Nhiều dự án chậm tiến độ chưa giải quyết dứt điểm
Theo báo cáo kết quả giám sát của Hội đồng nhân dân tỉnh Quảng Trị về tình hình thực hiện các dự án đầu tư ngoài ngân sách chậm tiến độ tính đến ngày 31/3/2026, toàn tỉnh thu hút 1.647 dự án với tổng vốn đăng ký hơn 500.472 tỷ đồng; riêng khu vực ngoài khu công nghiệp, khu kinh tế có 1.247 dự án, tổng vốn 209.612 tỷ đồng; khu vực trong khu công nghiệp, khu kinh tế có 400 dự án, tổng vốn 290.860 tỷ đồng.
Trong đó, có 810 dự án hoàn thành và đi vào hoạt động, 437 dự án đang triển khai đúng tiến độ, 249 dự án đã bị xử lý bằng các hình thức thu hồi chủ trương đầu tư hoặc chấm dứt hoạt động. Tuy nhiên, vẫn còn 151 dự án chậm tiến độ chưa được xử lý, số này chủ yếu ngoài khu công nghiệp, khu kinh tế và có dự án thậm chí kéo dài nhiều năm nhưng vẫn chưa được giải quyết dứt điểm.
Theo đánh giá của Đoàn giám sát, mặc dù hoạt động thu hút đầu tư thời gian qua đã góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, chuyển dịch cơ cấu, tạo việc làm và tăng thu ngân sách, nhưng hiệu quả thực tế vẫn còn thấp nếu so với quy mô nguồn lực đã được giao.
Cụ thể, mới chỉ có khoảng 49,5% số dự án được cấp phép hoàn thành và đi vào hoạt động; tổng vốn thực hiện đạt hơn 63.191 tỷ đồng, tương đương khoảng 12,6% tổng vốn đăng ký. Nhiều dự án quy mô lớn, có vai trò tạo động lực phát triển kinh tế-xã hội triển khai chậm, ảnh hưởng hiệu quả sử dụng đất và cơ hội phát triển của địa phương.
Đơn cử, Khu du lịch sinh thái Sài Gòn-Bảo Ninh do Công ty cổ phần Du lịch Sài Gòn-Quảng Bình làm chủ đầu tư, nằm sát quảng trường biển Bảo Ninh, mặt tiền hướng ra biển và đường Võ Nguyên Giáp thuộc phường Đồng Hới. Tháng 6/2009, tỉnh Quảng Bình (cũ) cho thuê 42.483 m² đất để xây dựng khách sạn 19 tầng, 226 phòng tiêu chuẩn 5 sao cùng khu biệt thự nghỉ dưỡng, nhà hàng, bể bơi và hạ tầng kỹ thuật.
Tuy nhiên, sau khi được cấp phép, dự án gần như “án binh bất động”. Trước tình trạng nêu trên, tỉnh Quảng Bình (cũ) nhiều lần đôn đốc, gia hạn thời gian sử dụng đất đến tháng 6/2018. Sau khi được gia hạn, nhà đầu tư mới triển khai thi công trở lại. Một năm sau, dự án điều chỉnh giấy chứng nhận đầu tư lần hai, nâng tổng vốn lên gần 425 tỷ đồng, dự kiến hoàn thành tháng 9/2020. Mặc dù được tạo điều kiện thuận lợi nhưng dự án vẫn không đạt tiến độ. Đầu tháng 11/2025, tỉnh Quảng Trị xác định chủ đầu tư nợ thuế khoảng 39 tỷ đồng, chậm tiến độ nhiều năm và yêu cầu xử lý theo quy định nhưng đến nay dự án vẫn chưa được xử lý dứt điểm. Cũng ở bán đảo Bảo Ninh, còn một số dự án du lịch, khách sạn bỏ hoang đất hoặc thi công dang dở gây bức xúc trong dư luận.
Phân nhóm dự án cụ thể để xử lý
Qua giám sát, Hội đồng nhân dân tỉnh Quảng Trị phân loại 151 dự án chậm tiến độ thành 4 nhóm với các phương án xử lý khác nhau. Trong đó, đáng chú ý là nhóm gồm 13 dự án được xác định không còn khả năng triển khai do nhà đầu tư thiếu năng lực tài chính, không thực hiện giải phóng mặt bằng, không triển khai các hạng mục theo cam kết hoặc không còn nhu cầu đầu tư.
