Hồ sơ của người nước ngoài xin nhận trẻ em Việt Nam làm con nuôi

Hỏi: Vợ chồng tôi là người nước ngoài đang công tác tại Việt Nam. Chúng tôi muốn xin nhận một cháu trai Việt Nam có hoàn cảnh khó khăn làm con nuôi và đã được gia đình cũng như cháu bé đồng ý. Vậy đề nghị cho chúng tôi được biết hồ sơ xin nhận con nuôi được quy định như thế nào theo pháp luật Việt Nam?

Trả lời: Theo khoản 1 Điều 41 của Nghị định số 68/2002/NĐ-CP ngày 10-7-2002 của Chính phủ Việt Nam "Quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Hôn nhân và Gia đình về quan hệ hôn nhân và gia đình có yếu tố nước ngoài thì: Hồ sơ của người nước ngoài xin nhận trẻ em Việt Nam làm con nuôi gồm các giấy tờ sau đây:

a. Đơn xin nhận trẻ em Việt Nam làm con nuôi theo mẫu quy định;

b. Bản sao hộ chiếu hoặc giấy tờ có giá trị thay thế;

c. Giấy phép còn giá trị do cơ quan có thẩm quyền của nước nơi người xin nhận con nuôi thường trú cấp, cho phép người đó nhận con nuôi. Nếu nước nơi người xin nhận con nuôi thường trú không cấp loại giấy phép này thì thay thế bằng giấy xác nhận có đủ điều kiện nuôi con nuôi theo pháp luật của nước đó;

d. Giấy xác nhận do tổ chức y tế có thẩm quyền của nước nơi người xin nhận nuôi con nuôi thường trú cấp chưa quá 6 tháng tính đến ngày nhận hồ sơ, xác nhận người đó có sức khỏe, không bị mắc bệnh tâm thần, bệnh truyền nhiễm;

đ. Giấy tờ xác nhận về tình hình thu nhập của người xin nhận con nuôi, chứng minh người đó bảo đảm việc nuôi con nuôi;

e. Phiếu lý lịch tư pháp của người xin nhận con nuôi do cơ quan có thẩm quyền của nước nơi người đó thường trú cấp chưa quá 6 tháng tình đến ngày nhận hồ sơ.

-------------------------------------

Bảo vệ quyền lợi cho con chưa thành niên

Hỏi: "Năm 1990, tôi kết hôn với anh T. lúc đó anh đã có vợ và hai con riêng (vợ anh T. chết). Năm 1991, tôi sinh được một cháu gái và sau đó một thời gian do không hợp nhau nên vợ chồng tôi đã thuận tình ly hôn. Tôi nuôi con, còn anh T. có nghĩa vụ cấp dưỡng 400.000 đồng/tháng. Năm 1998, anh T. bị bệnh nặng và lập di chúc chia căn nhà anh đang ở cho hai con riêng của vợ trước. Đầu năm 1999 anh T. chết. Hiện nay hoàn cảnh tôi rất khó khăn, con gái tôi không còn tiền cấp dưỡng và cũng chẳng được hưởng di sản gì của bố để lại. Vậy, tôi phải làm gì để bảo vệ quyền lợi cho con gái tôi?".

Trả lời: Tại Điều 685 BLDS quy định: "Các nghĩa vụ di sản và các khoản chi phí liên quan đến thừa kế được thanh toán theo trật tự sau đây:

- Chi phí hợp lý theo tập quán cho việc mai táng.

- Tiền cấp dưỡng còn thiếu...".

Đồng thời tại khoản 1 Điều 672 của Bộ luật này cũng quy định: "Con chưa thành niên vẫn được hưởng phần di sản bằng 2/3 suất của một người thừa kế theo pháp luật, nếu như di sản được chia theo pháp luật trong trường hợp họ không được người lập di chúc cho hưởng tài sản".

