Hành trình “thay da đổi thịt” trên vùng đất khó

Với diện tích trồng mía nguyên liệu lên đến gần 32.000 ha, khu vực này đã vươn lên trở thành vùng nguyên liệu có quy mô lớn nhất trên cả nước. Cây mía thực sự trở thành “cứu cánh”, mang lại nguồn sinh kế bền vững cho hàng chục nghìn hộ dân sinh sống tại đây. Sự chuyển mình mạnh mẽ này là minh chứng rõ nét cho quá trình nỗ lực không ngừng nghỉ cùng sự liên kết chặt chẽ giữa người dân, chính quyền địa phương và các doanh nghiệp, qua đó kiến tạo nên một mô hình phát triển nông nghiệp hiện đại, hiệu quả và đóng góp to lớn vào công cuộc giảm nghèo bền vững.

Khi nhắc đến vùng Đông Trường Sơn, bao gồm các địa bàn như thị xã An Khê cùng với các huyện Kbang, Đăk Pơ và Kông Chro (cũ), người ta thường nghĩ ngay đến điều kiện tự nhiên vô cùng khắt nghiệt. Nơi đây sở hữu địa hình đồi núi với đất đai dốc, kết hợp cùng khí hậu khô hạn diễn ra theo từng mùa, khiến cho việc giao thông đi lại và canh tác nông nghiệp gặp muôn vàn trắc trở.

Trước đây, người nông dân tại khu vực này chủ yếu chỉ có thể bám víu vào việc canh tác các loại cây trồng ngắn ngày như bắp, đậu, hay củ mì... Thế nhưng, những loại cây này mang lại hiệu quả kinh tế không cao, khiến cho cuộc sống của người dân luôn rơi vào cảnh bấp bênh, thiếu thốn và không có sự ổn định lâu dài.

Bức tranh ảm đạm ấy chỉ thực sự được tô điểm những gam màu tươi sáng kể từ khi cây mía được đưa vào trồng đại trà trên vùng đất này, đặc biệt là gắn liền với sự ra đời mang tính bước ngoặt của Nhà máy đường An Khê. Sự xuất hiện của nhà máy và định hướng phát triển vùng nguyên liệu rõ ràng đã tạo ra những bước chuyển mình vô cùng sâu sắc cho nền nông nghiệp địa phương.

Niên vụ 2024-2025, tổng diện tích trồng mía của toàn vùng Đông Gia Lai đã đạt mức hơn 31.500 ha. Đi cùng với diện tích khổng lồ đó là sản lượng ước tính có thể lên tới 2,4 triệu tấn mía, chính thức đưa Đông Gia Lai trở thành vùng cung cấp nguyên liệu mía dẫn đầu trên quy mô toàn quốc.

Trong niềm vui được mùa, ông Nguyễn Hữu Phúc, làng Brò, xã Chư Krey, hồ hởi chia sẻ về quyết định gắn bó với cây mía của gia đình mình. Ông Phúc cho biết, gia đình ông đã mạnh dạn chuyển đổi cơ cấu cây trồng và phát triển diện tích trồng mía lên tới khoảng 30 ha trong suốt nhiều năm qua. Nếu đem ra so sánh với các loại cây trồng truyền thống trước đây, cây mía đã và đang mang lại một mức hiệu quả kinh tế vượt trội hơn hẳn, đặc biệt là khi quá trình cơ giới hóa đồng bộ được áp dụng vào khâu sản xuất. “Chuyển qua trồng cây mía thì mang lại lợi nhuận kinh tế cao hơn hoa màu khác”, ông Phúc khẳng định.

Ông Phúc nhẩm tính, với mỗi ha mía, gia đình ông có thể thu về mức lợi nhuận dư ra khoảng 30 đến 40 triệu đồng. Hơn thế nữa, khi tham gia làm mô hình cánh đồng mẫu lớn và sử dụng máy móc để cắt mía, chi phí nhân công được giảm bớt đáng kể, từ đó đẩy mức lợi nhuận lên cao hơn nữa.

Thành công của ông Phúc không phải là một hiện tượng cá biệt, mà hàng nghìn hộ nông dân khác trên địa bàn cũng đang từng bước vươn lên làm giàu từ chính loại cây trồng này. Một tấm gương điển hình khác có thể kể đến là gia đình ông Lê Việt Công, ngụ tại xã Tơ Tung. Trong vụ thu hoạch vừa qua, với 10 ha mía của gia đình, ông Công đã thu về sản lượng khổng lồ lên tới gần 800 tấn.