Đoàn giám sát kiến nghị thu hồi chủ trương đầu tư, thu hồi đất và chấm dứt hoạt động dự án. Nhóm thứ hai gồm 22 dự án đã hết thời hạn gia hạn nhưng vẫn tiếp tục vi phạm tiến độ, hoặc chưa thực hiện đầy đủ nghĩa vụ theo quy định của Luật Đất đai. Đoàn giám sát đề nghị tiếp tục theo dõi và xử lý thu hồi nếu tiếp tục chậm tiến độ.
Nhiều nhất là nhóm 103 dự án được xác định còn khả năng triển khai nhưng đang gặp khó khăn về nguồn vốn hoặc có nhiều vướng mắc về giải phóng mặt bằng, điều chỉnh quy hoạch, giao đất, thủ tục môi trường, phòng cháy chữa cháy và các thủ tục chuyên ngành khác.
Các dự án này vẫn có thể tiếp tục triển khai trong trường hợp nhà đầu tư quyết tâm thực hiện, đồng thời cần có sự phối hợp, hỗ trợ từ phía các ngành và địa phương liên quan. Đối với nhóm này, Hội đồng nhân dân tỉnh kiến nghị cần tập trung tháo gỡ nhằm sớm đưa dự án vào triển khai, phát huy hiệu quả sử dụng đất và nguồn lực đầu tư.
Sau khi các cơ quan nhà nước đã hoàn thành việc tháo gỡ khó khăn thuộc trách nhiệm của mình và nhà đầu tư được tạo điều kiện thuận lợi để thực hiện nhưng nếu dự án không triển khai theo đúng tiến độ đã cam kết, nhà đầu tư không chứng minh được năng lực hoặc tiếp tục để chậm tiến độ thì cần xem xét thu hồi theo quy định của pháp luật về đầu tư, đất đai.
Nhóm còn lại gồm 13 dự án chậm tiến độ do nguyên nhân khách quan như điều chỉnh quy hoạch, giải phóng mặt bằng chưa hoàn thành, khiếu kiện hoặc các thủ tục pháp lý chưa thể giải quyết. Căn cứ thực tế, Hội đồng nhân dân tỉnh đề nghị chưa áp dụng biện pháp thu hồi mà tiếp tục tháo gỡ theo từng trường hợp cụ thể để tiếp tục đưa dự án đi vào hoạt động.
Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng nhân dân tỉnh Phạm Thi Hân nêu rõ, mặc dù Ủy ban nhân dân tỉnh đã nhiều lần chỉ đạo rà soát, đôn đốc nhưng một số sở, ngành, địa phương vẫn thiếu quyết liệt trong xử lý các dự án chậm tiến độ.
Công tác phối hợp giữa các cơ quan chuyên môn còn thiếu chặt chẽ, có tình trạng đùn đẩy trách nhiệm, giải quyết thủ tục đầu tư, đất đai và quy hoạch còn kéo dài. Mặt khác, nhiều nhà đầu tư thiếu quyết tâm triển khai dự án, năng lực tài chính hạn chế, không thực hiện điều chỉnh tiến độ theo quy định. Thậm chí, có trường hợp lợi dụng chính sách thu hút đầu tư để xin chủ trương rồi giữ đất, chờ chuyển nhượng cho nhà đầu tư khác nhưng không thành công do thị trường sụt giảm.
Đoàn giám sát của Hội đồng nhân dân tỉnh cũng cho rằng, việc cảnh báo sớm các dự án có nguy cơ chậm tiến độ chưa hiệu quả; hình thức xử lý còn thiên về gia hạn thay vì thu hồi khi đã đủ điều kiện theo quy định. Công tác kiểm tra sau cấp phép chưa thường xuyên, trong khi trách nhiệm của người đứng đầu trong xử lý vẫn chưa được làm rõ.
Để khắc phục tình trạng nêu trên, Thường trực Hội đồng nhân dân tỉnh kiến nghị, trên cơ sở Quy hoạch tỉnh đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt, cần khẩn trương rà soát, chỉ đạo, kịp thời bố trí kinh phí hoàn thiện quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch cấp xã và các quy hoạch có liên quan theo quy định nhằm tạo cơ sở pháp lý và điều kiện thuận lợi cho công tác thu hút đầu tư nói chung, cũng như việc triển khai các dự án đầu tư ngoài ngân sách trong thời gian tới, góp phần cụ thể hóa theo tinh thần Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân.
Ủy ban nhân dân tỉnh ban hành kế hoạch xử lý cụ thể đối với từng dự án, nêu rõ mốc thời gian, cơ quan chủ trì, trách nhiệm của từng đơn vị và nhà đầu tư. Đồng thời, tăng cường thanh tra, kiểm tra chuyên đề đối với những dự án có dấu hiệu vi phạm hoặc nguy cơ gây lãng phí.