Như vậy, căn cứ vào quy định trên thì anh T. có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con gái chị cho đến khi cháu trưởng thành, nhưng do anh T. bị bệnh chết năm 1999 có để lại di chúc nên trước khi phân chia tài sản của anh T. thì phải khấu trừ khoản tiền cấp dưỡng cho con gái chi còn thiếu đến lúc cháu trưởng thành. Đồng thời ngoài việc được hưởng khoản tiền cấp dưỡng còn thiếu từ khối tài sản của anh T. để lại thì con gái chị còn được hưởng 2/3 giá trị một suất thừa kế theo Luật nếu như di sản của anh T. được chia theo pháp luật cho đều ba con của anh T. Do đó, chị là người đại diện đương nhiên của con gái chị nên chị có quyền làm đơn đến Tòa án nơi có di sản của anh T. để lại, yêu cầu giải quyết để bảo đảm quyền lợi cho con gái chị.

-------------------------------------

Việt kiều nhận trẻ Việt Nam làm con nuôi? 

Hỏi: Tôi có hai con, đã ly dị chồng, đời sống rất khó khăn. Anh tôi định cư ở Australia, cũng sắp ly dị vợ, có thu nhập ổn định, nay muốn nhận con trai của tôi (14 tuổi) làm con nuôi. Xin hỏi có được không? Thủ tục hồ sơ ra sao?

Trả lời: Theo pháp luật Việt Nam, người được nhận làm con nuôi phải từ 15 tuổi trở xuống (trừ trường hợp người tàn tật, mất năng lực hành vi dân sự...). Nếu trẻ được làm con nuôi còn cha mẹ đẻ thì phải có văn bản đồng ý của cha mẹ; trường hợp trẻ làm con nuôi từ đủ 9 tuổi trở lên thì phải có sự đồng ý của trẻ em đó. Đối với người nhận nuôi con nuôi, phải đáp ứng các điều kiện: (1) có năng lực hành vi dân sự đầy đủ; (2) hơn con nuôi từ 20 tuổi trở lên; (3) có tư cách đạo đức tốt; (4) có điều kiện thực tế đảm bảo việc chăm sóc nuôi dưỡng con nuôi; (5) không bị hạn chế một số quyền của cha mẹ đối với con chưa thành niên...

Người anh của chị là người Việt Nam định cư ở nước ngoài, nếu đủ các điều kiện như trên theo pháp luật Việt Nam, và cả các điều kiện nuôi con nuôi theo pháp luật của nước nơi họ thường trú (Australia), sẽ có thể được nhận con trai chị làm con nuôi. Đây thuộc trường hợp nuôi con nuôi có yếu tố nước ngoài nên thủ tục hồ sơ sẽ bao gồm:

- Đối với người xin nhận con nuôi: đơn xin nhận trẻ em Việt Nam làm con nuôi (mẫu); bản sao hộ chiếu; giấy phép của việc nhận nuôi con nuôi còn giá trị do cơ quan có thẩm quyền của nước nơi họ thường trú cấp hoặc giấy tờ xác nhận đủ điều kiện nuôi con nuôi theo pháp luật nước đó; giấy xác nhận của tổ chức y tế có thẩm quyền của nước nơi họ thường trú cấp chưa quá sáu tháng tính đến ngày nhận hồ sơ, xác nhận người đó có sức khỏe, không mắc bệnh tâm thần, bệnh truyền nhiễm; giấy tờ xác nhận về tình hình thu nhập chứng minh người xin nhận con nuôi có tài chính bảo đảm; phiếu lý lịch tư pháp cấp chưa quá sáu tháng tính đến ngày nhận hồ sơ. Hồ sơ lập thành hai bộ nộp tại cơ quan con nuôi quốc tế (Bộ Tư pháp).

- Đối với trẻ em được cho làm con nuôi: bản sao giấy khai sinh; giấy đồng ý cho làm con nuôi của cha mẹ và giấy đồng ý của bản thân trẻ em từ 9 tuổi; giấy xác nhận của tổ chức y tế cấp huyện về tình trạng sức khỏe của trẻ em; hai ảnh mầu của trẻ chụp toàn thân cỡ 10x15cm hoặc 9x12cm. Hồ sơ lập thành bốn bộ nộp tại Sở Tư pháp TP Hồ Chí Minh.