Khắc phục bất cập về biển báo giao thông

"Ma trận" biển báo

Trên đường rẽ từ cầu Chương Dương sang cầu Long Biên (quận Long Biên, Hà Nội) tồn tại biển cấm bất hợp lý gây bức xúc cho người tham gia giao thông. Từ đường Nguyễn Văn Cừ lên cầu Chương Dương, người đi đường gặp hai biển báo, một biển chỉ dẫn được đi thẳng và rẽ phải. Qua biển báo này, người điều khiển ô-tô sẽ thấy biển báo chỉ dẫn được rẽ phải về cầu Long Biên. Tuy nhiên, khi xuống dốc, đi được nửa vòng cua từ đường Nguyễn Văn Cừ về hướng cầu Long Biên, đập vào mắt người điều khiển phương tiện lại là biển báo "Cấm ô-tô". Nếu ai quen, sẽ không sa vào "bẫy", còn lái xe chưa quen, chắc chắn bị "tuýt còi".

Ðây chỉ là một thí dụ nhỏ trong đầy rẫy câu chuyện "dở khóc dở cười" về sự bất cập của biển báo giao thông hiện nay ở khắp các tuyến đường trên cả nước. Theo quy chuẩn về biển báo giao thông đường bộ tại Việt Nam, biển báo phải đơn giản, rõ ràng, giúp người tham gia giao thông trên đường dễ nhận biết để có hướng xử lý kịp thời. Tuy nhiên, thực tế hiện nay khác rất nhiều so với quy định. Bất cập lớn nhất của biển báo giao thông là chưa sát thực tế, kích thước và cỡ chữ không bảo đảm quy định, không phù hợp thực tế quan sát của người đi đường. Nhiều biển báo bị mờ, hư hỏng, cong vênh hoặc bị cây xanh che lấp,... Việc lắp đặt nhiều biển quảng cáo thương mại nằm trong hành lang an toàn giao thông đường bộ hoặc biển báo nhà hàng... đã làm ảnh hưởng đến tầm nhìn của người điều khiển phương tiện. Chính những yếu tố này đã làm giảm khả năng nhận biết của người tham gia giao thông, tiềm ẩn nguy cơ tai nạn giao thông (TNGT). Ngoài ra, nhiều biển báo chỉ là những ký hiệu rất khó hiểu, đánh đố, có thể trở thành "bẫy" đối với người đi đường.

Theo kết quả rà soát của Tổng cục Ðường bộ Việt Nam, đến cuối năm 2013, trên cả nước có gần 62.500 biển báo cần thay thế do không phù hợp về nội dung, hình thức theo quy chuẩn. Ngoài ra, trên các tuyến quốc lộ cần bổ sung thêm gần 18.500 biển báo. Những con số này đủ nói lên sự bất cập về biển báo hiện nay trên các tuyến đường. Nhiều lái xe phản ánh, khoảng cách cắm biển cảnh báo tốc độ cho phép hiện nay trên nhiều quốc lộ chưa phù hợp, chưa tạo khoảng cách hợp lý để lái xe điều chỉnh tốc độ theo quy định. Tình trạng biển báo hiệu đường bộ gây bức xúc cho người đi đường, thậm chí gây mất ATGT và khiến lái xe bị phạt oan còn phổ biến ở nhiều nơi. Tuy nhiên, để quy rõ trách nhiệm lại là vấn đề không hề đơn giản.

Xóa bỏ biển báo bất hợp lý

Liên quan vấn đề trách nhiệm khi cắm biển báo sai, gây cản trở giao thông, một lãnh đạo Tổng cục Ðường bộ Việt Nam cho biết, việc này rất khó khăn và lâu nay chưa đặt ra. Chẳng hạn như biển báo tốc độ, tình trạng phổ biến trong vài năm gần đây là các địa phương chỉ muốn cắm thấp xuống để an toàn. Người tham gia giao thông thấy ức chế với tốc độ thấp, không thực hiện, dẫn tới vi phạm và bị xử phạt. Ở các tuyến đường mới xây dựng, biển báo được cắm căn cứ đề nghị của người thiết kế, song nhà thầu có khi cũng cắm biển để phục vụ thi công, cơ quan quản lý đường bộ chỉ tiếp nhận để quản lý, khi phát hiện bất cập mới điều chỉnh lại. Do đó, rất cần có một cơ quan tư vấn chuyên nghiệp vào thẩm định an toàn ở tất cả các bước của dự án, từ thiết kế kỹ thuật đến khai thác. Khi đó, tư vấn sẽ chỉ ra bất hợp lý có nguy cơ gây mất ATGT trên tuyến để điều chỉnh cho phù hợp.

