huyết với nghề dệt thổ cẩm và đan lát truyền thống. Thế nhưng, bằng sự kiên trì, bền bỉ đến từng nếp nhà để vận động của chị Uyên, quy mô của tổ liên kết đã có một bước nhảy vọt đáng kinh ngạc lên hơn 74 nghệ nhân.

Cơ cấu của tổ cũng được chuyên môn hóa cao và vô cùng đa dạng, trong đó quy tụ 30 hội viên nữ chuyên tâm gìn giữ nghề dệt vải, 7 nghệ nhân tài hoa miệt mài với nghề đan lát, cùng với một lực lượng hùng hậu hơn 35 nghệ sĩ nam tham gia vào đội cồng chiêng và nghệ thuật tạc tượng. Đặc biệt hơn nữa, tổ còn thu hút 5 em nhỏ tham gia với vai trò làm mẫu ảnh, một bước đi chiến lược và sáng tạo góp phần lan tỏa, quảng bá những sản phẩm văn hóa truyền thống đến gần hơn với du khách muôn phương

Không dừng lại ở việc chỉ bảo tồn nghề truyền thống một cách đơn thuần, tổ liên kết đã mạnh dạn cung cấp một hệ sinh thái các dịch vụ du lịch vô cùng phong phú. Du khách khi đặt chân đến đây sẽ được trực tiếp hòa mình vào không gian văn hóa qua các trải nghiệm thực tế như: dệt thổ cẩm, kéo sợi, nhuộm vải, chiêm ngưỡng nghệ thuật tạc tượng điêu luyện, hay chìm đắm trong âm vang hào hùng của biểu diễn cồng chiêng, những điệu múa xoang uyển chuyển.

Cùng với đó là cơ hội trải nghiệm, thưởng thức những tinh hoa ẩm thực đặc sắc mang đậm hương vị núi rừng như rượu ghè, cơm lam, gà nướng... Để làm phong phú thêm hành trình khám phá, tổ cũng khéo léo kết nối du khách đến tham quan những địa danh thiên nhiên tuyệt đẹp tại địa phương như thác Công Chúa, hồ Ia Mơ Nông, suối đá đĩa và công trình thủy điện Ia Ly kỳ vĩ.

Năm qua, tổ liên kết ghi nhận kỷ lục thu hút hơn 5.000 lượt khách đến tham quan trải nghiệm, trong đó có khoảng 40% khách quốc tế. Nguồn thu nhập bình quân từ các chuỗi hoạt động du lịch dịch vụ này mang lại khoảng 150 triệu đồng/năm, trực tiếp đóng góp to lớn vào việc cải thiện, nâng cao chất lượng đời sống cho hàng chục hộ gia đình khó khăn trong làng.

Một cột mốc tự hào trong hành trình này chính là vào tháng 11/2024, sản phẩm thổ cẩm mang thương hiệu “Jrai ơi” của tổ liên kết đã vinh dự được xướng tên, đạt chứng nhận sản phẩm OCOP 3 sao. Thành tựu này là một minh chứng sống động cho nỗ lực tìm tòi, kết hợp nhuần nhuyễn giữa bảo tồn tinh hoa truyền thống và sự đổi mới sáng tạo để vươn tầm.

Từ một mô hình nhỏ bé thuở sơ khai tại buôn làng, sáng kiến du lịch cộng đồng gắn liền với việc bảo vệ bản sắc văn hóa do chị H Uyên Niê làm chủ nhiệm đã vươn mình, trở thành một điểm sáng trong phong trào thi đua yêu nước giai đoạn 2020-2025 tại địa phương. Sức lan tỏa của mô hình không chỉ giới hạn ở việc giúp đỡ hàng loạt phụ nữ yếu thế vươn lên thoát nghèo, mà còn đóng một vai trò đắc lực trong việc quảng bá mạnh mẽ hình ảnh của vùng đất Gia Lai, Tây Nguyên đến với đông đảo bạn bè trong nước và quốc tế.

Sự thành công của mô hình đã nhận được sự quan tâm sâu sắc, sự ghi nhận xứng đáng và những sự hỗ trợ vô cùng thiết thực từ các cấp chính quyền. Dự án ADB đã quyết định rót nguồn vốn lên tới hơn 13 tỷ đồng, để kiến thiết 5 hạng mục công trình trọng điểm tại làng Kép 1. Nguồn lực to lớn này đã tạo nên những công trình mang tính biểu tượng như: Khu nhà cộng đồng được thiết kế với quy mô lớn nhất trong khu vực Tây Nguyên; một khu lưu trú dành cho du khách được trang bị đầy đủ các tiện nghi khang trang; khu vực giọt nước truyền thống mang đậm tín ngưỡng dân gian… Đặc biệt là việc xây dựng thành công con đường trải bê-tông vững chãi dài hơn 4km dẫn thẳng đến thác Công Chúa, một thắng cảnh nổi bật của xã Ia Ly.

Để bảo đảm tính bền vững lâu dài cho mô hình kinh tế của quê hương, chị Uyên chủ động kết nối với các trường học, các tổ chức uy tín để mở hàng loạt lớp tập huấn, bồi dưỡng nâng cao năng lực cho bà con. Đó là các chương trình đào tạo chuyên sâu như: lớp đào tạo nghiệp vụ chuyên môn về du lịch cộng đồng, các khóa tập huấn kiến thức khởi nghiệp, hướng dẫn kỹ năng khởi sự kinh doanh, và đặc biệt là các chuyên đề phát triển kinh tế vững chắc dựa vào chính nguồn nội lực của cộng đồng.

Những lớp học đầy tính nhân văn này không chỉ đóng vai trò truyền cảm hứng mạnh mẽ mà còn trực tiếp cung cấp một bộ kỹ năng thực tế, giúp những người dân nơi đây tự tin nâng cao năng lực, vững bước làm du lịch một cách chuyên nghiệp và bền vững.

Nhờ những cống hiến không mệt mỏi, chị H Uyên Niê đã giành được nhiều giải thưởng như: Giải nhất tại cuộc thi “Phụ nữ khởi nghiệp” cấp tỉnh, giải đặc biệt đại diện cho khu vực miền Trung-Tây Nguyên, và giải khuyến khích ở quy mô toàn quốc do Trung ương Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam tổ chức và trao tặng.