Trung tâm Thiên nhiên lưu động (Mobile Nature Centre – MNC) là mô hình giáo dục bảo tồn lưu động đầu tiên tại Việt Nam do Trung tâm Bảo tồn Động vật hoang dã tại Việt Nam (Save Vietnam’s Wildlife) khởi xướng trong khuôn khổ Chiến dịch Rừng lặng, với sự đồng hành của Đại sứ chiến dịch – ca sĩ Hà Anh Tuấn.
Được thiết kế trên 3 chiếc xe buýt, Trung tâm Thiên nhiên lưu động mang đến một “thế giới hoang dã thu nhỏ” ngay giữa lòng thành phố, nơi thiên nhiên được tái hiện sống động thông qua các mô hình 3D, công nghệ thực tế ảo (VR), màn hình cảm ứng tương tác cùng nhiều hoạt động trải nghiệm sáng tạo. Tại đây, khách tham quan có cơ hội khám phá vẻ đẹp và sự đa dạng của thiên nhiên Việt Nam, tìm hiểu về các loài động vật hoang dã quý hiếm, những mối đe dọa mà chúng đang phải đối mặt và các nỗ lực bảo tồn nhằm đưa muôn loài trở về với tự nhiên.
Ba chuyến xe, ba câu chuyện về những cánh rừng. Chuyến xe 1 với chủ đề "Chuyến xe diệu kỳ" đưa người xem khám phá vẻ đẹp của thiên nhiên Việt Nam, bắt đầu hành trình khám phá thế giới tự nhiên phong phú, từ vẻ đẹp của các hệ sinh thái và muôn loài, khách tham quan dần nhận ra sự mong manh của thiên nhiên trước nguy cơ suy giảm đa dạng sinh học.
Chuyến xe thứ 2 có chủ đề "Rừng lặng" đưa khách tham quan không gian tái hiện những mối đe dọa đối với động vật hoang dã, khám phá nguyên nhân khiến cho những cánh rừng ngày càng vắng bóng muôn loài, từ đó hiểu rõ hơn về hậu quả của nạn săn bắt, buôn bán và tiêu thụ động vật hoang dã đối với thiên nhiên và con người.
Còn chuyến xe thứ 3 với chủ đề "Rừng là nhà" kể về những câu chuyện cứu hộ, phục hồi và tái thả động vật hoang dã, cũng như nỗ lực bền bỉ của những người làm công tác bảo tồn. Tại đây, khách tham quan được truyền cảm hứng và tìm hiểu những hành động thiết thực mà mỗi cá nhân có thể thực hiện để chung tay bảo vệ thiên nhiên.
Chị Hoàng Ngọc Diệu trú tại phường Kim Liên chia sẻ: “Tôi tình cờ được biết đến mô hình trải nghiệm này. Cảm nghĩ của tôi là, hóa ra thiên nhiên có nhiều điều kỳ thú hơn những gì tôi được biết hoặc thấy qua sách vở. Cuối tuần tôi sẽ đưa các con đến tham quan trải nghiệm, để từ đó giáo dục các cháu có ý thức hơn trong việc bảo vệ các loài động vật nói chung chứ không chỉ riêng động vật hoang dã”.
Còn em Vũ Nguyễn Bảo Ngọc, học sinh lớp 10 Trường THPT Nguyễn Trãi thì chia sẻ: "Thời gian trước, khi đi chơi bên hồ Hoàn Kiếm, em đã được trải nghiệm mô hình Trung tâm Thiên nhiên lưu động này, em rất thích và muốn được xem lại lần nữa. Qua Facebook của chương trình, em biết mô hình tiếp tục được triển lãm tại Công viên Thống Nhất, em đã xin phép bố mẹ để được đến tham quan. Sau khi xem xong, em cảm thấy mình cần góp sức nhỏ bé để bảo vệ thiên nhiên, bảo vệ môi trường và động vật hoang dã".
Giới thiệu về Chiến dịch Rừng lặng, chị Luyện Thị Linh, Điều phối Cộng đồng của Save Vietnam’s Wildlife, cho biết: "Tên gọi Rừng lặng gợi lên hình ảnh những cánh rừng dần vắng bóng tiếng kêu của muôn loài do tác động của nạn săn bắt, buôn bán và tiêu thụ động vật hoang dã trái phép. Mục đích của những người sáng lập Trung tâm Thiên nhiên lưu động mong muốn đánh thức sự quan tâm của cộng đồng trước những mối đe dọa đối với thiên nhiên, đồng thời truyền cảm hứng để mỗi người dân chủ động thay đổi nhận thức và hành vi, góp phần đưa sự sống trở lại với những cánh rừng".
Với thông điệp "Trải nghiệm thiên nhiên giữa lòng thành phố", Trung tâm Thiên nhiên lưu động đã mang lại những trải nghiệm thú vị theo cách hoàn toàn khác biệt. Thay vì việc để khách tự tìm đến và tìm hiểu thông tin theo cách truyền thống, thì với 3 chiếc xe buýt, triển lãm có thể lưu động đi bất cứ đâu, đến bất cứ chỗ nào, chủ động tìm đến với cộng đồng và sử dụng công nghệ để truyền tải thông tin.
Triển lãm Trung tâm Thiên nhiên lưu động hoàn toàn miễn phí, hiện tại đã tổ chức thành công tại 9 điểm ở Ninh Bình, 5 điểm tại Hà Nội và Công viên Thống Nhất là điểm thứ 6.
Triển lãm thu hút đông đảo khách đến tham quan, trải nghiệm, nhất là trẻ em. Đáng chú ý, mô hình đã tạo ra không gian sinh hoạt chung của không ít gia đình. Bố mẹ cùng xem với các con, vừa xem vừa trả lời những câu hỏi vì sao lại thế, hoặc cùng nghiên cứu các giải pháp, đồng thời cũng trở thành người truyền cảm hứng cho trẻ về công tác bảo tồn thiên nhiên và các loài động vật hoang dã...
Không dừng ở việc cung cấp kiến thức, Ban tổ chức Chương trình hướng tới mục tiêu biến nhận thức trở thành hành động, khuyến khích mỗi người dân thực hiện 4 hành động “Từ chối – Lên tiếng – Tẩy chay – Thông báo”, góp phần giảm nhu cầu khai thác và tiêu thụ động vật hoang dã.
Trung tâm Thiên nhiên lưu động được xây dựng với mong muốn đổi mới các hoạt động giáo dục cộng đồng về bảo tồn thiên nhiên theo hướng trực quan, sáng tạo và giàu tính tương tác hơn. Đó là những trải nghiệm thực tế có khả năng tạo ra sự kết nối sâu sắc hơn giữa con người với thiên nhiên, từ đó góp phần nâng cao nhận thức và truyền cảm hứng hành động vì môi trường thiên nhiên xanh và bền vững.