Trong một lần kiểm tra tiến độ dự án mở rộng quốc lộ 1 đoạn qua tỉnh Thanh Hóa, Bộ trưởng GTVT Ðinh La Thăng đã yêu cầu tỉnh Thanh Hóa cũng như các địa phương khác cần nhanh chóng xóa bỏ các biển báo hạn chế tốc độ theo kiểu "bẫy dân", làm khó người đi đường; trong đó có cả biển báo 5 km/giờ tại các công trường. "Các vị trí công trường đang thi công, cải tạo cũng phải bỏ hết biển 5 km/giờ đi, không phương tiện nào đi được với tốc độ như vậy cả, đơn vị thi công chỉ cần cảnh báo đi chậm, còn tốc độ thế nào tuỳ từng trường hợp cụ thể. Cách xử lý nhanh nhất là đem bán sắt vụn" - Bộ trưởng GTVT tỏ thái độ kiên quyết. Từ giữa tháng 6 vừa qua, Bộ trưởng cũng yêu cầu Tổng cục Ðường bộ Việt Nam chỉ đạo các cục quản lý đường bộ, các sở GTVT rà soát, điều chỉnh biển báo tốc độ, xóa bỏ các loại biển báo tốc độ dưới 40 km/giờ trên quốc lộ, gây cản trở giao thông. Theo kết quả rà soát, trên các quốc lộ có 151 biển báo tốc độ dưới 40 km/giờ. Chỉ trong vòng 20 ngày sau, các đơn vị quản lý quốc lộ đã thay thế 118 biển hạn chế tốc độ dưới 40 km/giờ bằng biển 40 km/giờ; thay 25 biển cảnh báo và điều chỉnh tám biển bất hợp lý trên một số tuyến quốc lộ. Hàng nghìn cây cầu cắm biển hạn chế tải trọng cũng được rà soát theo hướng cắm lại biển mới để quy định tải trọng chính xác từng loại xe. Các chủ phương tiện cho rằng, chủ trương xóa bỏ việc đặt biển báo không đúng thực tế đường cho phép của Bộ GTVT hoàn toàn hợp lý. Tuy nhiên, hiện vẫn còn nhiều biển báo trong nội đô, tỉnh lộ... vẫn chưa được rà soát, điều chỉnh kịp thời.

Lâu nay, nhiều người nhầm tưởng, những biển báo bất hợp lý do cảnh sát giao thông cắm, cố tình "bẫy" người dân. Thực chất, việc cắm biển báo là nhiệm vụ của ngành giao thông, lực lượng cảnh sát giao thông chỉ là người thực thi nhiệm vụ, xử phạt vi phạm người tham gia giao thông trên cơ sở căn cứ vào biển báo ở các tuyến đường. Hệ thống biển báo, đèn tín hiệu trên các tuyến quốc lộ do sở GTVT các địa phương quản lý, trong khi điều tiết hoạt động giao thông lại do lực lượng cảnh sát giao thông thực hiện, dẫn đến sự không thống nhất trong việc điều hành giao thông. Ðể sửa đổi những bất cập hiện nay, các chuyên gia ngành giao thông cho rằng, cần làm biển báo lớn hơn và để trên cao ngang đường cho lái xe dễ dàng quan sát từ xa. Ðồng thời, ngành giao thông cần nghiên cứu, đánh giá lại tính khả thi, hiệu quả của hệ thống biển báo giao thông hiện nay, trên cơ sở đó sửa đổi, bổ sung phù hợp thực tế và nhu cầu của người dân. Các biển báo cũng cần theo các quy định quốc tế, tránh việc đánh đố hay "bẫy" người đi đường.