Điểm tựa vững chắc nhất cho những người nông dân như ông Công chính là đầu ra sản phẩm luôn được bảo đảm ổn định, khi nhà máy cam kết bao tiêu toàn bộ lượng mía thu hoạch được. Ông Công bộc bạch: “Bây giờ ở đây không còn cây gì chủ lực, chủ động như cây mía”. Với mức giá thu mua hấp dẫn như hiện tại, kết hợp cùng việc có nhà máy bao tiêu sản phẩm và ứng dụng cơ giới hóa đồng bộ, người nông dân hoàn toàn có thể tự tin mở rộng diện tích và canh tác với số lượng lớn.

Đằng sau những cánh đồng mía bạt ngàn là sự vào cuộc một cách đồng bộ, quyết liệt của các doanh nghiệp và hệ thống chính quyền địa phương. Việc thiết lập và duy trì mô hình liên kết “ba nhà”: Nhà nước, nhà nông và nhà doanh nghiệp đã và đang phát huy những hiệu quả vô cùng rõ nét. Chính mối liên kết chặt chẽ này đã tạo nên một chuỗi giá trị nông nghiệp hoàn chỉnh, khép kín từ khâu sản xuất ban đầu cho đến khi sản phẩm được tiêu thụ trên thị trường.

Đánh giá về bối cảnh vĩ mô, ông Nguyễn Hoàng Phước, Phó Giám đốc Nhà máy đường An Khê, đã chỉ ra rằng sự phục hồi và phát triển ổn định của ngành mía đường trong nước thời gian qua có sự đóng góp rất lớn từ các chính sách bảo hộ của Chính phủ. Cụ thể, các biện pháp quyết liệt nhằm chống buôn lậu và chống bán phá giá mặt hàng đường đã tạo ra một lá chắn vững chắc cho ngành sản xuất nội địa.

Từ năm 2020 cho đến nay, những quyết định chống bán phá giá và chống buôn lậu đường của Chính phủ đã góp phần quan trọng giúp duy trì giá đường trong nước luôn ở mức cao và ổn định. “Đây thực sự là một cơ hội lớn giúp người dân làm mía hiệu quả, từ đó mạnh dạn chuyển đổi cây trồng kém hiệu quả sang mía”, ông Phước nhấn mạnh.

Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Tơ Tung Lê Thanh Sơn cho biết: “Chính quyền địa phương đã phối hợp chặt chẽ với Nhà máy đường An Khê để tuyên truyền, vận động bà con ứng dụng tiến bộ kỹ thuật, cơ giới hóa từ khâu làm đất, trồng, chăm sóc đến thu hoạch”. Nhờ vậy, chi phí sản xuất được cắt giảm, năng suất cây trồng tăng lên, đời sống người dân được cải thiện một cách rõ rệt, góp phần giảm nghèo một cách hiệu quả.

Hiện nay, chỉ tính riêng trên địa bàn các xã như Kbang, Kông Bơ La, Tơ Tung, Sơn Lang và Đak Rong, đã có hơn 3.000 ha diện tích trồng mía được tiến hành cơ giới hóa hoàn toàn. Việc áp dụng sức kéo của máy móc thay cho sức người đã giúp người nông dân tiết kiệm được một khoản chi phí lao động đáng kể, đặc biệt là giải quyết được thế bí trong bối cảnh tình trạng thiếu hụt nhân công nông nghiệp đang ngày càng trở nên phổ biến như hiện nay.

Chiêm ngưỡng những cánh đồng mía bạt ngàn nơi vùng Đông Trường Sơn hôm nay, người ta không chỉ cảm nhận được “vị ngọt” mang lại về mặt kinh tế, mà còn thấy rõ một bước tiến dài đầy tự hào trong tư duy sản xuất nông nghiệp theo hướng hiện đại. Với sự đồng hành bền chặt của “ba nhà”, cây mía đang ngày càng khẳng định vững chắc vai trò là cây trồng chủ lực, là điểm sáng rực rỡ trong bức tranh phát triển nông nghiệp của đại ngàn Tây Nguyên.